Έχοντας διαγράψει μια σημαντική πορεία στο Λονδίνο, το 2003 ο δρ Γιαννός Κοντραφούρης βρέθηκε μπροστά σε ένα κρίσιμο προσωπικό και επαγγελματικό σταυροδρόμι. Η επιστροφή του από το Ηνωμένο Βασίλειο στην Ελλάδα δεν ήταν αυθόρμητη, αλλά αποτέλεσμα μιας ώριμης, συνειδητής διεργασίας. Όπως επισημαίνει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην επιστροφή εκείνης της εποχής και στη σημερινή συγκυρία δεν αφορά μόνο την οικονομία, αλλά και το θεσμικό πλαίσιο που τη συνοδεύει.
Από την ατομική απόφαση στα θεσμικά κίνητρα
«Η δική μου επιστροφή ήταν μια ατομική διαδρομή, με περιορισμένη θεσμική στήριξη», σημειώνει ο διευθυντής επικοινωνίας δρ Κοντραφούρης, εξηγώντας ότι «σήμερα, όσοι σκέφτονται να επιστρέψουν έχουν μπροστά τους ένα σαφώς πιο οργανωμένο και υποστηρικτικό περιβάλλον, που αναγνωρίζει ότι το ανθρώπινο κεφάλαιο του εξωτερικού αποτελεί εθνικό πόρο». Έτσι, η μετάβαση από το Brain Drain στο Brain Regain συνιστά αποτέλεσμα συνειδητής δημόσιας πολιτικής, που στοχεύει να μετατρέψει την επιστροφή σε στρατηγική επιλογή για τη χώρα.
Περιγράφοντας την περίοδο της επιστροφής του, σημειώνει: «Αν επέλεγα να παραμείνω, θα έπρεπε να επαναπροσδιορίσω συνολικά τη ζωή μου, όχι μόνο επαγγελματικά, αλλά και σε επίπεδο προσωπικών επιλογών και προτεραιοτήτων». Η επιστροφή, αντίθετα, άνοιγε έναν διαφορετικό κύκλο ζωής και επαγγελματικής εξέλιξης.
«Δεν άφησα πίσω μια επιτυχία, αλλά μετέφερα την εμπειρία και τη γνώση μου σε ένα νέο κεφάλαιο», υπογραμμίζει, περιγράφοντας μια απόφαση που συνδύαζε ρίσκο και ωριμότητα. Τότε, ο επαναπατρισμός ήταν κυρίως προσωπική επιλογή, χωρίς κρατική μέριμνα ή στοχευμένα κίνητρα. Σήμερα, η ελληνική κυβέρνηση έχει θεσπίσει συγκεκριμένα μέτρα για την προσέλκυση Ελλήνων του εξωτερικού, όπως φορολογικά και επαγγελματικά κίνητρα, καθώς και δράσεις επανασύνδεσης με την εγχώρια αγορά εργασίας.
Η Ελλάδα του 2003: ένα διαφορετικό τοπίο
Η Ελλάδα στην οποία επέστρεψε ο δρ Κοντραφούρης ήταν μια χώρα πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004, με οικονομική αισιοδοξία αλλά διαφορετικές εργασιακές δομές. Οι έννοιες της κινητικότητας ταλέντου και της αξιοποίησης διεθνούς εμπειρίας δεν είχαν ακόμη ενσωματωθεί στην επιχειρηματική κουλτούρα.
«Η προσαρμογή ήταν σχετικά ομαλή, χάρη στο οικογενειακό και φιλικό μου περιβάλλον που έσπευσε να λειάνει τα προβλήματα», αναφέρει. Αν και δεν είχε διακόψει ποτέ τους δεσμούς του με την Ελλάδα, η εύρεση εργασίας ως «οικονομικός μετανάστης» δεν ήταν αυτονόητη. «Η αξιοποίηση της διεθνούς εμπειρίας δεν ήταν δεδομένη. Χρειάστηκε χρόνος για να μεταφραστεί σε πραγματική προστιθέμενη αξία», επισημαίνει.
Από το Brain Drain στο Brain Regain
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η έννοια του Brain Regain δεν αποτελούσε δημόσια στρατηγική, αλλά ατομική επιλογή. «Η δική μου επιστροφή ήταν μια προσωπική πορεία», λέει, «σήμερα, πολλοί που επιστρέφουν κατανοούν ότι η απόφασή τους είναι σε μεγάλο βαθμό μια ‘εθνική υπόθεση’».
Μετά την οικονομική κρίση και την πανδημία, η Ελλάδα επαναπροσδιόρισε το παραγωγικό της μοντέλο, καθιστώντας τον επαναπατρισμό ταλέντου πολιτική και κοινωνική προτεραιότητα. «Δομές υποστήριξης, θεσμικές πρωτοβουλίες και ένα ώριμο οικοσύστημα επιχειρηματικότητας δημιουργούν διαφορετικές προϋποθέσεις. Όσοι επιστρέφουν σήμερα βρίσκονται σε ένα υποστηρικτικό περιβάλλον», τονίζει ο δρ Κοντραφούρης.
Η εξωστρέφεια ως νέα κανονικότητα
Ο δρ Κοντραφούρης επισημαίνει ότι η σημερινή Ελλάδα διαφέρει ουσιαστικά από εκείνη του 2003. «Οι επιχειρήσεις είναι περισσότερο εξωστρεφείς, οι αγορές πιο ανοιχτές και η διεθνής εμπειρία αντιμετωπίζεται ως στρατηγικό πλεονέκτημα», αναφέρει. «Σήμερα, οι ελληνικές επιχειρήσεις μπορούν να αναπτύσσουν διεθνή δραστηριότητα και να αξιοποιούν τη γνώση στελεχών με διεθνή έκθεση».
Η αλλαγή δεν είναι μόνο οικονομική, αλλά και πολιτισμική. Η νοοτροπία γύρω από τις ευκαιρίες της διεθνούς σκηνής έχει μετατοπιστεί. «Τελικά αξιοποιήθηκε στο έπακρο και η τεχνογνωσία μου και η νοοτροπία που με ακολουθούσε», σημειώνει, αποτιμώντας τη διαδρομή του με ψυχραιμία.
Η επιστροφή ως πράξη προοπτικής
Ο επαναπατρισμός του δρ Κοντραφούρη εντάσσεται στο ευρύτερο αφήγημα του Brain Regain, που αφορά όχι μόνο τη μετακίνηση ανθρώπων αλλά και τη μεταφορά εμπειρίας, δικτύων και κουλτούρας. «Η σημερινή Ελλάδα είναι μια χώρα διαφορετική από εκείνη πριν το 2004. Η βασική διαφορά είναι η εξωστρέφεια και η αλλαγή νοοτροπίας σχετικά με τις ευκαιρίες της διεθνούς σκηνής», καταλήγει.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
