Πέπλο αβεβαιότητας έχει σκεπάσει τις σημερινές δημοπρασίες για τη δέσμευση δυναμικότητας στον Κάθετο Διάδρομο και τη μεταφορά LNG προς την ουκρανική αγορά, ύστερα και από το μηδενικό ενδιαφέρον σε εκείνη του Δεκέμβρη.
Η περιορισμένη διαθεσιμότητα σε συνδυασμό με τις υψηλές ταρίφες σε επιμέρους χώρες της διαδρομής, τον ανταγωνισμό αλλά και το ασταθές ρυθμιστικό περιβάλλον συνθέτουν ένα σκηνικό που δοκιμάζει την αντοχή του εγχειρήματος.
Η ημερήσια προσφερόμενη δυναμικότητα υπολείπεται σημαντικά των επιπέδων της δημοπρασίας του τελευταίου μήνα του 2025, η οποία κατέληξε σε μηδενικό ενδιαφέρον (περίπου 26.000 MWh/ημέρα έναντι 51.000 MWh του Δεκέμβρη).
Η χαμηλότερη δυναμικότητα οφείλεται κυρίως στην αυξημένη ζήτηση φυσικού αερίου ως αποτέλεσμα του κύματος ψύχους που πλήττει τη Νοτιανατολική Ευρώπη, το οποίο οδήγησε του traders σε δέσμευση του μεγαλύτερου μέρους της διαθέσιμης δυναμικότητας στη διασύνδεση Βουλγαρίας-Ρουμανίας.
Χαμηλές προσδοκίες για τις σημερινές δημοπρασίες - «Κλειδί» τα μακροχρόνια προϊόντα
Η CEO του ΔΕΣΦΑ, Maria Rita Galli, σε συζήτηση που είχε με εκπροσώπους του Τύπου κατά την τελετή εγκαινίων του Σταθμού Συμπίεσης στα Φάρσαλα, ο οποίος, μεταξύ άλλων, στοχεύει στην ενίσχυση του ρόλου της χώρας μας ο κόμβου μεταφοράς LNG μέσω του Κάθετου Διαδρόμου, εξέφρασε τη χαμηλή αισιοδοξία της για τις σημερινές δημοπρασίες.
Σύμφωνα με την ίδια, ο βασικός λόγος είναι ότι η Ουκρανία, λόγω των σοβαρών προβλημάτων που αντιμετωπίζει εξαιτίας του πολέμου (κυρίως στις υποδομές της) καλύπτει τις ανάγκες της σε φυσικό αέριο κυρίως μέσω της Πολωνίας.
Όπως εξήγησε, το βασικό πρόβλημα είναι η μικρή διάρκεια των διαθέσιμων προϊόντων, κάτι που δυσκολεύει τον προγραμματισμό των φορτίων LNG και της εφοδιαστικής αλυσίδας, ενώ τόνισε ότι η αγορά χρειάζεται προϊόντα μεγαλύτερης διάρκειας (π.χ. ετήσια), τα οποία είναι και φθηνότερα λόγω των τιμολογιακών πολιτικών.
Η αύξηση της διάρκειας των προϊόντων συνδέεται άμεσα με την αύξηση της διαθέσιμης χωρητικότητας, η οποία αναμένεται εντός του επόμενου έτους, χάρη σε έργα που ήδη κατασκευάζονται στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία.
Πρόκειται για την κατασκευή αγωγών και για την αναστροφή της ροής σε σταθμούς συμπίεσης, ώστε να λειτουργούν αμφίδρομα. Με την ολοκλήρωσή τους, η χωρητικότητα στα σύνορα Βουλγαρίας–Ρουμανίας θα αυξηθεί σημαντικά, από 5 σε 10 bcm, μειώνοντας τα σημερινά «μποτιλιαρίσματα» και βελτιώνοντας αισθητά την κατάσταση από το φθινόπωρο.
