Οι Σουηδοί προσέρχονται στις κάλπες την Κυριακή, σε μια εκλογική διαδικασία που χαρακτηρίζεται από έντονη αβεβαιότητα και θεωρείται ουσιαστικά δημοψήφισμα για το ενδεχόμενο συμμετοχής του ακροδεξιού κόμματος Σουηδοί Δημοκράτες στην κυβέρνηση.
Το κόμμα, το οποίο έχει νεοναζιστικές ρίζες, αντιμετωπιζόταν για χρόνια ως περιθωριακό. Ωστόσο, οι τελευταίες δημοσκοπήσεις το φέρνουν στο 19% των ψήφων, ενώ η κεντροδεξιά κυβέρνηση συνασπισμού έχει δηλώσει πως είναι διατεθειμένη να εντάξει τους Σουηδούς Δημοκράτες, ώστε ο απερχόμενος πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον να εξασφαλίσει δεύτερη θητεία.
«Συμφωνήσαμε ότι θα διεξάγουμε προεκλογικό αγώνα με στόχο τον σχηματισμό μιας κοινής κυβέρνησης πλειοψηφίας και ότι εγώ θα ηγηθώ αυτής της κυβέρνησης», ανέφερε ο Κρίστερσον σε δηλώσεις του στο Reuters στα τέλη Αυγούστου.
Το αποτέλεσμα των εκλογών αναμένεται να καθορίσει αν οι ψηφοφόροι επιθυμούν περαιτέρω πολιτική στροφή στη Σουηδία, η οποία έχει ήδη ανατρέψει δεκαετίες συναίνεσης σε θέματα μετανάστευσης και εθνικής ταυτότητας. Η χώρα μετατρέπεται πλέον σε πεδίο δοκιμής αυστηρότερων πολιτικών για την ένταξη, την ιθαγένεια και τους συνοριακούς ελέγχους.
Η κυβέρνηση συνασπισμού υπό τον Κρίστερσον, χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία, συνεργάζεται από το 2022 με τον ηγέτη των Σουηδών Δημοκρατών, Τζίμι Άκεσον. Σύμφωνα με τον απερχόμενο πρωθυπουργό, η συνεργασία έχει ήδη αποφέρει ανάπτυξη, χαμηλότερες τιμές σε ενέργεια και τρόφιμα, περιορισμό της εγκληματικότητας των συμμοριών και μείωση των αιτήσεων ασύλου σε ιστορικό χαμηλό.
Για τον λόγο αυτό, ο Κρίστερσον έχει δεσμευθεί να ενισχύσει περαιτέρω τη συνεργασία με το ακροδεξιό κόμμα μετά τις εκλογές και να προσφέρει υπουργικές θέσεις σε στελέχη του.
Την τελευταία τετραετία, η κυβέρνηση Κρίστερσον έχει καταργήσει το καθεστώς μόνιμης διαμονής για τους πρόσφυγες, αυστηροποίησε τους κανόνες για τα κοινωνικά επιδόματα και αύξησε τις απελάσεις όσων δεν έχουν δικαίωμα παραμονής.
Ο αριθμός των αιτήσεων ασύλου έχει μειωθεί στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 40 ετών. Παρότι ο Κρίστερσον δηλώνει ότι πλέον θα δοθεί έμφαση στην ένταξη των μεταναστών, οι Σουηδοί Δημοκράτες θέλουν να προχωρήσουν ακόμα πιο πέρα.
«Στη Σουηδία ισχύουν ο σουηδικός πολιτισμός, η σουηδική γλώσσα, οι σουηδικοί νόμοι, οι σουηδικοί κανόνες, η σουηδική ηθική και οι σουηδικές παραδόσεις», τόνισε ο Ματίας Κάρλσον, βουλευτής των Σουηδών Δημοκρατών και στενός σύμμαχος του Άκεσον.
«Αν κάποιος δεν μπορεί να το αποδεχθεί, θα πρέπει να ψάξει να ζήσει αλλού», συμπλήρωσε.
Παρά τη γενική συναίνεση για αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική, μεγάλο μέρος της σουηδικής κοινωνίας διατηρεί επιφυλάξεις απέναντι στην ακροδεξιά. Οι δημοσκοπήσεις εμφανίζουν μικρό προβάδισμα για την κεντροαριστερή αντιπολίτευση που στηρίζει τη Μαγκνταλένα Άντερσον των Σοσιαλδημοκρατών για την πρωθυπουργία.
«Αν οι Σουηδοί Δημοκράτες ενταχθούν στην κυβέρνηση, αυτό θα έχει πολύ αρνητικό αντίκτυπο στα φιλελεύθερα ιδανικά της χώρας μας», σχολίασε η Μπριγκίτα Όλσον, υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων από το 2010 έως το 2014 και σήμερα βουλευτής του Κόμματος του Κέντρου.
