Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει ενσωματωθεί δυναμικά στην καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών, συχνά χωρίς να γίνεται αντιληπτό. Από τις μεταφράσεις και τις αναζητήσεις πληροφοριών έως τα chatbots, την οργάνωση ταξιδιών και την υποστήριξη εργασιών, οι εφαρμογές ΤΝ αποτελούν πλέον θεμελιώδες κομμάτι της ψηφιακής ζωής.
Η χρήση της, ωστόσο, δεν περιορίζεται στις προσωπικές συσκευές. Η Τεχνητή Νοημοσύνη αξιοποιείται ολοένα και περισσότερο σε κρίσιμους τομείς, όπου οι αποφάσεις επηρεάζουν άμεσα τη ζωή των πολιτών, όπως η υγεία, η δημόσια διοίκηση, η εκπαίδευση, η εργασία και η επιχειρηματικότητα.
Μπορεί να βοηθήσει έναν γιατρό να εντοπίσει έγκαιρα μια ασθένεια, να διευκολύνει έναν δημόσιο υπάλληλο στην εξυπηρέτηση πολιτών ή να στηρίξει μια μικρομεσαία επιχείρηση στη βελτίωση της παραγωγής και των πωλήσεών της. Οι δυνατότητες είναι τεράστιες, αλλά εξίσου σημαντικές είναι και οι προκλήσεις που αναδύονται.
Το ρυθμιστικό πλαίσιο του AI Act
Τι συμβαίνει όταν η Τεχνητή Νοημοσύνη χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση υποψηφίων σε μια θέση εργασίας ή για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με παροχές και δικαιώματα; Πώς διασφαλίζεται ότι οι αποφάσεις αυτές είναι αξιόπιστες, διαφανείς και απαλλαγμένες από διακρίσεις;
Σε αυτά τα ερωτήματα επιχειρεί να απαντήσει ο ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act). Το εθνικό πλαίσιο εφαρμογής του, που συζητείται ήδη στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή, οργανώνει τον τρόπο με τον οποίο οι κανόνες θα υλοποιηθούν στην Ελλάδα.
Δεν είναι όλες οι εφαρμογές ίδιες
Η φιλοσοφία του AI Act βασίζεται στην αρχή ότι δεν αντιμετωπίζονται όλες οι εφαρμογές ΤΝ με τον ίδιο τρόπο. Ένα chatbot που απαντά σε ερωτήσεις πολιτών δεν έχει τις ίδιες απαιτήσεις με ένα σύστημα που επηρεάζει προσλήψεις, αξιολογήσεις ή πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες.
Ο Κανονισμός ακολουθεί προσέγγιση που βασίζεται στον κίνδυνο: όσο μεγαλύτερη η πιθανή επίδραση μιας εφαρμογής στην υγεία, την ασφάλεια ή τα θεμελιώδη δικαιώματα, τόσο αυστηρότερο το πλαίσιο που τη διέπει. Οι εφαρμογές υψηλού κινδύνου θα πρέπει να πληρούν προδιαγραφές αξιοπιστίας, ανθρώπινης εποπτείας και διαφάνειας, ενώ ορισμένες χρήσεις, όπως το κοινωνικό σκοράρισμα ή μορφές βιομετρικής επιτήρησης, απαγορεύονται πλήρως.
Περισσότερη προστασία για τους πολίτες
Για τους πολίτες, το νέο πλαίσιο σημαίνει ενισχυμένη προστασία και διαφάνεια. Όταν μια εφαρμογή ΤΝ αξιολογεί αιτήσεις εργασίας, εκπαιδευτικές ευκαιρίες ή αποφάσεις με ουσιαστικό αντίκτυπο στη ζωή ενός ανθρώπου, δεν θα μπορεί να λειτουργεί χωρίς σαφείς κανόνες και εποπτεία.
Επιπλέον, όταν κάποιος αλληλεπιδρά με ένα σύστημα ΤΝ, όπως ένα chatbot εξυπηρέτησης, θα πρέπει να γνωρίζει ότι συνομιλεί με μηχανισμό Τεχνητής Νοημοσύνης και όχι με φυσικό πρόσωπο. Η διαφάνεια αποτελεί βασική αρχή του νέου πλαισίου.
