Η πρώτη συνάντηση μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Γουστάβο Πέτρο οδήγησε σε μια σημαντική εξέλιξη: η Ουάσιγκτον και η Μπογοτά ανακοίνωσαν συνεργασία για τον εντοπισμό και τη δίωξη τριών ισχυρών βαρόνων των ναρκωτικών στην Κολομβία.
Οι τρεις αυτοί άνδρες, αν και προέρχονται από διαφορετικές οργανώσεις, έχουν κοινό ότι κατηγορούνται για πρωταγωνιστικό ρόλο στη διακίνηση ναρκωτικών σε μια χώρα που παραμένει η μεγαλύτερη παραγωγός κοκαΐνης παγκοσμίως.
Η δράση των οργανώσεών τους τροφοδοτεί τον μακροχρόνιο εμφύλιο πόλεμο της Κολομβίας, που διαρκεί πάνω από εξήντα χρόνια και προκαλεί συνεχείς τραγωδίες. Επιθέσεις με drones, βομβιστικές ενέργειες, βίαιοι εκτοπισμοί και απαγωγές ανηλίκων για στρατολόγηση αποτελούν συχνά φαινόμενα.
Οι καταζητούμενοι στις ΗΠΑ είναι γνωστοί ως Τσικίτο Μάλο («κακό αγόρι»), Ιβάν Μορδίσκο και Παμπλίτο («μικρός Πάμπλο»), και ζουν στην παρανομία.
Ο Γιοβάνις δε Χεσούς Άβιλα Βιγιαδιέγο, ή Τσικίτο Μάλο, ανέλαβε την ηγεσία του καρτέλ Clan del Golfo μετά τη σύλληψη του προκατόχου του, Οτονιέλ, τον Οκτώβριο του 2021.
Η επιχείρηση για τη σύλληψη του Οτονιέλ χαρακτηρίστηκε ως το σημαντικότερο πλήγμα στα καρτέλ της Κολομβίας μετά τον θάνατο του Πάμπλο Εσκομπάρ το 1993. Μετά την έκδοσή του στις ΗΠΑ και την καταδίκη του σε 45 χρόνια κάθειρξης, ο Τσικίτο Μάλο επικράτησε στην εσωτερική διαμάχη και ανέλαβε τη μεταμόρφωση του καρτέλ.
Η Clan del Golfo, που προήλθε από το ακροδεξιό παραστρατιωτικό κίνημα της δεκαετίας του 1980 και 1990, εκτιμάται πως διαθέτει 6.000 έως 7.000 μαχητές και συνεργάτες. Εστιάζει στη διακίνηση κοκαΐνης, την παράνομη εξόρυξη χρυσού και τη μεταφορά μεταναστών.
Ο Τσικίτο Μάλο είχε συμμετάσχει σε παραστρατιωτική οργάνωση, αλλά αποχώρησε όταν η ηγεσία της συμφώνησε να αφοπλιστεί το 2004. Σύμφωνα με την Ελίζαμπεθ Ντίκινσον του International Crisis Group, «σκέφτεται σαν επιχειρηματίας», γεγονός που επέτρεψε στην οργάνωση να εδραιώσει και να επεκτείνει τις δραστηριότητές της.
Οι εσωτερικοί του αντίπαλοι στο καρτέλ έχουν βρει βίαιο τέλος. Ο «Σιόπας» δολοφονήθηκε το 2023, ενώ ο «Γκονσαλίτο» έχασε τη ζωή του σε δυστύχημα στον ποταμό.
Μετά την ανακοίνωση της συνεργασίας ΗΠΑ-Κολομβίας, το Clan del Golfo ανέστειλε τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση Πέτρο.
Ο Ιβάν Μορδίσκο, κατά κόσμον Νέστορ Γρεγόριο Βέρα, ήταν αξιωματικός μέσου επιπέδου στις FARC όταν υπογράφηκε η συμφωνία ειρήνης το 2016. Αρνήθηκε να συμμορφωθεί με τη συμφωνία και εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο ισχυρούς εγκληματίες της χώρας, ηγούμενος ομάδας που διακινεί ναρκωτικά και αποψιλώνει δάση για την κτηνοτροφία.
Επικεφαλής της παράταξης EMC, είναι το πλέον καταζητούμενο πρόσωπο στην Κολομβία, με αμοιβή σχεδόν ενός εκατομμυρίου δολαρίων για πληροφορίες που θα οδηγήσουν στη σύλληψή του.
Τον Απρίλιο του 2023 πραγματοποίησε δημόσια εμφάνιση στη ζούγκλα με πολυτελές όχημα και ισραηλινό τουφέκι, ανακοινώνοντας διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση Πέτρο, οι οποίες τελικά δεν προχώρησαν.
Ο Παμπλίτο, ή Γουστάβο Ανίβαλ Χιράλδο, ηγείται της σκληρής πτέρυγας του Στρατού Εθνικής Απελευθέρωσης (ELN) και του πλούσιου Μετώπου Ντομίνγκο Λαΐν.
Ο ELN, με περίπου 5.800 μέλη, δραστηριοποιείται σε πάνω από το 20% των δήμων της χώρας, κυρίως στα σύνορα με τη Βενεζουέλα. Χρηματοδοτείται από τη διακίνηση ναρκωτικών, παράνομη εξόρυξη χρυσού και απαγωγές.
Σύμφωνα με το InSight Crime, «ο Παμπλίτο είναι ο πιο σημαντικός διοικητής» του ELN, τόσο σε οικονομικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο.
Παρότι αντιτίθεται στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, συμμετείχε σε διάλογο στην Αβάνα το 2018. Οι συνομιλίες διακόπηκαν το 2019, μετά από επίθεση με παγιδευμένο αυτοκίνητο σε στρατιωτική σχολή στη Μπογοτά, που κόστισε τη ζωή σε 23 ανθρώπους και αποδίδεται στον Παμπλίτο.