Τα κινητά τηλέφωνα αποτελούν κρίσιμη δικλείδα ασφαλείας για τα νεαρά προσφυγόπουλα, τα οποία στηρίζονται σε αυτά για να διαχειριστούν συναισθηματικά τη δύσκολη εμπειρία της μετακίνησης. Το εύρημα αυτό προκύπτει από έρευνα της ECPAT International, οργανισμού που δραστηριοποιείται κατά της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών, σε συνεργασία με την ΑΡΣΙΣ – Κοινωνική Οργάνωση Υποστήριξης Νέων στην Ελλάδα.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε την περίοδο 2025-2026 και είχε στόχο να εξετάσει πώς τα παιδιά σε μετακίνηση αλληλεπιδρούν με τις ψηφιακές τεχνολογίες, τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν –ιδίως όσους σχετίζονται με τη σεξουαλική εκμετάλλευση και κακοποίηση– και τις προϋποθέσεις για τη δημιουργία ασφαλέστερων ψηφιακών περιβαλλόντων.
Παρουσιάζοντας τα ευρήματα, η Σοφία Ελευθεριάδου από την ΑΡΣΙΣ επισήμανε ότι τα παιδιά σε κίνηση εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το κινητό τους τηλέφωνο. «Για μας είναι αυτονόητο, αλλά γι’ αυτά που βρίσκονται σε μια άγνωστη χώρα, με το κινητό μεταφράζουν και επικοινωνούν με την οικογένεια», ανέφερε χαρακτηριστικά. Όπως εξήγησε, το κινητό λειτουργεί ως εργαλείο επιβίωσης, βοηθώντας τα παιδιά να βρουν οδηγίες, διευθύνσεις και να αισθανθούν ασφάλεια.
Η απώλεια του κινητού ή η έλλειψη σύνδεσης ισοδυναμεί για τα παιδιά με απώλεια ασφάλειας. «Κινδυνεύει να μη βρει τον δρόμο του, να μην μπορεί να μιλήσει με την οικογένεια και να εξαρτηθεί από ανθρώπους και τρόπους που δεν είναι ασφαλείς», σημείωσε η κ. Ελευθεριάδου, υπογραμμίζοντας πως η σύνδεση στο κινητό αποτελεί καθοριστικό παράγοντα προσανατολισμού και συναισθηματικής σταθερότητας.
Ψηφιακή τεχνολογία και ζωή των παιδιών σε μετακίνηση
Στην έρευνα συμμετείχαν 32 παιδιά ηλικίας 14-18 ετών, εννέα κορίτσια και 23 αγόρια, που φιλοξενούνται σε δομές της ΑΡΣΙΣ. Μέσα από τη δημιουργία φανταστικών ψηφιακών χαρακτήρων (avatar), τα παιδιά μπόρεσαν να εκφράσουν εμπειρίες και αντιλήψεις για την ψηφιακή ασφάλεια χωρίς να αποκαλύψουν προσωπικά στοιχεία.
Η χρήση της τεχνολογίας διαφοροποιείται ανάλογα με το στάδιο του ταξιδιού. Στις χώρες καταγωγής, μοιάζει με εκείνη των συνομηλίκων τους. Κατά τη διάρκεια της μετακίνησης, αποκτά ζωτική σημασία για την επικοινωνία και την αναζήτηση πληροφοριών. Στις χώρες προορισμού, η τεχνολογία συμβάλλει στην ένταξη, μέσω της εκμάθησης γλώσσας και της πρόσβασης σε υπηρεσίες.
Τα avatar των παιδιών έδειξαν ότι η τεχνολογία χρησιμοποιείται και για ψυχαγωγία, κυρίως μέσω κοινωνικών δικτύων και πλατφορμών βίντεο. Παράλληλα, αξιοποιείται για οικονομικούς σκοπούς, αποτυπώνοντας τόσο τις φιλοδοξίες όσο και τις ευαλωτότητές τους. Οι αφηγήσεις ανέδειξαν ανισότητες ανάλογα με τη χώρα καταγωγής και τη νομιμότητα της μετακίνησης, με τα παιδιά από ευρωπαϊκές χώρες να έχουν ευκολότερη πρόσβαση σε συσκευές και συνδεσιμότητα.
Όσα παιδιά βρίσκονταν στην Ελλάδα για μεγαλύτερο διάστημα περιέγραψαν πιο σταθερή χρήση της τεχνολογίας για αναψυχή και αυτοέκφραση. Αντίθετα, οι νεοαφιχθέντες ανέδειξαν τον ρόλο της τεχνολογίας στην επιβίωση, αναφέροντας δυσκολίες όπως περιορισμένη συνδεσιμότητα, κατάσχεση τηλεφώνων και συναισθηματική πίεση από την αποσύνδεση.
Κίνδυνοι και προστασία στον ψηφιακό χώρο
Μέσα από τις ιστορίες τους, τα παιδιά περιέγραψαν περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης και αποπλάνησης από άτομα που εκμεταλλεύονται τη συνθήκη της μετακίνησης. Πέρα από τη σεξουαλική εκμετάλλευση, εντοπίζονται κίνδυνοι όπως απάτες, παραπληροφόρηση, διαδικτυακός εκφοβισμός και στρατολόγηση από εγκληματικά δίκτυα μέσω των κοινωνικών μέσων.
Η μελέτη τονίζει την ανάγκη οι εταιρείες τεχνολογίας να αναλάβουν ενεργό ρόλο στην προστασία των παιδιών που βρίσκονται σε μετακίνηση. Τα παιδιά εξέφρασαν την επιθυμία για πιο ισχυρά χαρακτηριστικά ασφαλείας στις πλατφόρμες και για πρόληψη κινδύνων μέσα από τον ίδιο τον σχεδιασμό των ψηφιακών υπηρεσιών, χωρίς να επαφίεται η ευθύνη αποκλειστικά στους χρήστες.
*Φωτογραφία από τα avatar της έρευνας
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
