Με υψηλότερη ζήτηση από την αναμενόμενη ολοκληρώθηκε χθες η πρώτη ετήσια δημοπρασία για τον Κάθετο Διάδρομο υπό νέο καθεστώς μειωμένων ταριφών και μακροχρόνιων προϊόντων, θέτοντας τις βάσεις για τη μετάβαση του εγχειρήματος στη φάση της ουσιαστικής εμπορικής του λειτουργίας.
Η δέσμευση άνω του 45% της διαθέσιμης δυναμικότητας μεταφοράς φυσικού αερίου μέσω της πύλης του Σιδηροκάστρου, έναντι εκτιμήσεων για περίπου 30%, αποτελεί ψήφο εμπιστοσύνης στις νέες συνθήκες της αγοράς και ενισχύει τον ρόλο της χώρας μας ως διαμετακομιστικού κόμβου για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Σύμφωνα με σχετική ενημέρωση του ΔΕΣΦΑ κατά τις χθεσινές δημοπρασίες δεσμεύτηκε περισσότερο από το 45% της συνολικά προσφερόμενης δυναμικότητας για τη μεταφορά φυσικού αερίου προς τη Βουλγαρία μέσω του Σημείου Διασύνδεσης Σιδηροκάστρου για τα επόμενα τέσσερα έτη αερίου.
Στο Σημείο Διασύνδεσης Σιδηροκάστρου δεσμεύτηκε το 46% της προσφερόμενης εξαγωγικής δυναμικότητας για τα έτη αερίου 2026/2027 έως 2029/2030, ενώ για το έτος αερίου 2030/2031 δεσμεύτηκε το 26% της διαθέσιμης δυναμικότητας.
Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν δεσμεύσεις δυναμικότητας με χρονικό ορίζοντα έως και το έτος αερίου 2040/2041, γεγονός που καταδεικνύει τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και την εμπιστοσύνη των συμμετεχόντων στην αγορά.
Κάλυψη άνω των προσδοκιών
Η συμμετοχή στη δημοπρασία κινήθηκε αρκετά υψηλότερα από το βασικό σενάριο, που έβλεπε κάλυψη γύρω στο 30%, λαμβάνοντας υπόψη ότι τα τελευταία χρόνια περίπου το 25% της διαθέσιμης δυναμικότητας στην πύλη του Σιδηροκάστρου δεσμεύεται σταθερά από τη βουλγαρική Bulgargaz.
Μεταξύ των παικτών που δέσμευσαν δυναμικότητα, η συμμετοχή της ΔΕΠΑ Εμπορίας αναδεικνύεται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η εταιρεία, σε συντονισμό με την Atlantic See LNG Trade (κοινοπραξία Ομίλου AKTOR και ΔΕΠΑ Eμπορίας), εξασφάλισε δυναμικότητα μεταφοράς ύψους 13.000 MWh ημερησίως, που αντιστοιχεί σε περίπου 4,7 TWh σε ετήσια βάση.
Δεδομένου ότι η μέγιστη δυναμικότητα μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία μέσω του Σιδηροκάστρου ανέρχεται σε περίπου 36 TWh ετησίως (100 GWh ημερησίως), η ποσότητα που δεσμεύθηκε από τη ΔΕΠΑ Εμπορίας αντιστοιχεί σε περίπου 13% της συνολικής διαθέσιμης ετήσιας δυναμικότητας.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των δημοπρασιών, δεσμεύθηκε συνολικά το 46% της προσφερόμενης δυναμικότητας για τα έτη αερίου 2026/2027 έως 2029/2030.
Σε σχέση με αυτό, η δυναμικότητα που εξασφάλισε η ΔΕΠΑ Εμπορίας αντιστοιχεί σε περίπου 28% της συνολικά δεσμευμένης δυναμικότητας, γεγονός που την κατατάσσει μεταξύ των βασικών παικτών στις εξαγωγικές ροές φυσικού αερίου μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.
Σύμφωνα με όσα αναφέρουν στο Business Daily πηγές κοντά στη ΔΕΠΑ Εμπορίας, ο επιμερισμός των ποσοτήτων θα γίνει ανάλογα με τις πωλήσεις και τις ανάγκες κάθε εταιρείας (Atlantic SEE και ΔΕΠΑ).
Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση της κοινοπραξίας, «η συμμετοχή του σχήματος δίνει ένα θετικό σήμα, ώστε ο Κάθετος Διάδρομος να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη εμπορική ελκυστικότητα και λειτουργική αποτελεσματικότητα.
Ενώ είναι και ένα ξεκάθαρο μήνυμα της κοινοπραξίας ότι επιδιώκει να συνάψει βραχυχρόνιες συμφωνίες για την τροφοδοσία της ευρύτερης περιοχής με Αμερικανικό LNG, αξιοποιώντας τον Κάθετο Διάδρομο πριν το 2030, όπως ανακοινώθηκε και στη Συνέντευξη Τύπου που έδωσαν πριν μερικές μέρες ο Διευθύνων Σύμβουλος της ATLANTIC SEE LNG Trade, Αλέξανδρος Εξάρχου, και ο Πρόεδρος της εταιρείας, Κωνσταντίνος Ξιφαράς».
Πρωταγωνιστικός ο ρόλος της Atlantic SEE
Θυμίζουμε πως η Atlantic SEE έχει ήδη «κλειδώσει» την πλευρά της προμήθειας από τις ΗΠΑ και παράλληλα έχει εξασφαλίσει απορρόφηση για σημαντικό μέρος των ποσοτήτων σε περιφερειακές αγορές.
Θυμίζουμε πως το Νοέμβριο του 2025 υπέγραψε στο πλαίσιο της P-TEC με την Venture Global την πρώτη 20ετή συμφωνία προμήθειας LNG από τις ΗΠΑ, με αρχική ελάχιστη ποσότητα 0,5 εκατ. τόνους ετησίως και δυνατότητα επέκτασης.
Λίγες ημέρες πριν, στις 11 Ιουνίου, ανακοίνωσε ενεργοποίηση της συμφωνίας έπειτα από τον διπλασιασμό των συμβολαιοποιημένων ποσοτήτων μέσω δύο συμφωνιών off-take με εταιρείες στην Αλβανία και τη Βοσνία.
Την ίδια στιγμή βρίσκονται σε εξέλιξη διαδικασίες μετατροπής μνημονίων συνεργασίας με χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Ουκρανία σε δεσμευτικές εμπορικές συμβάσεις.
Το νέο μοντέλο εμπορικής διάθεσης
Η χθεσινή δημοπρασία σηματοδοτεί την έναρξη ενός νέου μοντέλου εμπορικής διάθεσης δυναμικότητας στον Κάθετο Διάδρομο, το οποίο φιλοδοξεί να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της διαδρομής και να άρει τις αδυναμίες του υφιστάμενου συστήματος.
Η διαδικασία αφορά τα προϊόντα Route 1, Route 2 και Route 3 και καλύπτει δεσμεύσεις μεταφορικής δυναμικότητας για το νέο ευρωπαϊκό έτος αερίου 2026–2027, με τις πρώτες φυσικές παραδόσεις ποσοτήτων να προγραμματίζονται για τις 26 Οκτωβρίου 2026.
Το προηγούμενο μοντέλο, που βασιζόταν σε εκπτώσεις στις ταρίφες, κρίθηκε μη συμβατό με το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο, ενώ αντιμετώπιζε και έντονο ανταγωνισμό από φθηνότερες εναλλακτικές διαδρομές, όπως εκείνη της Πολωνίας.
Από το έτος φυσικού αερίου 2026-2027, οι χρήστες θα έχουν για πρώτη φορά πρόσβαση σε πλήρη γκάμα προϊόντων δυναμικότητας (ημερήσια, μηνιαία, τριμηνιαία και ετήσια) μέσω ενός ενιαίου και διαφανούς συστήματος τιμολόγησης, πλήρως εναρμονισμένου με το ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Θυμίζουμε πως η νέα λύση, που συμφωνήθηκε περί τα τέλη Μαρτίου από του Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς (ΔΕΣΦΑ, Bulgartransgaz (Βουλγαρία), Transgaz (Ρουμανία), Vestmoldtransgaz (Μολδαβία), GTSOU (Ουκρανία), ανεξάρτητος διαχειριστής ICGB) κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την παρουσία του ACER και των αντίστοιχων Εθνικών Ρυθμιστικών Αρχών, αναμένεται να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία, καλύτερη προβλεψιμότητα κόστους και να ενισχύσει τον ρόλο του Κάθετου Διαδρόμου ως βασικής ενεργειακής οδού για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη.
