Η συζήτηση σχετικά με τον εμβολιασμό ως εργαλείο για την αντιμετώπιση της ευλογιάς στα πρόβατα έχει επανέλθει δυναμικά, καθώς η τρέχουσα επιζωοτία εξακολουθεί να προκαλεί μεγάλες απώλειες στην ελληνική κτηνοτροφία.
Μόνο από τις 20 Αυγούστου 2024, όταν εμφανίστηκε το πρώτο κρούσμα, έχουν θανατωθεί πάνω από 275.000 αιγοπρόβατα, γεγονός που προκαλεί σημαντική αλυσιδωτή ζημιά σε παραγωγούς αλλά και καταναλωτές.
Παρά την ανησυχία για τις επιπτώσεις της νόσου, στελέχη του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων δηλώνουν πως «η επιλογή του εμβολιασμού δεν αποτελεί επιστημονικά τεκμηριωμένη, ούτε εμπορικά βιώσιμη λύση».
Σύμφωνα με τις δηλώσεις τους, η εφαρμογή του εμβολιασμού εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για τη φέτα ΠΟΠ που αποτελεί «ναυαρχίδα» των ελληνικών εξαγωγών, καθώς και για το σύνολο της αιγοπροβατοτροφίας. Επισημαίνουν χαρακτηριστικά ότι «σε καμία χώρα της Ε.Ε. δεν έχει εφαρμοστεί εμβολιασμός για την ευλογιά» και θέτουν το ερώτημα: «Γιατί να γίνει η Ελλάδα το πειραματόζωο;».
Συμπληρώνουν ακόμη πως «το ρίσκο είναι δυσανάλογα μεγαλύτερο από το όφελος», θεωρώντας τον εμβολιασμό μια βιαστική πολιτική απόφαση με δυσβάστακτο κόστος για τους αγρότες, την οικονομία και τη διεθνή εικόνα της χώρας.
Οι αρμόδιοι επισημαίνουν πως «η αντιμετώπιση της ευλογιάς προϋποθέτει ψυχραιμία, επιστημονική τεκμηρίωση και στρατηγικό σχεδιασμό». Υπογραμμίζουν ότι ο εμβολιασμός δεν αποτελεί λύση, αλλά παγίδα και πως «η Ελλάδα δεν πρέπει να θυσιάσει τη φέτα και την κτηνοτροφία της για χάρη ενός αμφίβολου πειράματος». Θεωρούν μονόδρομο τη συνέχιση της στρατηγικής εκρίζωσης με αυστηρή εφαρμογή των μέτρων και ενεργή υποστήριξη των παραγωγών.
Ανάλογη τοποθέτηση εκφράζει και ο Γεώργιος Αρσένου, Διευθυντής του Εργαστηρίου Ζωικής Παραγωγής & Προστασίας Περιβάλλοντος στο Τμήμα Κτηνιατρικής της Σχολής Επιστημών Υγείας. Ο ίδιος αναφέρει πως «για την Ευρώπη εμβόλιο δεν υπάρχει».
Αν και κάποια εμβόλια κυκλοφορούν σε χώρες όπου η νόσος είναι ενδημική, αυτά δεν διαθέτουν έγκριση από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), επομένως «όσον αφορά στην Ευρώπη, αυτά τα εμβόλια θεωρούνται ανύπαρκτα».
Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι «κανένα από τα υπάρχοντα εμβόλια δεν έχει ελεγχθεί σε βάθος με βάση τα πρωτόκολλα της Ευρωπαϊκής Νομοθεσίας ώστε να πιστοποιηθεί η ασφάλειά του, η αξιοπιστία και οι πιθανές επιπτώσεις στα ζώα».
Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα της Τουρκίας, όπου αν και εφαρμόζεται εμβολιασμός για πάνω από μία δεκαετία, η ευλογιά παραμένει ενδημική προκαλώντας συνεχιζόμενες απώλειες στην κτηνοτροφία της γειτονικής χώρας.