«Είδαμε τις επιπτώσεις όταν βρίσκονταν εκτός κυβέρνησης, τώρα θα είναι δέκα φορές χειρότερες», πρόσθεσε.
Νέο πολιτικό τοπίο στη Σουηδία και την Ευρώπη
Η άνοδος της ακροδεξιάς μεταβάλλει το πολιτικό σκηνικό στην Ευρώπη, με αντίστοιχα κόμματα να συμμετέχουν σε κυβερνήσεις στη Φινλανδία, την Ιταλία, την Κροατία και την Τσεχία, ενώ απειλούν τα παραδοσιακά κόμματα στη Γαλλία και τη Γερμανία.
Καθώς οι Σουηδοί Δημοκράτες στηρίζουν την κυβέρνηση Κρίστερσον τα τελευταία τέσσερα χρόνια, αναλυτές εκτιμούν ότι οι εκλογές δεν αποτελούν τόσο σημείο καμπής για το κόμμα όσο η προσπάθεια του Άκεσον να το απομακρύνει από το ακραίο παρελθόν του. Το 2025 οι Σουηδοί Δημοκράτες ζήτησαν συγγνώμη για το νεοναζιστικό τους παρελθόν και τις αντισημιτικές τους απόψεις.
«Οι εκλογές αποτελούν δημοψήφισμα για τους Σουηδούς Δημοκράτες, για το αν θα συνεχίσουν την πορεία τους στο ακροδεξιό μονοπάτι», σχολίασε ο Ζαν Γκιγιού, συγγραφέας και πολιτικός αναλυτής.
Πολιτικές που πριν μία δεκαετία θα θεωρούνταν απόρριψη των φιλελεύθερων αξιών, πλέον έχουν ευρεία αποδοχή σε σημαντικό τμήμα του πολιτικού φάσματος.
Οι δύο βασικοί συνασπισμοί συγκλίνουν σε σημαντικά ζητήματα, υποσχόμενοι ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, συνεχιζόμενη στήριξη στην Ουκρανία, επανεξοπλισμό και μέτρα για την αντιμετώπιση της κρίσης του κόστους διαβίωσης.
«Πιστεύω ότι θα δείτε μια συνεχιζόμενη κανονικοποίηση των Σουηδών Δημοκρατών», εκτιμά ο Λαρς Τράγκαρντ, ιστορικός. «Έχει έρθει η ώρα να μειωθεί η υστερία», συμπληρώνει.
Πιθανές νέες μετατοπίσεις και ανησυχίες
Ωστόσο, οι επικριτές φοβούνται ότι οι εξαγγελίες των Σουηδών Δημοκρατών για τερματισμό της πολυπολιτισμικότητας, επαναφορά παραδοσιακών αξιών και απαγόρευση ορισμένων μουσουλμανικών ενδυμάτων μπορεί να εντείνουν τον κοινωνικό διχασμό και να μετατοπίσουν ακόμη περισσότερο το πολιτικό κέντρο προς τα δεξιά.
«Φοβάμαι ότι περισσότεροι άνθρωποι θα απελαθούν. Ανησυχώ για τον Τύπο, την ελευθερία του λόγου και την ελευθερία του συναθροίζεσθαι», δήλωσε ο Κούρντο Μπάκσι, συγγραφέας και ακτιβιστής κατά του ρατσισμού, σε διαδήλωση υπέρ των μεταναστών στη Στοκχόλμη.
Σε ανάρτησή της στο Facebook, η Μαγκνταλένα Άντερσον επισήμανε ότι οι ψηφοφόροι δεν καλούνται να επιλέξουν μόνο πρωθυπουργό, αλλά αν οι Σουηδοί Δημοκράτες θα διαμορφώσουν την πολιτική για την άμυνα, τα σχολεία, την οικονομία και τον πολιτισμό.
«Αυτή θα ήταν μια πολύ διαφορετική Σουηδία», υπογράμμισε.
Ακόμη και αν επικρατήσει η Άντερσον, θα βρεθεί αντιμέτωπη με το δύσκολο έργο του σχηματισμού σταθερού κυβερνητικού συνασπισμού.
Τα τέσσερα κόμματα της αντιπολίτευσης – Σοσιαλδημοκράτες, Πράσινοι, Αριστερό Κόμμα και Κόμμα του Κέντρου – συμφωνούν στην αύξηση των δημόσιων δαπανών και της κοινωνικής πρόνοιας. Ωστόσο, διαφωνούν σε κεντρικά ζητήματα όπως η φορολόγηση των δισεκατομμυριούχων και το ενδεχόμενο κατασκευής νέων πυρηνικών αντιδραστήρων. Επιπλέον, το Κόμμα του Κέντρου αρνείται να συνεργαστεί σε κυβέρνηση με το Αριστερό Κόμμα.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
