Το ερώτημα αν ήρθε το τέλος της σκέψης τίθεται με ένταση στη σύγχρονη εποχή, όπου η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζουν ριζικά τη σχέση μας με τον γραπτό λόγο. Το γράψιμο δεν αποτελεί απλώς μέσο επικοινωνίας, αλλά εργαλείο οργάνωσης της σκέψης και διαχείρισης της πολυπλοκότητας. Όπως έλεγε η Αμερικανίδα συγγραφέας Φλάνερι Ο’ Κόνορ, «Γράφω γιατί δεν ξέρω τι σκέφτομαι αν δεν το δω γραμμένο». Σήμερα, όμως, η σταδιακή εξαφάνιση της χειρόγραφης γραφής και η είσοδος της ΑΙ στη δημιουργική διαδικασία προκαλούν ανησυχία.
Το 2008, οι Γάλλοι έστελναν κατά μέσο όρο 45 επιστολές τον χρόνο· το 2020, μόλις 5. Η φωνητική επικοινωνία εκτοπίζει τη γραπτή λέξη, καθώς τα audio μηνύματα, οι ηχητικές σημειώσεις και τα podcasts αντικαθιστούν σταδιακά τα SMS, τα memos και τα άρθρα. Η αλλαγή αυτή εγείρει ερωτήματα για τις επιπτώσεις της στη σκέψη και στην κατανόηση του κόσμου.
«Ο τρόπος που γράφουμε διαμορφώνει τον τρόπο που σκεφτόμαστε», σημειώνει στον «New Yorker» ο Αμερικανός συγγραφέας Hua Hsu. Ωστόσο, πολλοί φοιτητές πλέον δυσκολεύονται να διαβάσουν ένα ολόκληρο μυθιστόρημα ή να συντάξουν μια αυτόνομη έκθεση. Ο Hsu, που διδάσκει στο Πανεπιστήμιο, επιχειρεί να περιορίσει τη χρήση της ΑΙ ζητώντας από τους φοιτητές του να γράφουν εντός της τάξης και να συμμετέχουν περισσότερο σε προφορικές εξετάσεις. Όπως επισημαίνει, ορισμένοι «ξεχνούν ακόμη κι ότι είναι ικανοί να σκέφτονται».
Η τεχνητή νοημοσύνη και η μνήμη
Μελέτη του Media Lab του MIT το 2025 επιβεβαιώνει τις ανησυχίες αυτές. Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να γράψουν με ή χωρίς τη βοήθεια του ChatGPT και στη συνέχεια να ανακαλέσουν τι είχαν γράψει. Όσοι χρησιμοποίησαν το εργαλείο εμφάνισαν μειωμένη δραστηριότητα σε εγκεφαλικές ζώνες που σχετίζονται με την προσοχή, τη μνήμη και τον σχεδιασμό. Αν και το δείγμα ήταν μικρό, τα ευρήματα θεωρήθηκαν ανησυχητικά για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της εξάρτησης από την ΑΙ.
Η απειλή για τη γλώσσα και τη σκέψη
Η Αμερικανίδα γλωσσολόγος Ναόμι Μπάρον, σε άρθρο της στο The Conversation, διερωτάται αν η ΑΙ υπονομεύει τις συντακτικές ικανότητες των φοιτητών και τη σημασία της γραφής ως εργαλείου σκέψης. Παράλληλα, στο δοκίμιό του «Η εποχή της ανθρώπινης απαξίωσης», ο πρόεδρος του ARTE France, Μπρουνό Πατινό, προειδοποιεί για μια νέα πολιτισμική κρίση μετά την κυριαρχία των κοινωνικών δικτύων. Συγκρίνει μάλιστα την εκθρόνιση του βιβλίου από την οθόνη με την αντικατάσταση της αρχιτεκτονικής από την τυπογραφία που περιγράφει ο Βικτόρ Ουγκώ στην «Παναγία των Παρισίων» – μια μεταβολή που αλλάζει ριζικά τη σχέση μας με το νόημα των πραγμάτων.
(Πηγή: Le Monde)
Τα κείμενα που φιλοξενούνται στη στήλη «Ιδέες και Απόψεις» του ΑΠΕ-ΜΠΕ δημοσιεύονται αυτούσια και απηχούν τις απόψεις των συγγραφέων και όχι του Πρακτορείου.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