Σταθερό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις
Για τις επιχειρήσεις, ο AI Act δημιουργεί όχι μόνο υποχρεώσεις αλλά και ένα σταθερό περιβάλλον λειτουργίας. Μέχρι σήμερα, πολλές εταιρείες ανέπτυσσαν εφαρμογές χωρίς σαφή γνώση των κανόνων που θα ισχύσουν στην ευρωπαϊκή αγορά. Πλέον, αποκτούν κοινό πλαίσιο για όλα τα κράτη-μέλη, μειώνοντας την αβεβαιότητα και ενισχύοντας τις επενδύσεις.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το AI Regulatory Sandbox, μέσω του οποίου νεοφυείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα δοκιμάζουν καινοτόμες εφαρμογές σε πραγματικές συνθήκες, με κρατική υποστήριξη, πριν αυτές κυκλοφορήσουν στην αγορά. Στόχος είναι η ανάπτυξη της καινοτομίας σε περιβάλλον εμπιστοσύνης και ασφάλειας για επιχειρήσεις και πολίτες.
Δημήτρης Παπαστεργίου: «Η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη αφορά πρωτίστως στην εμπιστοσύνη»
Τη σημασία της ισορροπίας ανάμεσα στην καινοτομία και την προστασία των πολιτών τονίζει ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Όπως επισημαίνει, η συζήτηση για την ΤΝ δεν αφορά μόνο την τεχνολογία, αλλά κυρίως την εμπιστοσύνη που πρέπει να τη συνοδεύει.
«Η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αφορά μόνο στην τεχνολογία. Αφορά πρωτίστως στην εμπιστοσύνη. Όσο περισσότερο η ΤΝ επηρεάζει την καθημερινότητά μας, τόσο μεγαλύτερη είναι η ευθύνη μας να διαμορφώσουμε κανόνες που προστατεύουν τους πολίτες και παράλληλα δημιουργούν τις προϋποθέσεις προκειμένου η καινοτομία να αναπτυχθεί με ασφάλεια. Με το εθνικό πλαίσιο εφαρμογής του AI Act διασφαλίζουμε ακριβώς αυτή την ισορροπία: δημιουργούμε ένα ασφαλές περιβάλλον για τους πολίτες, ένα σαφές πλαίσιο για τις επιχειρήσεις και τα κατάλληλα θεμέλια, ώστε η Τεχνητή Νοημοσύνη να συμβάλει σε ένα πιο αποτελεσματικό κράτος και σε μια πιο ανταγωνιστική οικονομία».
Η ανάγκη για εθνικό πλαίσιο εφαρμογής
Αν και ο AI Act ισχύει σε όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ, κάθε χώρα οφείλει να οργανώσει τον τρόπο εφαρμογής του. Κεντρικά ερωτήματα αφορούν το ποια αρχή θα ελέγχει την αγορά, πού θα απευθύνεται ένας πολίτης αν θεωρεί ότι θίγονται τα δικαιώματά του και πώς θα υποστηρίζονται οι επιχειρήσεις που αναπτύσσουν εφαρμογές ΤΝ.
Το ελληνικό νομοσχέδιο απαντά σε αυτά τα ζητήματα, προβλέποντας τον ορισμό εποπτικών αρχών, τη δημιουργία Κέντρου Συντονισμού και Τεχνογνωσίας, τη λειτουργία του AI Regulatory Sandbox, τη σύσταση Ενιαίου Μητρώου Συστημάτων ΤΝ του Δημοσίου και έναν ενιαίο μηχανισμό υποβολής καταγγελιών.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη αναμένεται να επηρεάσει σχεδόν κάθε τομέα της οικονομίας και της δημόσιας ζωής — από την υγεία και την εκπαίδευση έως τη βιομηχανία, τη γεωργία, τις μεταφορές και τη λειτουργία του κράτους. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι αν η ΤΝ θα αποτελέσει μέρος της καθημερινότητας, αλλά πώς θα αξιοποιηθεί ώστε οι δυνατότητές της να μετατραπούν σε πραγματικό όφελος για την κοινωνία.
Το εθνικό πλαίσιο εφαρμογής του AI Act εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική για την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης στην Ελλάδα. Περιλαμβάνει τον ψηφιακό μετασχηματισμό του Δημοσίου, την αξιοποίηση ανοικτών δεδομένων, την ενίσχυση της έρευνας, τη στήριξη νεοφυών επιχειρήσεων και τη δημιουργία νέων εφαρμογών. Παράλληλα, δίνεται έμφαση στην ενημέρωση και εκπαίδευση των πολιτών, μέσα από δράσεις όπως ο «Οδηγός Τεχνητή Νοημοσύνη για Όλους», με στόχο μια κοινωνία που κατανοεί, αξιοποιεί και συμμετέχει ενεργά στις αλλαγές που φέρνει η νέα τεχνολογία.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