Kομβικής σημασίας η διασύνδεση με τη Βόρεια Μακεδονία
Την ίδια στιγμή σημαντική ώθηση στην υλοποίηση του εγχειρήματος έδωσε και η ολοκλήρωση των έργων αναβάθμισης του βουλγαρικού συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου, τα οποία αύξησαν τη δυναμικότητά του κατά 50%, με τη δυναμικότητα μεταφοράς φυσικού αερίου στο τμήμα Ελλάδας–Βουλγαρίας να αυξάνεται στα 3,1 bcm ετησίως, από 2,4 bcm προηγουμένως.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται επίσης η επέκταση προς τη Βόρεια Μακεδονία, τη Σερβία και άλλες χώρες των Βαλκανίων, με στόχο τη δημιουργία ενός πλήρως διασυνδεδεμένου περιφερειακού δικτύου φυσικού αερίου.
Όσον αφορά τον διασυνδετήριο αγωγό Ελλάδας-Βόρειας Μακεδονίας, που υλοποιείται σε συνεργασία μεταξύ του ΔΕΣΦΑ και της NOMAGAS, σύμφωνα με τον υφιστάμενο σχεδιασμό, οι κατασκευαστικές εργασίες και στις δύο πλευρές των συνόρων βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, ενώ το έργο παραμένει εντός χρονοδιαγράμματος για ολοκλήρωση μέσα στο επόμενο έτος.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται καθοριστική, καθώς θα επιτρέψει για πρώτη φορά στη Βόρεια Μακεδονία άμεση και σταθερή πρόσβαση σε διαφοροποιημένες πηγές φυσικού αερίου μέσω της Ελλάδας.
Επιπλέον, η πιθανή μελλοντική επέκταση προς τη Σερβία αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τον ρόλο της Βόρειας Μακεδονίας ως διαμετακομιστικού κόμβου.
Στα 11,8 bcm μπορεί να φτάσει η εξαγωγική δυναμικότητα της χώρας
Σύμφωνα με όσα είχε αναφέρει πρόσφατα σε δημοσιογράφους, στο περιθώριο των εγκαινίων του νέου αγωγού φυσικού αερίου προς τη Δυτική Μακεδονία, η Διευθύνουσα Σύμβουλος του ΔΕΣΦΑ, Μαρία Σφερούτσα, η εξαγωγική δυναμικότητα της χώρας μας μπορεί να φτάσει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, έως και τα 11,8 bcm το 2027.
Σήμερα η Ελλάδα διαθέτει εξαγωγική δυνατότητα 2 bcm μέσω Σιδηροκάστρου και επιπλέον 3 bcm μέσω του διασυνδετήριου αγωγού IGB, δηλαδή συνολικά 5 bcm.
Σύμφωνα με την ίδια, έως το τέλος του έτους, η πλήρης εμπορική λειτουργία των αγωγών Κομοτηνής και Αμπελιάς αναμένεται να αυξήσει τη συνολική δυναμικότητα στα 8 bcm.
Παράλληλα, έως το επόμενο έτος προβλέπεται περαιτέρω αύξηση στα 9 bcm, με την προσθήκη του 1 bcm που θα προκύψει από τη διασύνδεση με τη Βόρεια Μακεδονία.
Ωστόσο, η κ. Σφερούτσα διευκρίνισε ότι η τελική δυναμικότητα θα εξαρτηθεί από την ικανότητα της Βόρειας Μακεδονίας να διαχειριστεί αυξημένες ποσότητες, αλλά και από ενδεχόμενες τεχνικές προσαρμογές στον τρόπο λειτουργίας του δικτύου.
Όπως ανέφερε, το επιπλέον 1 bcm θα μπορούσε να αυξηθεί έως και στα 2,8 bcm, ανεβάζοντας τη συνολική δυναμικότητα στα 11,8 bcm, που αποτελεί το ανώτατο όριο.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
