Η κλιματική αλλαγή αναδεικνύεται σε σημαντική πρόκληση για τον παγκόσμιο τουρισμό, φέρνοντας μεταβολές σε προορισμούς, υποδομές και επενδυτικές στρατηγικές. Ειδικοί τονίζουν ότι ο κλάδος βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο, το οποίο απαιτεί συνεργασία, προσαρμογή και ανασχεδιασμό των τουριστικών μοντέλων, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Ελλάδα όπου ο τουρισμός αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομίας.
Η Laurie Myers, Global Strategist του Global Travel and Tourism Resilience Council, υπογραμμίζει πως ο τομέας είναι «απολύτως ευάλωτος στην κλιματική αλλαγή αλλά ταυτόχρονα εξαιρετικά ανθεκτικός». Όπως επισημαίνει, οι νέες κλιματικές συνθήκες οδηγούν σε «επανεκκίνηση του χάρτη του τουρισμού», με τις παραθαλάσσιες και χαμηλού υψομέτρου περιοχές να αντιμετωπίζουν αυξημένη διάβρωση, ζημιές από καταιγίδες και απώλεια υποδομών.
Αν και δεν προβλέπεται πλήρης εγκατάλειψη αυτών των περιοχών, ορισμένα περιουσιακά στοιχεία ενδέχεται να γίνουν δύσκολα διαχειρίσιμα ή υπερβολικά ακριβά για προστασία.
Η αυξανόμενη ζέστη επηρεάζει ήδη τις ταξιδιωτικές προτιμήσεις, με τη ζήτηση να στρέφεται σε ορεινές, υψηλότερες και πιο δροσερές περιοχές, καθώς και σε περιόδους εκτός αιχμής. Οι επενδύσεις απομακρύνονται από τις ευάλωτες παραθαλάσσιες ζώνες προς την ενδοχώρα, ενώ το τουριστικό προϊόν διαφοροποιείται με δραστηριότητες όλο τον χρόνο.
Όσοι δεν προσαρμόζονται αντιμετωπίζουν υψηλότερα ασφάλιστρα, συχνότερες επισκευές και διακοπές λειτουργίας, περιορίζοντας έτσι τα κέρδη τους. Η αργή αντίδραση του κλάδου αποδίδεται στη δομή του, στην έλλειψη συντονισμού και μακροπρόθεσμων στρατηγικών, ενώ παράλληλες κρίσεις, όπως η πανδημία και η γεωπολιτική αστάθεια, αποσπούν την προσοχή.
Η Ελλάδα αντιμέτωπη με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής
Στην Ελλάδα, η αυξανόμενη θερμοκρασία, οι πυρκαγιές και η διάβρωση των ακτών απειλούν βασικά τουριστικά προϊόντα και υποδομές. Η προσαρμογή απαιτεί ανάπτυξη της ενδοχώρας και των βόρειων περιοχών, επενδύσεις σε ανθεκτικές υποδομές, εκσυγχρονισμό λιμένων και συστημάτων διαχείρισης νερού και ενέργειας, καθώς και αναδιάταξη του τουριστικού brand με έμφαση σε ορεινές και πιο δροσερές περιοχές.
Σύμφωνα με τον Patrick Fritz, Τεχνικό Συντονιστή του Τμήματος Διεθνούς Ανάπτυξης και Συνεργασίας του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού (ΠΟΤ), ο Οργανισμός υλοποιεί «συγκεκριμένες, καινοτόμες και τεχνικές λύσεις» για τη στήριξη του βιώσιμου τουρισμού. Ο ΠΟΤ συμβάλλει στη διαμόρφωση βιώσιμων πολιτικών, συμμετέχει στη Διακήρυξη της Γλασκώβης για τη Δράση κατά της Κλιματικής Αλλαγής στον Τουρισμό και προωθεί την Παγκόσμια Πρωτοβουλία για τα Πλαστικά στον Τουρισμό.
Διαθέτει, επίσης, εργαλεία όπως ο Παγκόσμιος Οδικός Χάρτης για τη Μείωση της Σπατάλης Τροφίμων και τις Οδηγίες Κυκλικής Οικονομίας, ενώ διατηρεί δίκτυο παρατηρητηρίων για τον βιώσιμο τουρισμό.
Ο κ. Fritz επισημαίνει ότι ο τουριστικός τομέας πρέπει να αλλάξει νοοτροπία, αντιμετωπίζοντας τα ταξίδια όχι μόνο ως δικαίωμα αλλά και ως προνόμιο. Η ευημερία των κοινωνιών, η φυσική και πολιτιστική κληρονομιά και τα εισοδήματα πρέπει να συνεκτιμώνται σε πολιτικές και επενδύσεις, με συντονισμένη δράση και ενίσχυση των φορέων.
Νέο μοντέλο βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης
Ο Νικόλαος Γκολφινόπουλος, Διευθυντής Τουρισμού της ICF και Executive Leader του Global Travel and Tourism Resilience Council, τονίζει ότι η επιστήμη γνωρίζει με επάρκεια πώς θα εξελιχθεί το κλίμα έως το 2050. Αυτή η γνώση, σύμφωνα με τον ίδιο, πρέπει να ενσωματωθεί στον σχεδιασμό της τουριστικής πολιτικής.
Οι επαγγελματίες καλούνται να βοηθήσουν τους προορισμούς να εντοπίσουν τους κλιματικούς κινδύνους, να αξιολογήσουν τις ανάγκες προσαρμογής και να αναπτύξουν κατάλληλες στρατηγικές και δράσεις.
Κάθε προορισμός επηρεάζεται διαφορετικά: οι παρατεταμένοι καύσωνες μεταβάλλουν το καλοκαιρινό τουριστικό προϊόν, τα ακραία φαινόμενα επηρεάζουν προορισμούς όλο τον χρόνο και η παράκτια διάβρωση με την άνοδο της θερμοκρασίας επηρεάζουν τον χειμερινό τουρισμό. Η πίεση στη βιοποικιλότητα επηρεάζει και τη γαστρονομία, βασικό στοιχείο της τουριστικής εμπειρίας.
Είναι απαραίτητη η μελέτη των αλλαγών στο προϊόν, στην εποχικότητα και στις αγορές, καθώς και η αξιολόγηση της βιωσιμότητας προορισμών κατά τους θερινούς ή χειμερινούς μήνες. Παράλληλα, απαιτείται ο σχεδιασμός υποδομών και επενδύσεων με βάση τις νέες ανάγκες.
Σύγχυση μεταξύ της ανάγκης μείωσης των ρύπων και της προσαρμογής στις νέες συνθήκες αποτελεί εμπόδιο, όπως αναφέρει ο κ. Γκολφινόπουλος. Η παραγωγή βιώσιμων καυσίμων αφορά κυρίως τη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα, όχι όμως την προσαρμογή στις κλιματικές αλλαγές.
Το έλλειμμα στρατηγικής τουριστικής προσαρμογής μπορεί να καλυφθεί με άμεση δράση, κατηγοριοποιημένες πολιτικές και μηχανισμούς αξιολόγησης. Ο συντονισμός μεταξύ οικονομικών τομέων είναι κρίσιμος, καθώς ο τουρισμός επηρεάζει πολλούς κλάδους.
Για την Ελλάδα, ο τουρισμός μπορεί και πρέπει να λειτουργήσει ως καταλύτης για αλλαγή και προσαρμογή στη νέα πραγματικότητα που διαμορφώνει η κλιματική αλλαγή.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
