Η Θράκη αποτελεί τόπο πλούσιας πολιτιστικής κληρονομιάς, συνύπαρξης και ιστορικών εμπειριών, που ξεπερνούν τη λαογραφική της εικόνα. Μια ομάδα μαθητών και εκπαιδευτικών του Μπάρλειου Γενικού Λυκείου Διστόμου είχε την ευκαιρία να γνωρίσει αυτή τη λιγότερο προβεβλημένη πλευρά, στο πλαίσιο πολυήμερης εκπαιδευτικής επίσκεψης που οργανώθηκε από το διεπιστημονικό πρόγραμμα Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού.
Η επίσκεψη συνδέθηκε με σχολικό πρόγραμμα που εξετάζει τη μετανάστευση Πομάκων από την ορεινή Ξάνθη στο Δίστομο τη δεκαετία του 1960.
Οι οικογένειες αυτές εγκαταστάθηκαν στη Βοιωτία, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη της μεταλλευτικής και βιομηχανικής παραγωγής γύρω από τον βωξίτη. Την πρωτοβουλία ανέλαβαν οι εκπαιδευτικοί Βιολέτα Σιδέρη και Αθανασία Αχυράκη, η οποία υπηρετεί στο ΓΕΛ Διστόμου.
Όπως ανέφερε η κ. Σιδέρη στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, το πρόγραμμα ξεκίνησε από «προσωπικές μνήμες συνύπαρξης με παιδιά πομακικών οικογενειών στο Δίστομο» και από την παρουσία Πομάκων μαθητών στη σημερινή σχολική κοινότητα.
Η κ. Αχυράκη υπογράμμισε τη χρήση ερευνητικών εργαλείων, όπως συνεντεύξεις, ομαδοσυνεργατικές δράσεις και αξιοποίηση αρχείων του Μουσείου Θυμάτων Ναζισμού Διστόμου.
Τόποι μνήμης και βιωματική εκπαίδευση
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ιστορική μνήμη, με σημαντικό σταθμό το Άνω Καρυόφυτο, τόπο της Σφαγής του 1944. Η αντιπροσωπεία τιμήθηκε στην πλατεία του χωριού από εκπροσώπους του δήμου Ξάνθης και κατοίκους, ενώ τελέστηκε τρισάγιο και κατάθεση στεφάνων στο μνημείο των θυμάτων.
Ο Νίκος Κοσμίδης, υποψήφιος διδάκτορας Αρχιτεκτονικής του ΔΠΘ και υπεύθυνος του προγράμματος Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού, αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες ανάδειξης της μαρτυρικής ιστορίας του Άνω Καρυοφύτου.
Ο ίδιος συμμετέχει στη γραμματεία της επιτροπής που σύστησε το 2025 ο Δήμος Ξάνθης για την αναγνώριση του χωριού ως μαρτυρικής κοινότητας.
Η αποστολή συναντήθηκε με τον επιζώντα της σφαγής Κωνσταντίνο Γιατζουράκη και περιηγήθηκε στα σημεία εκτελέσεων, συνοδευόμενη από μέλη του Πολιτιστικού Συλλόγου Απογόνων Προσφύγων Άνω Καρυοφύτου. Η ομάδα επισκέφθηκε επίσης το λαογραφικό μουσείο του συλλόγου.
Με τη συνδρομή του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης (ΙΘΤΠ), οργανώθηκε περιήγηση στα Πομακοχώρια. Οι μαθητές γνώρισαν το έργο της Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης Πλέτενο, που αξιοποιεί παραδοσιακές τεχνικές ως εργαλείο κοινωνικής οικονομίας και πολιτισμικής συνέχειας.
Πολιτισμός, ταυτότητα και σύγχρονες προσεγγίσεις
Στην Καπναποθήκη «Π» του ΙΘΤΠ, ο Δρ. Νικόλαος Κόκκας παρουσίασε πτυχές της ιστορίας και της λαογραφίας των Πομάκων, ενώ εκτέθηκαν παραδοσιακές φορεσιές και αντικείμενα από τα Πομακοχώρια της Ροδόπης.
Στην Κομοτηνή, η Δρ. Νάγια Δαλακούρα ξενάγησε την ομάδα σε έναν πολιτιστικό περίπατο στα ίχνη της ιστορίας της πόλης.
Στην Αλεξανδρούπολη, ο Γιώργος Μαυρομμάτης, αναπληρωτής καθηγητής Μειονοτικής και Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης του ΔΠΘ, συζήτησε με τους μαθητές για την ταυτότητα, τη Συνθήκη της Λοζάνης και τον ρόλο του Μπεκτασισμού στον βόρειο Έβρο.
Η ομάδα επισκέφθηκε και το Εθνολογικό Μουσείο Θράκης, συμμετέχοντας σε εκπαιδευτικό πρόγραμμα για την πολιτιστική ανάπτυξη της περιοχής.
Οι διαδρομές των Πομάκων και η παραγωγική ιστορία
Η εκδήλωση «Από την ορεινή Ξάνθη στο Δίστομο: Γέφυρες Πολιτισμού και Μνήμης» που συνδιοργανώθηκε από τον Δήμο Διστόμου Αράχοβας Αντίκυρας, το ΓΕΛ Διστόμου, το ΙΘΤΠ και το πρόγραμμα Δράσεις Ιστορίας Μνήμης Πολιτισμού, αποτέλεσε κορύφωση της επίσκεψης.
Οι μαθητές παρουσίασαν τα συμπεράσματα της έρευνάς τους, ενώ Πομάκοι του Διστόμου μοιράστηκαν προσωπικές μαρτυρίες, δίνοντας ανθρώπινη διάσταση στην εκδήλωση.
Η βραδιά ολοκληρώθηκε με πομακικά τραγούδια από την Εμινέ Μπουρουτζή και τους μουσικούς Βαγγέλη Δωρόπουλο, Τάσο Δασκαλόπουλο, Γιώργο Παπαδόπουλο και Ηρακλή Ψωμαδόπουλο. Ακολούθησε συνάντηση μαθητών του ΓΕΛ Διστόμου με το 4ο ΓΕΛ Ξάνθης και επίσκεψη στον διατηρητέο χώρο ΠΑΣΤΑΛΙ στην παλιά Χρύσα Ξάνθης.
Η πρόεδρος της ΠΑΣΤΑΛΙ ΑΜΚΕ, Μαρία Πετρά, παρουσίασε το θέμα «Από τη Μνήμη στην Παραγωγή», αναδεικνύοντας τον ρόλο της βιομηχανικής κληρονομιάς ως πηγή καινοτομίας για την ελληνική επαρχία.
Η Θράκη πέρα από τα στερεότυπα
Η επίσκεψη ολοκληρώθηκε στο οχυρό της Νυμφαίας, όπου οι μαθητές ενημερώθηκαν για τη Μάχη των Οχυρών του 1941. Εκεί πραγματοποιήθηκε συνάντηση με το ΕΠΑΛ Γρεβενών και συζήτηση για τη σημασία των ιστορικών τόπων στη σύγχρονη εκπαίδευση.
Το οδοιπορικό των μαθητών από το Δίστομο αποκάλυψε μια Θράκη της μνήμης, της κοινωνικής ανθεκτικότητας και της πολιτιστικής πολυμορφίας. Μια περιοχή όπου η ιστορία, η παραγωγή και η ταυτότητα συνυφαίνονται, προσφέροντας πολύτιμα μαθήματα βιωματικής εκπαίδευσης και συλλογικής συνείδησης.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
