Σε μια συγκινητική εκδήλωση στο Δημαρχείο Θεσσαλονίκης, ο δήμαρχος Στέλιος Αγγελούδης τίμησε τον εμβληματικό σκηνοθέτη Κώστα Γαβρά για τη συνολική του προσφορά στις Τέχνες, τον Πολιτισμό και την ανάδειξη της ιστορικής μνήμης, με αφορμή τα 93α γενέθλιά του.
Ο κ. Αγγελούδης ευχαρίστησε τον δημιουργό «που αποθεώνει με το σύνολο του έργου του την Ελλάδα στο εξωτερικό, παραμένοντας πιστός θιασώτης οικουμενικών αξιών όπως η Ελευθερία, η Δημοκρατία, ο Ανθρωπισμός και η Κοινωνική Δικαιοσύνη». Αναφερόμενος στην ταινία Ζ, σημείωσε ότι ο Γαβράς «διεθνοποίησε την πολιτική δολοφονία του φιλειρηνιστή βουλευτή της ΕΔΑ Γρηγόρη Λαμπράκη», λίγα μέτρα από το σημείο όπου πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση.
Χαρακτήρισε τον σκηνοθέτη «άνθρωπο - μύθο», επισημαίνοντας ότι με τη μεταφορά του βιβλίου του Βασίλη Βασιλικού στη μεγάλη οθόνη και τη μουσική του Μίκη Θεοδωράκη, «σηματοδότησε την πρώτη πράξη αντίστασης κατά της Χούντας των Συνταγματαρχών». Για τον Γαβρά, τόνισε, η υπεράσπιση της Δημοκρατίας αποτέλεσε «στάση και μαρτυρία ζωής».
Η διαχρονική δύναμη του «Ζει»
Ο δήμαρχος αναφέρθηκε και στον Αγνοούμενο, υπογραμμίζοντας πως η ταινία αναδεικνύει «τις οδυνηρές συνέπειες της δικτατορίας στη Χιλή» και διδάσκει ότι «πρέπει να μαθαίνουμε από τα δεινά που προκαλούν οι διχασμοί». Επισήμανε ότι η διαχρονικότητα του συνθήματος «Ζει» οφείλεται στη βαθιά επίδραση της ταινίας Ζ, χαρακτηρίζοντάς την «γροθιά στο στομάχι ενός αντιδημοκρατικού συστήματος».
«Με την επιλογή του να γυρίσει αυτό το έργο – σημείο αναφοράς στην παγκόσμια ιστορία του πολιτικού κινηματογράφου – ο πολυβραβευμένος Κώστας Γαβράς απέκτησε έναν μοναδικό δεσμό με τη Θεσσαλονίκη», πρόσθεσε ο δήμαρχος, αναφέροντας την αγάπη του σκηνοθέτη για το Φεστιβάλ Κινηματογράφου της πόλης.
«Διηγείσαι τις πιο επιδραστικές ιστορίες του κόσμου»
Ο κ. Αγγελούδης ευχαρίστησε τον δημιουργό για την αφοσίωσή του στην Τέχνη και την Ιστορία, σημειώνοντας ότι «μας διδάσκει πως η Τέχνη οφείλει να είναι στρατευμένη στην υπηρεσία της αλήθειας και του ανθρώπου». Θύμισε τη δήλωση του σκηνοθέτη «Δεν κάνουμε ταινίες για να ασκήσουμε πολιτική, ούτε για να περάσουμε μηνύματα. Διηγούμαστε μόνο ιστορίες», προσθέτοντας: «Διηγείσαι τις πιο επιδραστικές ιστορίες του κόσμου».
Η συγκίνηση του Κώστα Γαβρά
Παραλαμβάνοντας την τιμητική πλακέτα του δήμου Θεσσαλονίκης, ο Κώστας Γαβράς εξέφρασε ευγνωμοσύνη, σημειώνοντας ότι «η τιμή δεν μου ανήκει ολοκληρωτικά». Όπως είπε, «η ταινία έγινε χάρη στους χιλιάδες Έλληνες που ξεσηκώθηκαν εναντίον του θανάτου και φώναξαν “Ο Λαμπράκης Ζει”». Απέδωσε την τιμή στον ανακριτή Χρήστο Σαρτζετάκη, στον συγγραφέα Βασίλη Βασιλικό και στον Μίκη Θεοδωράκη για τη μουσική της ταινίας.
