Το Ιράν φέρεται να εξετάζει το ενδεχόμενο να επιτρέψει την ελεύθερη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, μέσω της πλευράς του Ομάν, χωρίς τον κίνδυνο επίθεσης, σύμφωνα με προτάσεις που έχουν υποβληθεί στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ.
Η κίνηση αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει βήμα προς την αποκλιμάκωση της έντασης και την αποτροπή αναζωπύρωσης της σύγκρουσης, όπως ανέφερε πηγή με γνώση των συνομιλιών στην Τεχεράνη.
Η πρόταση εκλαμβάνεται περισσότερο ως ένδειξη καλής θέλησης παρά ως άμεση λύση για τα εκατοντάδες πλοία που παραμένουν σε αναμονή να περάσουν από τον κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο.
Ο διάδρομος αυτός διακινεί περίπου το 20% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, καθιστώντας τον στρατηγικής σημασίας για την παγκόσμια οικονομία.
Η πηγή, που ζήτησε ανωνυμία λόγω της ευαίσθητης φύσης του ζητήματος, ανέφερε ότι το Ιράν είναι διατεθειμένο να επιτρέψει τη χρήση των υδάτων του Ομάν από τα πλοία, χωρίς παρεμβάσεις από την Τεχεράνη.
«Καλωσορίζουμε οποιαδήποτε κίνηση επιτρέπει την ασφαλή διέλευση πλοίων μέσω του καθιερωμένου συστήματος διαχωρισμού της θαλάσσιας κυκλοφορίας», δήλωσε εκπρόσωπος του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO).
Η πρόταση αυτή αποτελεί την πρώτη ένδειξη ότι η Τεχεράνη υποχωρεί από πιο επιθετικές θέσεις των προηγούμενων εβδομάδων, όπως η επιβολή τελών διέλευσης ή η αμφισβήτηση της διεθνούς κυριαρχίας στα στενά.
Οι ιδέες αυτές είχαν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στη διεθνή ναυτιλιακή βιομηχανία, καθώς θεωρήθηκαν παραβίαση των διεθνών συνθηκών ναυσιπλοΐας.
Οικονομικές και γεωπολιτικές επιπτώσεις
Ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη διακοπή στην παγκόσμια τροφοδοσία πετρελαίου και φυσικού αερίου, λόγω της παύσης των θαλάσσιων μεταφορών μέσω του Ορμούζ.
Εκατοντάδες δεξαμενόπλοια και 20.000 ναυτικοί παραμένουν εγκλωβισμένοι στον Κόλπο από τις 28 Φεβρουαρίου, ενώ η κατάπαυση του πυρός στις 8 Απριλίου δεν έχει αποκαταστήσει πλήρως τη ροή.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι ο πόλεμος πλησιάζει στο τέλος του, ωστόσο ο έλεγχος των στενών παραμένει ζήτημα-κλειδί. Η πηγή δεν διευκρίνισε αν το Ιράν θα απομακρύνει τυχόν νάρκες ή αν η διέλευση θα επιτραπεί και σε πλοία συνδεδεμένα με το Ισραήλ.
Σύμφωνα με το Reuters, η πρόταση εξαρτάται από την προθυμία της Ουάσιγκτον να ικανοποιήσει τα αιτήματα της Τεχεράνης, κάτι που θεωρείται καθοριστικό για την εξέλιξη της κατάστασης.
Ιρανός αξιωματούχος τόνισε ότι η πρόταση αποσκοπεί στην επίδειξη καλής θέλησης για τον τερματισμό του πολέμου, με την Τεχεράνη να αναμένει ανάλογη στάση από τις ΗΠΑ.
Το καθεστώς των στενών και οι διεθνείς αντιδράσεις
Ο Λευκός Οίκος και το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν δεν σχολίασαν την πρόταση. Δυτική πηγή ασφαλείας ανέφερε ότι η ιδέα για ανεμπόδιστη διέλευση μέσω των χωρικών υδάτων του Ομάν βρίσκεται υπό εξέταση, χωρίς να είναι σαφές αν υπήρξε απάντηση από τις ΗΠΑ.
Η πρόταση του Ιράν θα μπορούσε να αποτελέσει το πρώτο βήμα για την αποκατάσταση του status quo στη ναυσιπλοΐα των στενών, που ίσχυε επί δεκαετίες. Το ισχύον σύστημα διαχωρισμού της θαλάσσιας κυκλοφορίας, που εγκρίθηκε από τον IMO το 1968, καθόρισε τις διαδρομές πλοίων μέσω των χωρικών υδάτων του Ιράν και του Ομάν.
Τα Στενά του Ορμούζ, πλάτους μόλις 34 χιλιομέτρων, αποτελούν κρίσιμη δίοδο για τις ενεργειακές ροές από τη Μέση Ανατολή προς τον υπόλοιπο κόσμο. Η πρόσφατη απόφαση του IMO να απορρίψει την ιδέα επιβολής διοδίων από το Ιράν θεωρήθηκε σημαντική, καθώς, όπως αναφέρεται, θα «δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο».
Εν τω μεταξύ, οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει αποκλεισμό στα ιρανικά πετρελαιοφόρα, με αποτέλεσμα η ναυσιπλοΐα στην περιοχή να έχει ουσιαστικά παραλύσει από τα τέλη Φεβρουαρίου.