Ξεκίνησαν οι κρίσιμες διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στο Ισλαμαμπάντ του Πακιστάν με στόχο την εξεύρεση διπλωματικής λύσεις στην κρίση που ταλανίζει τη Μέση Ανατολή.
Μετά από εβδομάδες πολέμου, αμερικανικών και ισραηλινών επιδρομών, ιρανικών αντιποίνων, εκτόξευσης των τιμών του πετρελαίου και απειλών για πλήρες κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη βρίσκονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τη διεθνή κοινότητα να ελπίζει σε συμφωνία ώστε να τερματιστούν οι πολεμικές συγκρούσεις
Σύμφωνα με το Reuters και τους Financial Times, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς έφθασε σήμερα το πρωί στο Ισλαμαμπάντ, όπου έγινε δεκτός με τιμητικό άγημα. Μαζί του βρίσκονται ο ειδικός απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, καθώς και ο γαμπρός του Αμερικανού προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ.
Από ιρανικής πλευράς, δύο αεροσκάφη που μετέφεραν την αντιπροσωπεία της Τεχεράνης προσγειώθηκαν αργά το βράδυ της Παρασκευής. Επικεφαλής είναι ο πρόεδρος της ιρανικής Βουλής, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, μία από τις σημαντικότερες πολιτικές και πολεμικές προσωπικότητες του καθεστώτος, ενώ στην αποστολή συμμετέχουν επίσης ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, Αλί Ακμπάρ Αχμαντιάν.
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος είχε πριν λίγο συνομιλίες με τον Πακιστανό πρωθυπουργό Σεχμπάζ Σαρίφ, σύμφωνα με ανακοίνωση του Λευκού Οίκου και του γραφείου του Σαρίφ. Στη συνάντηση συμμετείχαν ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
«Ο πρωθυπουργός εξέφρασε την ελπίδα ότι αυτές οι συνομιλίες θα λειτουργήσουν ως ένα μέσο προόδου προς την κατεύθυνση μιας διαρκούς ειρήνης στην περιοχή», ανέφερε το γραφείο του Σαρίφ.
Οι συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν άρχισαν σήμερα το απόγευμα. Η πακιστανική πρωτεύουσα έχει μετατραπεί σε διπλωματικό και στρατιωτικό φρούριο, με δρακόντεια μέτρα ασφαλείας, κλειστούς δρόμους και έντονη παρουσία στρατιωτικών δυνάμεων, καθώς φιλοξενεί τις αντιπροσωπείες των δύο πλευρών.
Οι συνομιλίες ξεκινούν με βαριά σκιά καχυποψίας
Παρά τις δηλώσεις αισιοδοξίας, οι συνομιλίες διεξάγονται μέσα σε κλίμα βαθιάς δυσπιστίας. Ο Βανς, λίγο πριν αναχωρήσει για το Πακιστάν, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να επιδείξουν μεγαλοψυχία εφόσον το Ιράν προσέλθει «με καλή πίστη» στις διαπραγματεύσεις.
«Αν οι Ιρανοί είναι πρόθυμοι να διαπραγματευτούν σοβαρά, τότε και εμείς είμαστε διατεθειμένοι να προχωρήσουμε θετικά», ανέφερε ο Αμερικανός αντιπρόεδρος, προσθέτοντας ωστόσο ότι «αν προσπαθήσουν να μας ξεγελάσουν, θα βρουν απέναντί τους μια διαπραγματευτική ομάδα που δεν θα είναι δεκτική».
