Μια αθέατη αλλά κρίσιμη επιχείρηση βρίσκεται σε εξέλιξη στα Στενά του Ορμούζ, επιτρέποντας σε εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου να συνεχίζουν να φτάνουν στις διεθνείς αγορές παρά τον πόλεμο και τον κίνδυνο ιρανικών επιθέσεων.
Δεξαμενόπλοια κλείνουν τα συστήματα εντοπισμού τους, περνούν νύχτα με στρατιωτική προστασία και μεταφορτώνουν αργό στον Κόλπο του Ομάν. Η τακτική αυτή έχει αποτρέψει μέχρι στιγμής μια ακόμη μεγαλύτερη εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου, όμως αποτελεί λύση υψηλού κόστους και περιορισμένης διάρκειας.
Πλοία που «εξαφανίζονται» από τους χάρτες
Το απόγευμα της 25ης Ιουλίου, ένα υπερδεξαμενόπλοιο έδεσε στον πετρελαϊκό τερματικό Mesaieed του Κατάρ, περίπου 40 χιλιόμετρα νότια της Ντόχα. Τέσσερις ημέρες αργότερα, φορτωμένο με αργό πετρέλαιο, κατευθύνθηκε προς τα Στενά του Ορμούζ.
Στις 31 Ιουλίου, λίγο μετά τις 14:00 και ενώ βρισκόταν ανοικτά του Ντουμπάι, εξαφανίστηκε από τα συστήματα παρακολούθησης. Το μήκους άνω των 300 μέτρων πλοίο, είχε απενεργοποιήσει το AIS, το σύστημα που μεταδίδει την ταυτότητα, τη θέση, την ταχύτητα και την πορεία ενός πλοίου. Το σήμα του εμφανίστηκε ξανά στις 10 το πρωί της 1ης Αυγούστου. Μέχρι τότε, όμως, είχε ήδη περάσει στην άλλη πλευρά του Ορμούζ.
Η συγκεκριμένη διαδρομή δεν ήταν μεμονωμένη. Αποτελεί μέρος μιας νέας στρατηγικής της πετρελαϊκής βιομηχανίας, με νυχτερινές «σκοτεινές» διελεύσεις, απενεργοποιημένους αναμεταδότες και αμερικανική στρατιωτική συνοδεία, όπως αναφέρει το CNN, ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος ιρανικών επιθέσεων με drones.
Έως 9 εκατ. βαρέλια ημερησίως εξακολουθούν να περνούν
Με τη συνδρομή του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού, εταιρείες από τη Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα χρησιμοποιούν δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο στον Κόλπο του Ομάν.
Εκεί πραγματοποιούνται μεταφορτώσεις σε άλλα πλοία, τα οποία συνεχίζουν προς τις τελικές αγορές, ενώ τα πρώτα δεξαμενόπλοια επιστρέφουν στον Κόλπο για νέο φορτίο.
Σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας, μέσω του Ορμούζ συνεχίζουν να διακινούνται περίπου 8 έως 9 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Η ποσότητα αυτή είναι σημαντικά μεγαλύτερη από ό,τι δείχνουν ορισμένα συστήματα παρακολούθησης, επειδή μεγάλο μέρος των διελεύσεων γίνεται με κλειστό το σύστημα εντοπισμού AIS.
Μέσα σε δύο ημέρες καταγράφηκαν περισσότερες από δώδεκα μεταφορτώσεις στον Κόλπο του Ομάν, με φορτία που συνέχισαν προς Κίνα, Ταϊβάν, Νότια Κορέα, Φιλιππίνες, Βιετνάμ και Ταϊλάνδη.
Σύμφωνα με την Kpler, περίπου το 80% των διελεύσεων των τελευταίων δύο εβδομάδων πραγματοποιήθηκε χωρίς ενεργούς αναμεταδότες. Τα πλοία κινούνται όσο γίνεται πιο κοντά στις ακτές του Ομάν και πιο μακριά από το Ιράν.