Όσον αφορά τα μέτρα βιοασφάλειας, ο κ. Αρσένου σημειώνει πως η εφαρμογή τους παρουσιάζει κενά, καθώς δεν τηρούνται από όσους ασχολούνται άμεσα με τις εκτροφές. Υπογραμμίζει ότι οι κτηνοτρόφοι και οι ειδικοί έχουν το κύριο μερίδιο ευθύνης, αφού η διάδοση της νόσου είναι ανθρωπογενής – μεταδίδεται τόσο από τα ζώα όσο και από τους ανθρώπους που βρίσκονται σε στενή επαφή με τις εκτροφές. Η απουσία ιχνηλάτησης σχετικά με το ποιος εισέρχεται και εξέρχεται από τις εγκαταστάσεις παραμένει βασικό πρόβλημα.
Ένα πιθανό σενάριο εμβολιασμού του ζωικού κεφαλαίου θα θέσει σε άμεσο κίνδυνο τις εξαγωγές φέτας ΠΟΠ, οι οποίες αποτιμώνται σε πάνω από 1 δισ. ευρώ ετησίως σε σημαντικές αγορές του εξωτερικού. Το 2024, οι εξαγωγές έφτασαν τα 785 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία.
Ήδη έχουν καταγραφεί επιπτώσεις: η Σερβία έχει απαγορεύσει την εισαγωγή αιγοπροβατοτροφικών προϊόντων από την Ελλάδα λόγω της εξάπλωσης της νόσου. Πολλές χώρες που δεν αναγνωρίζουν τη λογική της «περιφερειοποίησης» ενδέχεται να κλείσουν τις πόρτες τους στα ελληνικά προϊόντα σε περίπτωση εμβολιασμού του ζωικού κεφαλαίου.
Μέχρι στιγμής, η Ελλάδα διατηρεί το καθεστώς της «καθαρής χώρας». Σε περίπτωση εμβολιασμού, σύμφωνα με τα στελέχη του ΥΠΑΑΤ, υπάρχει ο κίνδυνος να χαθεί το εν λόγω καθεστώς, οδηγώντας σε αυστηρούς περιορισμούς στις εξαγωγές. Η αποκατάσταση του «ελεύθερου» καθεστώτος θα απαιτούσε 8-10 χρόνια – μια χρονική περίοδο που καμία οικονομία δεν αντέχει να βρίσκεται στο περιθώριο.
Πέρα από τις αμφιβολίες γύρω από την αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων εμβολίων, έχει διαπιστωθεί και η έλλειψη αξιόπιστου διαγνωστικού τεστ DIVA (Differentiating Infected from Vaccinated Animals).
Αυτό σημαίνει ότι δεν είναι εφικτός ο σαφής διαχωρισμός μεταξύ ζώων που έχουν αναπτύξει αντισώματα λόγω νόσησης ή εμβολιασμού. Συνεπώς, κάθε θετικό δείγμα θα μπορούσε να οδηγήσει σε σφαγή ολόκληρου κοπαδιού, ακόμα και αν τα ζώα είναι εμβολιασμένα.
Επιπλέον, το εμβόλιο δεν αντικαθιστά τα μέτρα εκρίζωσης: θανατώσεις ζώων, απολυμάνσεις, περιορισμοί μετακινήσεων, δειγματοληψίες και εργαστηριακοί έλεγχοι παραμένουν απαραίτητα. Όπως επισημαίνουν χαρακτηριστικά τα στελέχη, «ο εμβολιασμός απλώς προσθέτει γραφειοκρατία και σύγχυση, χωρίς να αναιρεί την υφιστάμενη στρατηγική».
Τέλος, η επιτυχία του εμβολιασμού θα προϋπέθετε κάλυψη τουλάχιστον του 75% του πληθυσμού των αιγοπροβάτων με εκατομμύρια δόσεις – ένα εγχείρημα με τεράστιο κόστος και αυξημένες απαιτήσεις σε ανθρώπινο δυναμικό, το οποίο η ελληνική κτηνοτροφία αδυνατεί να καλύψει.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
