Θεσσαλονίκη: Σε ένα χρόνο η δημοπράτηση για ενιαίο αρχαιολογικό πάρκο

Σε περίπου έναν χρόνο αναμένεται να προχωρήσει η δημοπράτηση του έργου για την ενοποίηση αρχαιολογικών χώρων και μνημείων της Θεσσαλονίκης, καθώς ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση του ανοιχτού Αρχιτεκτονικού Διαγωνισμού Ιδεών. Ο διαγωνισμός, που προκηρύχθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, είχε ως στόχο τη σύνδεση των διάσπαρτων μνημείων με τον δημόσιο χώρο και την καθημερινότητα των κατοίκων, δημιουργώντας ένα ενιαίο δίκτυο διαδρομών και παρεμβάσεων.

Τα αποτελέσματα του διαγωνισμού παρουσιάστηκαν στο περίπτερο της εταιρείας «Ανάπλαση Δημοσίων Χώρων Α.Ε.» στην 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, παρουσία της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη και του δημάρχου Θεσσαλονίκης Στέλιου Αγγελούδη. Συνολικά, συμμετείχαν 15 ομάδες με 297 επιστήμονες, μεταξύ των οποίων και 19 φοιτητές αρχιτεκτονικής.

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη τόνισε πως το Ιστορικό Κέντρο της Θεσσαλονίκης είχε προϋπολογισμό περίπου 45 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης. Έχουν ήδη αναδειχθεί βυζαντινά και οθωμανικά μνημεία, η Ρωμαϊκή Αγορά και τα αρχαία του Μετρό, τα οποία έχουν αποδοθεί στους πολίτες. Η σύνδεση αυτών των μνημείων με τον δημόσιο χώρο και την καθημερινή ζωή αποτελεί πλέον προτεραιότητα για το υπουργείο, με στόχο την ολοκλήρωση του σχεδιασμού έως το 2030.

Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Στέλιος Αγγελούδης, εξέφρασε την αισιοδοξία του για τη δημοπράτηση του έργου, τονίζοντας το σύντομο διάστημα ολοκλήρωσης του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού για τα ελληνικά δεδομένα. Ο διευθύνων σύμβουλος της «Ανάπλαση Δημοσίων Χώρων Α.Ε.», Πολυχρόνης Ακριτίδης, διευκρίνισε ότι η περιοχή ενοποίησης εκτείνεται από την οδό Αγγελάκη ανατολικά, τη λεωφόρο Νίκης νότια, την οδό 26ης Οκτωβρίου δυτικά και την οδό Ολυμπιάδος βόρεια.

Στην περιοχή αυτή εντάσσονται σημαντικά μνημεία και αρχαιολογικοί χώροι, όπως ο Ναός των Αγίων Αποστόλων, ο Πύργος του Αναγλύφου, η Συναγωγή των Μοναστηριωτών, το Γιαχουντί Χαμάμ, η Αρχαία Αγορά, η πλατεία Αριστοτέλους, το Μπέη Χαμάμ, το Αλατζά Ιμαρέτ, ο Ναός του Αγίου Δημητρίου, η Ροτόντα και το Ανάκτορο του Γαλερίου. Επίσης, περιλαμβάνονται οι σταθμοί του Μετρό Βενιζέλου και Αγίας Σοφίας, ο Λευκός Πύργος και το Ισλαχανέ.

Διασύνδεση μνημείων και σύγχρονης πόλης

Η πρώτη φάση του διαγωνισμού ολοκληρώθηκε βάσει του χρονοδιαγράμματος του υπουργείου Πολιτισμού. Οι προτάσεις εκτίθενται στο περίπτερο της «Ανάπλαση Δημοσίων Χώρων Α.Ε.», ενώ από τις 15 Σεπτεμβρίου ξεκινά δημόσια διαβούλευση διάρκειας ενός μήνα. Αμέσως μετά, θα ακολουθήσουν οι διαδικασίες για νέους διαγωνισμούς και επιμέρους έργα.

Το πρώτο βραβείο απονεμήθηκε ομόφωνα στην πρόταση του αρχιτεκτονικού γραφείου «Apostolopoulos Tasoulis», η οποία προσεγγίζει τη Θεσσαλονίκη ως ενιαίο ιστορικό και αστικό τοπίο. Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του γραφείου, η πρόταση βασίζεται στο γεγονός ότι η Θεσσαλονίκη είναι μία πόλη στην οποία διαφορετικές εποχές συνυπάρχουν σε απόσταση λίγων λεπτών. Στόχος είναι η δημιουργία ενός οργανικού συστήματος που θα ενώνει τις υπάρχουσες και μελλοντικές αναπλάσεις, τα μνημεία και τους δημόσιους χώρους με την καθημερινότητα της πόλης.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σύνδεση των αρχαιολογικών χώρων με τον σύγχρονο αστικό ιστό, βελτιώνοντας την πρόσβαση και την ορατότητά τους. Η πρόταση ενσωματώνει έργα που έχουν ήδη υλοποιηθεί ή σχεδιάζονται, δημιουργώντας ένα κοινό πλαίσιο που μπορεί να υλοποιείται σταδιακά, ανάλογα με τις δυνατότητες της πόλης.

Παράλληλα, προβλέπεται η ανάπτυξη ενός δικτύου πολιτιστικών διαδρομών, μέσα από το οποίο τα ρωμαϊκά, βυζαντινά, οθωμανικά, εβραϊκά και νεότερα μνημεία θα εντάσσονται σε διαφορετικές «αναγνώσεις» της Θεσσαλονίκης. Προτείνονται θεματικές διαδρομές, όπως η διαδρομή του νερού και η πράσινη διαδρομή των τειχών, που μετατρέπουν την ιστορική στρωματογραφία της πόλης σε ένα σύνολο εναλλακτικών σεναρίων περιήγησης.

Το δεύτερο και το τρίτο βραβείο απονεμήθηκαν με πολύ υψηλή πλειοψηφία της επιτροπής. Όπως ανέφερε ο πρόεδρος της επιτροπής Παναγιώτης Τουρνικιώτης, ο στόχος της ενοποίησης και ανάδειξης των αρχαιολογικών χώρων και των μνημείων της Θεσσαλονίκης είναι φιλόδοξος, πολύπλευρος και εκ των πραγμάτων σύνθετος. Συνδυάζει τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς με τη διαμόρφωση δημόσιων χώρων, συμβάλλοντας στην αναβάθμιση του αστικού περιβάλλοντος, τη βιώσιμη κινητικότητα και την τουριστική ανάπτυξη.