Παράλληλα, σύμφωνα με την κ. Galli, είναι σημαντικό ότι η Κομισιόν πλέον αναγνωρίζει τον Kάθετο Διάδρομο ως ενεργειακή λεωφόρο στρατηγικής σημασίας και οι συζητήσεις μαζί της είναι πιο εποικοδομητικές. Όπως εξήγησε, υπάρχει διάθεση να καταστεί το προϊόν πιο μόνιμο και προβλέψιμο ρυθμιστικά, κάτι που ζητά επίμονα η αγορά.
Σε ό,τι αφορά τη χώρα μας, η CEO του ΔΕΣΦΑ ανέφερε ότι από πλευράς υποδομών είναι ουσιαστικά έτοιμη και πώς η εξαγωγική δυναμικότητα μέσω των σημείων εξόδου του ΔΕΣΦΑ ανέρχεται σε περίπου 8,5 bcm, χωρίς να υπολογίζεται ο TAP.
Ωστόσο, για να αξιοποιηθεί πλήρως αυτή η δυναμικότητα απαιτούνται επαρκείς εισαγωγές, και ενδεχομένως στο μέλλον πρόσθετες υποδομές, όπως ένα ακόμη FSRU, εφόσον το αποφασίσει η αγορά.
Σε ότι αφορά τις σημερινές δημοπρασίες, στο ίδιο μήκος κύματος, κινούνται και οι εκτιμήσεις ανθρώπων της αγοράς με γνώση του θέματος, σύμφωνα με τους οποίους «όλο αυτό που έχει δημιουργηθεί είναι δύσκολο να λυθεί αυτό το μήνα, αφού έχει καλλιεργηθεί μία ανασφάλεια που δεν ξεπερνιέται εύκολα, δεδομένου ότι η εβδομάδα που διανύσαμε δεν ήταν μια εβδομάδα συγκλίσεων» και αυτό που ουσιαστικά απαιτείται είναι «να καθίσουν σ’ ένα τραπέζι ΗΠΑ, Ευρώπη και Κομισιόν, καθώς χρειάζεται μία ολιστική προσέγγιση και ένας σοβαρός σχεδιασμός».
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η αμερικανική DFC έχει εκφράσει ενδιαφέρον να χρηματοδοτήσει υποδομές στην Ευρώπη σε συνδυασμό πάντα με τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Ο ανταγωνισμός με την Πολωνία και ο ρόλος της Naftogaz
Η εικόνα επιβαρύνεται περαιτέρω, όπως ανέφερε και η κ. Galli, από τον έντονο ανταγωνισμό εναλλακτικών οδών εφοδιασμού της Ουκρανίας. Οι διαδρομές μέσω Πολωνίας και Ουγγαρίας συνεχίζουν να προσελκύουν το μεγαλύτερο μέρος των ροών, προσφέροντας χαμηλότερο κόστος μεταφοράς και μεγαλύτερη ευελιξία.
Ενδεικτικό του εντεινόμενου ανταγωνισμού είναι ότι ο πολωνικός διαχειριστής Gaz-System ανακοίνωσε την ολοκλήρωση της αναβάθμισης του μετρητικού σταθμού Hermanowice, αυξάνοντας από τον Φεβρουάριο τη δυναμικότητα μεταφοράς προς την Ουκρανία από 600.000 σε 720.000 κυβικά μέτρα ανά ώρα, δημιουργώντας πρόσθετη πίεση στον Κάθετο Διάδρομο Ελλάδας-Ουκρανίας.
Την ίδια στιγμή, καθοριστικός παράγοντας για την έκβαση της δημοπρασίας θεωρείται ο ρόλος της ουκρανικής Naftogaz, καθώς βρίσκεται σε εκκρεμότητα η ενεργοποίηση της συμφωνίας προθέσεων που υπέγραψε τον Νοέμβριο με τη ΔΕΠΑ για την προμήθεια φυσικού αερίου την περίοδο Ιανουαρίου-Μαρτίου 2026 μέσω της εταιρείας Atlantic-See LNG Trade, που έχει συσταθεί από τη ΔΕΠΑ σε συνεργασία με την Aktor.
