Οι έντονες βροχοπτώσεις που σημειώθηκαν τους τελευταίους δύο μήνες στην Ελλάδα, καθώς και το πρόσφατο συμβάν στο ρέμα της Πικροδάφνης που προκάλεσε σημαντικές ζημιές, επαναφέρουν στο προσκήνιο κρίσιμα ερωτήματα για την ανθεκτικότητα της χώρας απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα.
Όπως επισημαίνουν ερευνητές, ο κίνδυνος πλημμυρών δεν εξαρτάται μόνο από την ένταση της βροχής, αλλά και από ένα πλήθος παραγόντων που καθιστούν το φαινόμενο πολυδιάστατο.
Το περιστατικό στην Πικροδάφνη ανέδειξε, σύμφωνα με τη Δρ. Ελισάβετ Φελώνη, υδρολόγο, ένα βαθύτερο και διαχρονικό πρόβλημα στην Αττική. Όπως σημειώνει, οι υπάρχουσες υποδομές έχουν σχεδιαστεί με βάση παλαιότερα δεδομένα, γεγονός που τις καθιστά ανεπαρκείς απέναντι στις σημερινές ακραίες βροχοπτώσεις. Η επιδείνωση της κατάστασης οφείλεται στη διαχρονική ανάπτυξη του λεκανοπεδίου, χωρίς να διατηρηθούν χώροι για τα ρέματα, ενώ η εκτεταμένη τσιμεντοποίηση έχει μειώσει τη δυνατότητα του εδάφους να απορροφά νερό.
Η γρήγορη εμφάνιση πλημμυρικών φαινομένων στο αστικό περιβάλλον της Αττικής αποδίδεται, σύμφωνα με την κ. Φελώνη, σε στενώσεις, αυθαίρετη δόμηση και άλλες παρεμβάσεις στα ρέματα, με χαρακτηριστικά παραδείγματα το ρέμα της Εσχατιάς, τον Ποδονίφτη, τον Σαρανταπόταμο, το ρέμα Χαλανδρίου και της Πικροδάφνης.
Ο καθηγητής και διευθυντής του Εργαστηρίου ASSIST του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, Δημήτρης Εμμανουλούδης, εξηγεί ότι η εκδήλωση πλημμύρας προκύπτει από δύο βασικούς παράγοντες: τη βροχόπτωση (ένταση, διάρκεια, ραγδαιότητα) και το φυσικό υπόβαθρο, δηλαδή το έδαφος που δέχεται το νερό. Η επικινδυνότητα μιας πλημμύρας δεν καθορίζεται μόνο από το ύψος της βροχής, αλλά και από τον τρόπο που το νερό διαχέεται στον χώρο και τον χρόνο, επηρεαζόμενο από τη γεωλογική σύσταση, τη μορφολογία, τη βλάστηση και τα επίπεδα υγρασίας του εδάφους.
Η συμβολή των ορεινών όγκων και η ανάγκη για συντονισμένες δράσεις
Οι ορεινοί όγκοι γύρω από την Αττική διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην εκδήλωση πλημμυρικών φαινομένων. Οι επαναλαμβανόμενες δασικές πυρκαγιές έχουν αποδυναμώσει τη φυσική άμυνα των περιοχών, επιτρέποντας στο νερό να φτάνει ταχύτερα και σε μεγαλύτερες ποσότητες στις κατοικημένες περιοχές.
Η Δρ. Φελώνη τονίζει την ανάγκη για συντονισμένες παρεμβάσεις σε πολλαπλά επίπεδα, όπως μεγάλα έργα στους κύριους συλλεκτήρες, φροντίδα των ορεινών όγκων, πράσινες παρεμβάσεις στις πόλεις και χρήση διαπερατών υλικών. Παράλληλα, υπογραμμίζει τη σημασία της συστηματικής παρακολούθησης και της δημιουργίας δικτύου αισθητήρων και ενός «Παρατηρητηρίου Ρεμάτων» ανοικτής πρόσβασης, ώστε η ενημέρωση και η πρόληψη να ενισχυθούν ουσιαστικά.
Η τεχνολογία, σύμφωνα με τη Δρ. Φελώνη, αποτελεί σημαντικό εργαλείο, αλλά ο σωστός σχεδιασμός του δημόσιου χώρου και η διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος είναι καθοριστικοί παράγοντες για την αποτροπή καταστροφικών συνεπειών από ακραία καιρικά φαινόμενα.
INACHOS: Ψηφιακή καινοτομία στην πρόγνωση πλημμυρικών κινδύνων
Στο πλαίσιο των τεχνολογικών λύσεων, ξεχωρίζει το προγνωστικό σύστημα πλημμυρικών κινδύνων INACHOS, ένα καινοτόμο επιχειρησιακό μοντέλο που αναπτύσσεται από το Εργαστήριο ASSIST του ΔΠΘ. Το σύστημα συνδυάζει ψηφιακό υπόβαθρο με δυναμικά δεδομένα βροχόπτωσης, επεξεργάζοντας σε πραγματικό χρόνο τη μετατροπή της βροχής σε απορροή, λαμβάνοντας υπόψη την κατάσταση του εδάφους.
Το INACHOS παρέχει προβλέψεις για τις επόμενες 72 ώρες, μετατρέποντας τα μετεωρολογικά δεδομένα σε χάρτες επικινδυνότητας υψηλής ανάλυσης. Η προσθήκη ιστορικών δεδομένων από 30.000 πλημμυρικά συμβάντα βελτιώνει περαιτέρω την ακρίβεια των προβλέψεων, αξιοποιώντας τη γνώση της επαναληψιμότητας των πλημμυρών σε συγκεκριμένες περιοχές.
Η υιοθέτηση τέτοιων ψηφιακών εργαλείων δίνει τη δυνατότητα στην Πολιτική Προστασία, τις Περιφέρειες και τους Δήμους να γνωρίζουν εγκαίρως πού και πόσο επικίνδυνα θα εκδηλωθεί ένα φαινόμενο, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα προειδοποίησης και διαχείρισης κρίσεων.
Το σύστημα INACHOS, όπως σημειώνει ο κ. Εμμανουλούδης, είναι το πρώτο του είδους στην Ελλάδα και προσφέρει μεγαλύτερη χωρική λεπτομέρεια σε σύγκριση με αντίστοιχα ευρωπαϊκά συστήματα. Με την ολοκλήρωσή του, η χώρα θα διαθέτει ένα πρωτοποριακό εργαλείο για την πρόγνωση πλημμυρών σε εθνικό επίπεδο.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
