Οι αρχές της Μαλαισίας ξεκίνησαν χθες την επιστροφή περίπου 1.500 υπηκόων της Μιανμάρ στην πατρίδα τους, στο πλαίσιο προγράμματος επαναπατρισμού που έχει προκαλέσει αντιδράσεις από οργανώσεις υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Σύμφωνα με τις δηλώσεις της Κουάλα Λουμπούρ, πρόκειται για την πρώτη φάση του προγράμματος που αφορά συνολικά 5.000 πολίτες της Μιανμάρ, οι οποίοι φέρονται να δέχθηκαν τον «οικειοθελή» επαναπατρισμό τους από κέντρα κράτησης στη Μαλαισία.
Δεκάδες λεωφορεία, συνοδευόμενα από αστυνομικές δυνάμεις, μετέφεραν τους υπηκόους της Μιανμάρ σε στάδιο κοντά στη ναυτική βάση της Λούμουτ, σύμφωνα με δημοσιογράφους του Γαλλικού Πρακτορείου. Η πρόσβαση των μέσων ενημέρωσης στο στάδιο δεν επιτράπηκε, ενώ οι μεταφερόμενοι αναμένεται να υποβληθούν σε διαδικασία ταυτοποίησης πριν επιβιβαστούν σε πλοίο με προορισμό τη Μιανμάρ.
Δεν έχει αποσαφηνιστεί από τις μαλαϊκές αρχές πόσοι από τους 1.500 ανήκουν στη μειονότητα των Ροχίνγκια. Ωστόσο, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, τα δύο τρίτα των περίπου 190.000 προσφύγων και αιτούντων άσυλο στη Μαλαισία είναι μέλη της μουσουλμανικής αυτής μειονότητας.
Ο πρωθυπουργός της Μαλαισίας, Ανουάρ Ιμπραχίμ, είχε ανακοινώσει τον Ιούλιο ότι η Μιανμάρ συμφώνησε να δεχτεί πίσω περίπου 5.000 μέλη της μειονότητας των Ροχίνγκια. Η φυγή εκατοντάδων χιλιάδων μειονοτικών από τη Μιανμάρ το 2017, μετά από στρατιωτική επιχείρηση, αποτελεί αντικείμενο διαδικασίας για γενοκτονία στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Σε πρόσφατη έκθεσή του, ο Αντόνιο Γκουτέρες, Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, εκτίμησε πως «δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις που θα επέτρεπαν οικειοθελή, ασφαλή, αξιοπρεπή και διαρκή επιστροφή» των μειονοτικών αυτή την περίοδο.
Η κράτηση πολλών υπηκόων της Μιανμάρ σε κλειστά κέντρα στη Μαλαισία δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο η απόφαση για επαναπατρισμό ήταν πράγματι ελεύθερη.
Το πρόγραμμα επαναπατρισμού ανακοινώθηκε μετά τη σύλληψη περισσότερων από 100 μελών της μειονότητας Ροχίνγκια, τα οποία είχαν συγκεντρωθεί έξω από τα γραφεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Κουάλα Λουμπούρ. Οι συλληφθέντες απειλήθηκαν με απέλαση, αλλά τελικά αφέθηκαν ελεύθεροι, καθώς διέθεταν έγκυρα έγγραφα από την Αρμοστεία.
Η Μιανμάρ έχει διαβεβαιώσει ότι εγγυάται την «ασφαλή και αξιοπρεπή» επιστροφή των υπηκόων της που βρίσκονται στο εξωτερικό. Παράλληλα, ο Ανουάρ Ιμπραχίμ έχει δηλώσει την πρόθεσή του να προσκαλέσει τον Μιν Αούνγκ Χλάινγκ, στρατηγό και ηγέτη της Μιανμάρ, ώστε να επιταχυνθεί η διαδικασία επαναπατρισμού.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Μαλαισία δεν έχει επικυρώσει τη Σύμβαση του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων και δεν αναγνωρίζει επίσημα το καθεστώς του πρόσφυγα.
Ομάδες ελέγχου γεγονότων του Γαλλικού Πρακτορείου επισημαίνουν ότι η μειονότητα των Ροχίνγκια στη Μαλαισία έχει γίνει στόχος εκστρατειών παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο, ενισχύοντας την ξενοφοβία, ενώ οργανώσεις υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν φαινόμενα εκφοβισμού μειονοτικών ομάδων.