Στον αντίποδα, ο πρόεδρος της ιρανικής Βουλής Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ διεμήνυσε ότι η Τεχεράνη θα συμμετάσχει στις συνομιλίες μόνο εφόσον υπάρξει δέσμευση για τερματισμό των ισραηλινών επιθέσεων κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο και εφόσον οι ΗΠΑ προχωρήσουν στην αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν παγωμένα στο εξωτερικό.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, από την πλευρά του, υιοθέτησε σαφώς πιο επιθετικό τόνο μέσω Truth Social, υποστηρίζοντας ότι «οι Ιρανοί δεν φαίνεται να καταλαβαίνουν ότι δεν έχουν χαρτιά στα χέρια τους, πέρα από έναν βραχυπρόθεσμο εκβιασμό του κόσμου μέσω των διεθνών θαλάσσιων οδών».
Σύμφωνα με πακιστανικές κυβερνητικές πηγές, αλλά και πληροφορίες που μετέδωσαν το Reuters και το Al Jazeera, οι συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ θα διεξαχθούν σε δύο στάδια.
Στην πρώτη φάση, οι δύο αντιπροσωπείες θα έχουν ξεχωριστές συναντήσεις με τον πρωθυπουργό του Πακιστάν, Σαχμπάζ Σαρίφ, ο οποίος λειτουργεί ως βασικός διαμεσολαβητής. Στη συνέχεια, οι δύο πλευρές θα ανταλλάσσουν αιτήματα, προτάσεις και θέσεις μέσω του πακιστανικού διαύλου, χωρίς απευθείας επαφή.
Μόνο εφόσον καταγραφεί πρόοδος, θα ακολουθήσει δεύτερη φάση με άμεσες διαπραγματεύσεις πρόσωπο με πρόσωπο μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων. Το γραφείο του Πακιστανού πρωθυπουργού ανακοίνωσε ότι ο Σαρίφ εξέφρασε την ελπίδα «οι συνομιλίες αυτές να αποτελέσουν το πρώτο βήμα προς μια διαρκή ειρήνη στην περιοχή».
Το αγκάθι του Λιβάνου και του Στενού του Ορμούζ
Το βασικό πρόβλημα που απειλεί να τινάξει τις συνομιλίες στον αέρα αφορά το κατά πόσο η εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν περιλαμβάνει και τις ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο. Η Τεχεράνη θεωρεί ότι η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός κάλυπτε και τις επιθέσεις του Ισραήλ κατά της Χεζμπολάχ. Ωστόσο, η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ διαψεύδουν ότι υπήρξε τέτοια δέσμευση.
Η κατάσταση περιπλέχθηκε ακόμη περισσότερο μετά τη μαζική ισραηλινή αεροπορική εκστρατεία στον Λίβανο την Τετάρτη, κατά την οποία σκοτώθηκαν περισσότεροι από 350 άνθρωποι. Παράλληλα, σύμφωνα με διεθνή μέσα, συνεχίστηκαν οι ανταλλαγές πυρών ανάμεσα στον ισραηλινό στρατό και τη Χεζμπολάχ, αν και δεν υπήρξαν επιδρομές στη Βηρυτό.
Το Reuters και οι Financial Times σημειώνουν ότι η Τεχεράνη, ως απάντηση, περιόρισε τη διέλευση δεξαμενόπλοιων από το Στενό του Ορμούζ, οδηγώντας ξανά τις τιμές πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Η επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα για τις ΗΠΑ, καθώς περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου περνά από το Στενό του Ορμούζ.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει το ζήτημα των δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων. Ανώτερη ιρανική πηγή δήλωσε στο Reuters ότι οι ΗΠΑ συμφώνησαν να αποδεσμεύσουν παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται στο Κατάρ και σε άλλες ξένες τράπεζες, χαρακτηρίζοντας την κίνηση ως ένδειξη σοβαρής πρόθεσης για επίτευξη συμφωνίας.
Ωστόσο, αξιωματούχος του Λευκού Οίκου διέψευσε άμεσα τις πληροφορίες αυτές, υπογραμμίζοντας ότι δεν έχει υπάρξει τέτοια συμφωνία. Η Τεχεράνη επιδιώκει την απελευθέρωση δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων από έσοδα πετρελαίου που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό, μεταξύ των οποίων και περίπου 6 δισεκατομμύρια δολάρια στο Κατάρ, τα οποία είχε δεσμευθεί να αποδεσμεύσει η κυβέρνηση Μπάιντεν στο πλαίσιο συμφωνίας ανταλλαγής κρατουμένων το 2023.
