Δυναμικότητα 13.000 MWh ημερησίως, που αντιστοιχεί σε περίπου 4,7 TWh σε ετήσια βάση από τις περίπου 100, εξασφάλισε η Atlantic See LNG Trade κατά τη σημερινή, πρώτη ετήσια δημοπρασία του νέου εμπορικού σχήματος του Κάθετου Διαδρόμου, σηματοδοτώντας μια σημαντική εξέλιξη για την ενεργειακή διασύνδεση της περιοχής.
Η συμμετοχή της κοινοπραξίας, στην οποία συμμετέχουν ο Όμιλος AKTOR και η ΔΕΠΑ Εμπορίας, εκλαμβάνεται ως θετική ένδειξη για την ενίσχυση της εμπορικής ελκυστικότητας και της λειτουργικής αποτελεσματικότητας του Κάθετου Διαδρόμου.
Σύμφωνα με την εταιρεία, η κίνηση αυτή εντάσσεται στη στρατηγική της για σύναψη βραχυχρόνιων συμφωνιών προμήθειας αμερικανικού LNG, με στόχο την αξιοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου πριν από το 2030.
Όπως είχε επισημανθεί και σε πρόσφατη συνέντευξη Τύπου, η πρωτοβουλία αυτή συνδέεται με τη στόχευση για ενίσχυση της ενεργειακής παρουσίας στην ευρύτερη περιοχή.
Τότε τόσο ο Διευθύνων Σύμβουλος της Atlantic See LNG Trade, Αλέξανδρος Εξάρχου, όσο και ο Πρόεδρος της εταιρείας, Κωνσταντίνος Ξιφαράς, είχαν υπογραμμίσει τον ρόλο της εταιρείας στην ανάπτυξη ευέλικτων εμπορικών σχημάτων LNG και στη βελτίωση της ενεργειακής διασύνδεσης μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη θεωρείται ότι ενισχύει περαιτέρω το προφίλ του έργου ως κρίσιμου διαύλου μεταφοράς ενέργειας, σε μια περίοδο αυξημένων ενεργειακών προκλήσεων και ανακατατάξεων στις διεθνείς αγορές LNG.
Θυμίζουμε πως η κοινοπραξία έχει ήδη δεσμεύσει για 20 χρόνια τη χρήση του Δυτικού Διαδρόμου προς τα Δυτικά Βαλκάνια από το 2030, προκειμένου να μεταφέρει ετησίως 1 bcm αμερικανικού LNG της Venture Global προς την Αλβανία.
Παράλληλα, εργάζεται για τη μετατροπή σε δεσμευτικές συμβάσεις των μνημονίων συνεργασίας που έχει ήδη υπογράψει με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Ουκρανία.
Το πρώτο κρίσιμο τεστ για το νέο μοντέλο εμπορικής αξιοποίησης του Κάθετου Διαδρόμου αποτελεί η πρώτη ετήσια δημοπρασία που λαμβάνει χώρα σήμερα για τα προϊόντα Route 1, Route 2 και Route 3.
Η δυναμικότητα που θα δεσμευτεί μέσω της σημερινής διαδικασίας αφορά μεταφορές φυσικού αερίου από τον Οκτώβριο του 2026, με την έναρξη του νέου ευρωπαϊκού έτους αερίου 2026-2027, ενώ η πρώτη φυσική παράδοση ποσοτήτων προγραμματίζεται για τις 26 Οκτωβρίου.
Όπως είχαν επισημάνει πρόσφατα πηγές κοντά στην Atltantic see LNG Trade (κοινοπραξία ΔΕΠΑ Εμπορίας και Ομίλου AKTOR), τα τελευταία τρία χρόνια περίπου το 25% της διαθέσιμης ποσότητας μέσω της πύλης του Σιδηροκάστρου, όπου θα δημοπρατηθούν ποσότητες λίγο χαμηλότερες από τις 100 γιγαβατώρες, δεσμεύεται σταθερά από τη Bulgargaz, γεγονός που καθιστά το ποσοστό του 30% σχεδόν δεδομένο.
Μάλιστα, οι ίδιες πηγές είχαν εκφράσει επιφυλάξεις για υψηλότερη συμμετοχή, καθώς οι περισσότεροι traders αποφεύγουν τα ετήσια προϊόντα και προτιμούν μικρότερης διάρκειας.
Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, ποσοστό κάλυψης κοντά στο 50% θα αποτελούσε ιδιαίτερα θετική έκπληξη για την αγορά.