Η μέθοδος, ωστόσο, δεν τα κάνει πραγματικά αόρατα. Τα Στενά του Ορμούζ έχουν πλάτος περίπου 37 χιλιόμετρα στο στενότερο σημείο τους και τα μεγάλα δεξαμενόπλοια μπορούν να εντοπιστούν από ραντάρ και δορυφόρους ακόμη και όταν το AIS είναι κλειστό.
Ο κίνδυνος παραμένει υψηλός, όπως έδειξαν και οι επιθέσεις που δέχθηκαν δύο πλοία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων μέσα στην ίδια εβδομάδα.
Οι «σκοτεινές» διελεύσεις δεν είναι η μοναδική λύση που χρησιμοποιούν οι χώρες της περιοχής. Η Σαουδική Αραβία έχει ανακατευθύνει περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως μέσω του αγωγού Ανατολής-Δύσης προς το Γιανμπού, στην Ερυθρά Θάλασσα, αποφεύγοντας πλήρως τα Στενά. Άλλοι παραγωγοί έχουν μεταφέρει μέσω εναλλακτικών διαδρομών επιπλέον περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.
Παράλληλα, Βραζιλία, Γουιάνα και Βενεζουέλα έχουν αυξήσει την παραγωγή τους κατά περισσότερο από 1 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως συνολικά, ενώ πρόσθετες ποσότητες έχουν διαθέσει και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η παγκόσμια αγορά έχει αποδειχθεί πολύ πιο ευέλικτη από όσο αναμενόταν στην αρχή της κρίσης.
Τα στρατηγικά αποθέματα αγοράζουν χρόνο
Μεγάλο μέρος της πίεσης έχει απορροφηθεί και μέσω των στρατηγικών αποθεμάτων, σύμφωνα με το Bloomberg. Οι ΗΠΑ έχουν διοχετεύσει περίπου 400 εκατομμύρια βαρέλια στην αγορά, με αποτέλεσμα τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης να έχουν υποχωρήσει σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από τις αρχές της δεκαετίας του 1980.
Η Κίνα χρησιμοποιεί επίσης σημαντικές ποσότητες από τα δικά της αποθέματα, ενώ έχει περιορίσει τις εισαγωγές αργού. Παράλληλα, οι υψηλές τιμές έχουν μειώσει μέρος της παγκόσμιας ζήτησης.
Η στρατηγική αυτή έχει αποτρέψει μέχρι στιγμής μια πολύ μεγαλύτερη ενεργειακή αναταραχή. Ωστόσο, δεν μπορεί να συνεχιστεί επ’ αόριστον.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου εκτιμάται ότι τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου έχουν μειωθεί έως και κατά 1,9 δισεκατομμύρια βαρέλια. Κάποια στιγμή οι ποσότητες αυτές θα πρέπει να αναπληρωθούν.
Η πίεση είναι ήδη ακόμη μεγαλύτερη στα διυλισμένα προϊόντα. Τρία από τα τέσσερα σημαντικότερα κέντρα διύλισης παγκοσμίως αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα.
Στη Μέση Ανατολή ο πόλεμος έχει περιορίσει την παραγωγή και τις εξαγωγές καυσίμων, ενώ στη Ρωσία ουκρανικές επιθέσεις με drones έχουν πλήξει διυλιστήρια, οδηγώντας τη Μόσχα σε περιορισμό των εξαγωγών. Και η Κίνα έχει μειώσει τις εξαγωγές διυλισμένων προϊόντων για να καλύψει την εσωτερική ζήτηση.
Έτσι, μεγαλύτερο βάρος μεταφέρεται στα αμερικανικά διυλιστήρια της Ακτής του Κόλπου, τα οποία όμως δεν μπορούν να λειτουργούν συνεχώς στο μέγιστο της δυναμικότητάς τους. Η στενότητα αυτή έχει πιέσει ιδιαίτερα τις τιμές του ντίζελ και των αεροπορικών καυσίμων, αλλά και της βενζίνης.