Η πυρηνική ατζέντα στο επίκεντρο
Πέρα από την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ, οι ΗΠΑ επιδιώκουν να επιτύχουν μια νέα συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Σύμφωνα με πληροφορίες, η αμερικανική πλευρά αναμένεται να πιέσει την Τεχεράνη να εγκαταλείψει την ικανότητα εμπλουτισμού ουρανίου, κάτι που το Ιράν απορρίπτει κατηγορηματικά.
Επίσης, η Ουάσιγκτον ζητά να αραιωθεί ή να μεταφερθεί το απόθεμα περίπου 440 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου σε επίπεδα κοντά στην κατασκευή πυρηνικού όπλου. Ο ίδιος ο Τραμπ ανέφερε αυτή την εβδομάδα ότι οι ΗΠΑ είναι διατεθειμένες να συνεργαστούν με το Ιράν για την απομάκρυνση όλων των «βαθιά θαμμένων» πυρηνικών εγκαταστάσεων και «υπολειμμάτων» της ιρανικής πυρηνικής δραστηριότητας.
Παρά τα σοβαρά πλήγματα που έχει υποστεί από τις αμερικανικές και ισραηλινές επιδρομές, το Ιράν επιχειρεί να εμφανιστεί ως δύναμη που εξακολουθεί να διαθέτει στρατιωτικά και γεωπολιτικά χαρτιά.
Η Wall Street Journal, επικαλούμενη αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, αναφέρει ότι πάνω από τους μισούς εκτοξευτές βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν έχουν καταστραφεί ή έχουν μεταφερθεί σε υπόγειες εγκαταστάσεις. Ωστόσο, αρκετοί παραμένουν λειτουργικοί και μπορούν να επισκευαστούν.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με το CNN, οι αμερικανικές υπηρεσίες εκτιμούν ότι η Κίνα ετοιμάζεται να αποστείλει νέα συστήματα αεράμυνας στο Ιράν μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Παράλληλα, το Al Jazeera μετέδωσε πλάνα από τις ζημιές που υπέστησαν ενεργειακές εγκαταστάσεις στο Κατάρ μετά τις ιρανικές επιθέσεις στη βιομηχανική περιοχή Ρας Λαφάν, με την QatarEnergy να προειδοποιεί ότι ορισμένες επισκευές θα διαρκέσουν χρόνια.
Παράθυρο ευκαιρίας ή προάγγελος νέας κρίσης;
Διπλωματικές πηγές που επικαλούνται οι Financial Times εκτιμούν ότι το γεγονός πως το Ιράν δεν απάντησε στρατιωτικά στις πρόσφατες ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο δείχνει ότι εξακολουθεί να επιδιώκει μια συμφωνία.
«Αυτή ήταν η μεγαλύτερη δοκιμασία για την εκεχειρία. Αν ήθελαν να την τινάξουν στον αέρα, θα το είχαν ήδη κάνει», ανέφερε χαρακτηριστικά διπλωμάτης που ενημερώθηκε για τις συνομιλίες. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι εάν οι συνομιλίες αποτύχουν, η περιοχή μπορεί πολύ γρήγορα να επιστρέψει σε συνθήκες ανοιχτού πολέμου.
«Είναι μια πολύ επικίνδυνη στιγμή», σημείωσε. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αγωνία τις εξελίξεις, καθώς το Ισλαμαμπάντ ίσως εξελιχθεί είτε σε τόπο ιστορικής αποκλιμάκωσης είτε σε τελευταίο σταθμό πριν από μια νέα, ακόμα πιο επικίνδυνη φάση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