Αξίζει να σημειώσουμε πως οι σημερινές δεσμεύσεις δυναμικότητας στο Σιδηρόκαστρο αφορούν εξαγωγές από την χώρα μας, οι οποίες δεν έχουν ως αποκλειστικό τελικό προορισμό την Ουκρανία, αλλά μπορούν να κατευθύνονται τόσο προς τους ενδιάμεσους σταθμούς του Κάθετου Διαδρόμου όσο και προς οποιονδήποτε άλλο προορισμό.
Τι αλλάζει με το νέο προϊόν
Με τη σημερινή δημοπρασία εγκαινιάζεται ένα νέο μοντέλο διάθεσης δυναμικότητας, το οποίο θα διευρυνθεί το προσεχές διάστημα με την προσθήκη μηνιαίων και τριμηνιαίων δημοπρασιών, προσφέροντας στους συμμετέχοντες περισσότερες επιλογές και μεγαλύτερη ευελιξία.
Θυμίζουμε πως στη νέα αυτή μακροπρόθεσμη λύση κατέληξαν περί τα τέλη Μαρτίου οι Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς (ΔΕΣΦΑ, Bulgartransgaz (Βουλγαρία), Transgaz (Ρουμανία), Vestmoldtransgaz (Μολδαβία), GTSOU (Ουκρανία), ανεξάρτητος διαχειριστής ICGB) κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την παρουσία του ACER και των αντίστοιχων Εθνικών Ρυθμιστικών Αρχών.
Στην πράξη, ξεκινώντας από το έτος φυσικού αερίου 2026-2027 (Οκτώβριος 2026), οι χρήστες θα έχουν για πρώτη φορά πρόσβαση σε πλήρη γκάμα προϊόντων δυναμικότητας (ημερήσια, μηνιαία, τριμηνιαία και ετήσια βάση) και σε τιμές που, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, θα ενισχύσουν σημαντικά την ελκυστικότητα του Διαδρόμου.
Η νέα προσέγγιση ευθυγραμμίζεται πλήρως με τον Κανονισμό 2017/460 της ΕΕ, εισάγοντας ένα ενιαίο και διαφανές σύστημα τιμολόγησης σε όλο το μήκος του Διαδρόμου, ενισχύοντας την ελκυστικότητα του διαδρόμου για την αγορά, δίνοντας ώθηση σ’ ένα εγχείρημα που κινδύνευε να μείνει στα χαρτιά.
Η δυνατότητα επιλογής διαφορετικών χρονικών οριζόντων αναμένεται να προσφέρει καλύτερη προβλεψιμότητα κόστους και να διευκολύνει τον μακροπρόθεσμο ενεργειακό σχεδιασμό των εταιρειών.
Στόχος είναι να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της διαδρομής και να αναδειχθεί σε βασική ενεργειακή «αρτηρία» για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, σε μια περίοδο αυξημένων προκλήσεων για την ενεργειακή ασφάλεια.
Με τα δεδομένα αυτά, ο Κάθετος Διάδρομος φιλοδοξεί να εδραιωθεί ως κομβικός μηχανισμός για τη διαφοροποίηση των πηγών και των οδεύσεων φυσικού αερίου στην Ευρώπη, ενισχύοντας παράλληλα την ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος, με τη χώρα μας να αναμένεται να αποτελέσει ενεργειακό κόμβο.
Τα «αγκάθια» του προηγούμενου μοντέλου
Το προηγούμενο εμπορικό μοντέλο, που σύμφωνα με το σχεδιασμό θα ισχύσει έως τον Οκτώβριο, αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα, καθώς η ανταγωνιστικότητά του βασίζεται σε εκπτώσεις στις ταρίφες και αυτές οι άμεσες εκπτώσεις δεν είναι συμβατές με το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο.
Οι Βρυξέλλες θεωρούσαν πως τα τρία προϊόντα δέσμευσης μεταφορικής ικανότητας στον Κάθετο Διάδρομο, δηλαδή το «Route 1» με σημείο εκκίνησης τη Ρεβυθούσα, το «Route 2» με αφετηρία το FSRU Αλεξανδρούπολης και «Route 3» για μεταφορά αζέρικου αερίου μέσω ΤΑP με αφετηρία την Κομοτηνή, δεν ευθυγραμμίζονται με τους κανόνες της ΕΕ.
Μεγάλο «αγκάθι» αποτελεί και ο ανταγωνισμός με άλλες, φθηνότερες διαδρομές όπως αυτήν της Πολωνίας, εμπόδιο που αναμένεται να αρθεί μέσω της νέας συμφωνίας.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