Το πετρέλαιο κινείται προς τα 100 δολάρια
Για μήνες, ο Ντόναλντ Τραμπ συγκρατούσε τις προσδοκίες της αγοράς μιλώντας για πιθανή διπλωματική πρόοδο, όπως αναφέρει το Reuters. Η στρατηγική της Ουάσινγκτον, όμως, έχει πλέον μετατοπιστεί προς μια παρατεταμένη οικονομική και ναυτική πίεση στο Ιράν.
Η αλλαγή αυτή έχει μειώσει τις προσδοκίες για γρήγορη αποκλιμάκωση και έχει ωθήσει σταδιακά την τιμή του πετρελαίου προς την περιοχή των 100 δολαρίων το βαρέλι.
Η κρίση στο Ορμούζ εξακολουθεί έτσι να κρατά ψηλά όχι μόνο το αργό, αλλά και τη βενζίνη, το ντίζελ και τα αεροπορικά καύσιμα, ενισχύοντας τον πληθωρισμό και πιέζοντας το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών. Οι «σκοτεινές» διελεύσεις, οι μεταφορτώσεις στον Κόλπο του Ομάν, οι εναλλακτικοί αγωγοί, η αύξηση της παραγωγής εκτός Μέσης Ανατολής και η χρήση στρατηγικών αποθεμάτων έχουν μέχρι σήμερα αποτρέψει το χειρότερο σενάριο.
Χωρίς αυτές τις κινήσεις, η μεγαλύτερη διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου που έχει αντιμετωπίσει η παγκόσμια αγορά θα μπορούσε να έχει οδηγήσει τις τιμές πολύ υψηλότερα.
Ωστόσο, πρόκειται κυρίως για λύσεις έκτακτης ανάγκης. Τα αποθέματα μειώνονται, οι εναλλακτικές διαδρομές έχουν όρια και τα «σκοτεινά» περάσματα παραμένουν επικίνδυνα. Η παγκόσμια αγορά έχει μέχρι στιγμής καταφέρει να αγοράσει πολύτιμο χρόνο. Το κρίσιμο ερώτημα είναι για πόσο ακόμη μπορεί να διατηρηθεί αυτή η εύθραυστη ισορροπία.
Nα σημειωθεί πως σήμερα το Ιράν παραχώρησε ειδικές άδειες σε ορισμένα ιρακινά πετρελαιοφόρα, επιτρέποντας τη διέλευσή τους από τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ. Η απόφαση αυτή ακολούθησε τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τον πόλεμο που ξέσπασε μετά την ισραηλινό-αμερικανική επίθεση στα τέλη Φεβρουαρίου, όπως μετέδωσε το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων Irna.
Μετά την έναρξη του πολέμου, το Ιράν ανέλαβε τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, ενώ οι ΗΠΑ αντέδρασαν επιβάλλοντας ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια. Παρά τις αυξημένες στρατιωτικές πιέσεις, η Τεχεράνη επέτρεψε σε ιρακινά πετρελαιοφόρα να διασχίσουν το πέρασμα τους τελευταίους έξι μήνες, σύμφωνα με το Irna.
Το Ιράκ είχε ζητήσει επανειλημμένα την έγκριση για τη διέλευση των πλοίων του από το συγκεκριμένο σημείο, το οποίο θεωρείται κρίσιμης σημασίας για το διεθνές εμπόριο υδρογονανθράκων. Η εμπειρία των τελευταίων έξι μηνών ανέδειξε ότι το Ιράκ δεν είχε άλλη εναλλακτική λύση για την εξαγωγή του μεγαλύτερου μέρους του αργού πετρελαίου του.
Πριν από την έναρξη του πολέμου, οι πωλήσεις αργού πετρελαίου του Ιράκ αντιπροσώπευαν περίπου το 90% των εσόδων του και το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών γινόταν μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
