Κύηση υψηλού κινδύνου απαιτεί διεπιστημονική φροντίδα, στενή ιατρική παρακολούθηση και συχνούς ελέγχους, καθώς συνδέεται με αυξημένες πιθανότητες επιπλοκών για τη μητέρα και το έμβρυο. Για τις γυναίκες που ζουν σε ακριτικά νησιά ή απομακρυσμένες περιοχές, η πρόσβαση σε εξειδικευμένες υπηρεσίες υγείας είναι περιορισμένη και το οικονομικό κόστος συχνά δυσβάσταχτο.
Μια σημαντική πρωτοβουλία για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων αποτελεί η συνεργασία της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρίας HOPEgenesis, που στηρίζει τη γονιμότητα σε απομακρυσμένες περιοχές, με την Α΄ Μαιευτική - Γυναικολογική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ του νοσοκομείου «Αλεξάνδρα».
Η HOPEgenesis καλύπτει πλήρως τα έξοδα εγκυμοσύνης, τοκετού, μεταφοράς και διαμονής των εγκύων από τα ακριτικά νησιά στην Αθήνα. Παρέχει πρόσβαση σε εξειδικευμένες μονάδες εμβρυομητρικής ιατρικής, συντονίζει τη συνεργασία μεταξύ τοπικών ιατρών και πανεπιστημιακών κλινικών και διασφαλίζει τον ασφαλή τοκετό σε νοσοκομείο τριτοβάθμιας φροντίδας.
Όπως αναφέρει ο δρ Στέφανος Χανδακάς, Μαιευτήρας-Γυναικολόγος, ιδρυτής και πρόεδρος της HOPEgenesis, πολλές γυναίκες με κυήσεις υψηλού κινδύνου από ακριτικές και ορεινές περιοχές έχουν ήδη ενταχθεί στο πρόγραμμα και έχουν γεννήσει με ασφάλεια μέσω της συνεργασίας με το Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα αναφοράς στη χώρα.
«Πρόκειται για πρότυπο συνεργασίας δημόσιου συστήματος υγείας και κοινωνίας των πολιτών, με πραγματικό αποτύπωμα στη ζωή των γυναικών», σημειώνει ο κ. Χανδακάς. Προσθέτει ότι «η άρση των γεωγραφικών ανισοτήτων δεν είναι μόνο κοινωνικό ζητούμενο αλλά και επιστημονική υποχρέωση», υπογραμμίζοντας πως η συμμετοχή έμπειρων ιατρικών ομάδων εξασφαλίζει ενιαία πρωτόκολλα φροντίδας ανεξαρτήτως τόπου κατοικίας.
Παράγοντες κινδύνου και πρόληψη
Μια κύηση χαρακτηρίζεται υψηλού κινδύνου όταν υπάρχουν παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα επιπλοκών για τη μητέρα ή το έμβρυο. «Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα προκύψει πρόβλημα, αλλά ότι απαιτείται στενότερη παρακολούθηση και συχνότεροι έλεγχοι», εξηγεί ο κ. Χανδακάς.
Η αξιολόγηση του κινδύνου πραγματοποιείται προγεννητικά, στην αρχή της κύησης και καθ’ όλη τη διάρκειά της, καθώς ενδέχεται να εμφανιστούν νέοι παράγοντες.
Κατηγορίες παραγόντων κινδύνου
Μητρικοί παράγοντες: Ηλικία μητέρας (<18 ή >35 ετών), χρόνια νοσήματα όπως υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης, αυτοάνοσα, καρδιοπάθειες, νεφρικά νοσήματα, παχυσαρκία ή σοβαρό λιποβαρές, θρομβοφιλίες, ψυχιατρικά νοσήματα, κάπνισμα, αλκοόλ ή άλλες εξαρτήσεις.
Μαιευτικοί παράγοντες: Προηγούμενες αποβολές, πρόωροι τοκετοί, προεκλαμψία ή επιπλοκές σε προηγούμενη κύηση, πολύδυμη κύηση, υποβοηθούμενη αναπαραγωγή (IVF), επιπλοκές πλακούντα όπως προδρομικός πλακούντας ή αποκόλληση.
Εμβρυϊκοί παράγοντες: Εμβρυϊκές ανωμαλίες, ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης, διαταραχές αμνιακού υγρού, ασυμβατότητες αίματος.
Συμπτώματα και αντιμετώπιση
Αν και πολλές κυήσεις υψηλού κινδύνου δεν παρουσιάζουν εμφανή συμπτώματα, η πρόληψη και η τακτική ιατρική παρακολούθηση είναι καθοριστικές. Σύμφωνα με τον κ. Χανδακά, συμπτώματα που απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση περιλαμβάνουν αιμορραγία ή υγρό από τον κόλπο, έντονους κοιλιακούς πόνους, οίδημα, κεφαλαλγία, διαταραχές όρασης, υπέρταση, μειωμένες εμβρυϊκές κινήσεις ή πυρετό.
Η σωστή αντιμετώπιση μιας κύησης υψηλού κινδύνου βασίζεται σε εξατομικευμένο πλάνο φροντίδας, συνεργασία εξειδικευμένων ιατρικών ομάδων και έγκαιρη πρόσβαση σε νοσοκομεία αναφοράς. Η ενημέρωση, η ψυχραιμία και η τήρηση των ιατρικών οδηγιών αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για θετική έκβαση.