Ενστάσεις για τα προϊόντα του Κάθετου Διαδρόμου
Παράλληλα με όλα τα παραπάνω προβλήματα εντοπίζονται και στο ρυθμιστικό μέτωπο, με την Κομισιόν να εξετάζει τη δομή των προϊόντων δέσμευσης δυναμικότητας του Κάθετου Διαδρόμου, εκφράζοντας επιφυλάξεις για το κατά πόσο ευθυγραμμίζονται πλήρως με το κοινοτικό πλαίσιο ανταγωνισμού.
Μάλιστα, ξεκίνησε να διενεργεί έλεγχο έπειτα από καταγγελίες traders, οι οποίες αφορούν τον τρόπο με τον οποίο έχουν διαμορφωθεί τα προϊόντα μεταφορικής ικανότητας.
Το συγκεκριμένο ζήτημα αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης σε πρόσφατη τηλεδιάσκεψη, με πρωτοβουλία της Κομισιόν, στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι ρυθμιστικών αρχών και διαχειριστών των συστημάτων από την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία. Στόχος ήταν να αποσαφηνιστεί κατά πόσο το υφιστάμενο μοντέλο ευθυγραμμίζεται με τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στο επίκεντρο της αξιολόγησης βρίσκεται η πρακτική της συνδυαστικής διάθεσης χωρητικότητας μέσω των διαδρομών Route 1, Route 2 και Route 3.
Το κοινοτικό πλαίσιο προβλέπει την αυτόνομη κατακύρωση δυναμικότητας ανά υποδομή, ενώ η οριζόντια προσέγγιση που εφαρμόζεται σήμερα εκτιμάται ότι ενδέχεται να επηρεάζει τη λειτουργία του ανταγωνισμού.
Η οριστική θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναμένεται έως τον Απρίλιο, με την απόφαση να θεωρείται κρίσιμη τόσο για την εμπορική αξιοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου όσο και για το ρυθμιστικό αποτύπωμα που θα αφήσει σε μελλοντικά διακρατικά ενεργειακά έργα.
Επιδότηση για τον κάθετο άξονα ζητά ο Εξάρχου
Την ανάγκη η Ευρωπαϊκή Ένωση να επιδοτήσει τη δημιουργία και αναβάθμιση του κάθετου ενργειακού άξονα, με στόχο τη διασφάλιση της ενεργειακής επάρκειας και την ουσιαστική απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, υπογράμμισε ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου AKTOR, Αλέξανδρος Εξάρχου, μιλώντας από το Νταβός Νταβός.
«Όταν επιβάλλουμε κυρώσεις και λέμε ότι από το 2028 θα είναι παράνομο για κάθε κράτος - μέλος να προμηθευτεί ρωσικό φυσικό αέριο, θα πρέπει να είμαστε σοβαροί», τόνισε, προσθέτοντας ότι σε αυτή την περίπτωση «δεν υπάρχει τίποτε για να συζητήσουμε σχετικά με την τιμή. Το μόνο που θα πρέπει να συζητήσουν είναι πού θα βρουν φυσικό αέριο».
Ο κ. Εξάρχου υπογράμμισε ότι οι χώρες του Κάθετου Άξονα θα έπρεπε ήδη να έχουν κινηθεί αποφασιστικά για την εξασφάλιση μακροπρόθεσμων συμβάσεων LNG, καθώς μετά το 2028 δεν θα έχουν πια διαθέσιμο φυσικό αέριο.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η σύγκλιση του κόστους του αμερικανικού LNG με εκείνο του ρωσικού αερίου στο μέλλον προϋποθέτει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
Όπως ανέφερε ο ίδιος, αυτό που πρέπει να κάνει η Ευρώπη είναι να επιδοτήσει τον κάθετο άξονα ώστε να δημιουργηθούν οι κατάλληλες υποδομές και ότι χρειαζόμαστε ένα δεύτερο FSRU και κάποιος πρέπει να το πληρώσει.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
