ΟΗΕ: Ο Γκουτέρες τονίζει τη σημασία του διεθνούς δικαίου

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες τόνισε ότι ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου είναι σήμερα πιο κρίσιμος από ποτέ, καθώς «παραβιάσεις διαπράττονται κάτω από τα μάτια μας». Η δήλωση έγινε κατά την ομιλία του στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (CIJ), με αφορμή την 80ή επέτειο από την ίδρυση του ανώτατου δικαστικού οργάνου του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.

Ο Γκουτέρες υπογράμμισε πως το διεθνές σύστημα δέχεται έντονες πιέσεις, γεγονός που καθιστά τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου ακόμη πιο αναγκαίο. «Και αυτό ακριβώς γιατί το διεθνές σύστημα υποβάλλεται σε τέτοιες πιέσεις που ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου είναι σημαντικότερος από ποτέ», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Το Διεθνές Δικαστήριο έχει βρεθεί στο επίκεντρο της διεθνούς επικαιρότητας τα τελευταία χρόνια. Ιδιαίτερη δημοσιότητα συγκέντρωσε η προσφυγή της Νότιας Αφρικής, η οποία κατηγόρησε το Ισραήλ ότι παραβίασε τη σύμβαση για την πρόληψη και καταστολή του εγκλήματος της γενοκτονίας, κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής εκστρατείας στη Λωρίδα της Γάζας.

Πέρυσι, το Διεθνές Δικαστήριο εξέδωσε ιστορική απόφαση για το περιβάλλον, καλώντας τις ΗΠΑ να εντείνουν τις προσπάθειές τους στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Η απόφαση αυτή άνοιξε τον δρόμο για πιθανές αποζημιώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.

Αμφισβήτηση των διεθνών θεσμών

Παρά τη σημασία του έργου του, το CIJ και άλλοι θεσμοί που επιβάλλουν το διεθνές δίκαιο «αμφισβητούνται και επικρίνονται ολοένα και περισσότερο», σύμφωνα με τον Γκουτέρες. Όπως επισήμανε, οι επιθέσεις αυτές προέρχονται από κράτη που φέρουν ιδιαίτερη ευθύνη για τη διατήρηση της ειρήνης και της διεθνούς ασφάλειας.

Οι ΗΠΑ έχουν επικρίνει αποφάσεις του CIJ και έχουν στραφεί εναντίον του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ), το οποίο διώκει πρόσωπα για τα σοβαρότερα εγκλήματα διεθνώς. Η Ουάσινγκτον έχει επιβάλει κυρώσεις σε ανώτερους αξιωματούχους του ΔΠΔ, αντιδρώντας στα εντάλματα σύλληψης που εκδόθηκαν κατά του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Ο Γκουτέρες υπενθύμισε ότι οι αποφάσεις του Διεθνούς Δικαστηρίου είναι δεσμευτικές, παρότι το ίδιο δεν διαθέτει μηχανισμό επιβολής τους, κάτι που συχνά θεωρείται ένδειξη αδυναμίας από τους επικριτές του.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Διεθνούς Δικαστηρίου Γιούτζι Ιβασάβα εξέφρασε ανησυχία για το γεγονός ότι ορισμένες χώρες αμφισβητούν την «αξία της πολυμέρειας». Όπως δήλωσε, «οι τάσεις αυτές ασκούν σημαντική πίεση στο σύστημα και μας υπενθυμίζουν ότι η υπεροχή του διεθνούς δικαίου δεν θα πρέπει να θεωρείται κεκτημένη».