Ο σκηνοθέτης αποκάλυψε ότι το ενδιαφέρον του για την υπόθεση Λαμπράκη ξεκίνησε όταν είδε σε γαλλική εφημερίδα φωτογραφία του βουλευτή με πανό που έγραφε «Ελλάς» και σύμβολα ειρήνης, συνοδευόμενη από τη λεζάντα «τον σκότωσαν».
Μνήμη και πολιτισμός στη Θεσσαλονίκη
Ο πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου Θεσσαλονίκης, Σπύρος Βούγιας, τόνισε ότι η πόλη «τιμά μέσα από το πρόσωπο του Κώστα Γαβρά το ιστορικό γεγονός που άλλαξε την πολιτική ιστορία του τόπου». Ανέφερε ότι ο δήμος αποφάσισε να προσθέσει στο μνημείο της δολοφονίας του Λαμπράκη «το πολιτιστικό αποτύπωμα αυτού του γεγονότος».
«Βρήκαμε και αποκαταστήσαμε την παλιά πινακίδα μνήμης του Γρηγόρη Λαμπράκη και στην πίσω της πλευρά συμπληρώσαμε την ιστορία του “Ζ”», ανέφερε ο κ. Βούγιας.
Ο πρόεδρος του Μουσείου Μίκη Θεοδωράκη Ζάτουνας, Παρασκευάς Παρασκευόπουλος, χαρακτήρισε τη μέρα «γενέθλια και γιορτινή για τη Θεσσαλονίκη», σημειώνοντας ότι «η πόλη ανοίγει την αγκαλιά της και αγκαλιάζει όλες τις πτυχές της ιστορίας της». Τόνισε ότι «η πλακέτα τοποθετήθηκε σε ενεργό πεδίο μνήμης, τιμής και αφύπνισης», που απευθύνεται «στο αβέβαιο μέλλον και στους νέους ανθρώπους».
Έλληνας και Γάλλος δημιουργός
Ο Γενικός Πρόξενος της Γαλλίας στη Θεσσαλονίκη, Ζαν Λικ Λαβό, δήλωσε ότι «ο Κώστας Γαβράς είναι Έλληνας που τιμά τη χώρα καταγωγής του και Γάλλος που τιμά τη χώρα που τον υιοθέτησε». Τον χαρακτήρισε «μία από τις πιο εμβληματικές προσωπικότητες που γεφυρώνουν τις δύο χώρες» και «ακάματο εργάτη στην υπηρεσία του κινηματογράφου».
Η τέχνη ως αντίσταση
Ο κ. Παρασκευόπουλος χαρακτήρισε τον Κώστα Γαβρά «παγκόσμιο πρέσβη του πολιτισμού, της ελευθερίας και της δημοκρατίας», υπογραμμίζοντας ότι η ταινία Ζ αποτέλεσε «τη συνάντηση της τέχνης και του πολιτισμού που λειτούργησε σαν ωστικό κύμα ενάντια στη Χούντα». Όπως είπε, «ο Κώστας Γαβράς και ο Μίκης Θεοδωράκης πέτυχαν το ακατόρθωτο, κινητοποιώντας την παγκόσμια κοινή γνώμη και εμπνέοντας τον ελληνικό λαό να ξεπεράσει τον φόβο».
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε από τον δήμο Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης και το Μουσείο Μίκη Θεοδωράκη Ζάτουνας. Περιλάμβανε προβολή τρέιλερ της ταινίας Ζ και αποσπάσματος από το ντοκιμαντέρ 100 Ώρες του Μάη, ενώ ολοκληρώθηκε με μουσικό πρόγραμμα από την Καλλιόπη Βέτα και τον Άγγελο Θεοδωράκη.