Τα δικαιώματα των γυναικών σχετικά με την άμβλωση αποτελούν ένα από τα πιο επίμαχα ζητήματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με το νομικό πλαίσιο να διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα.
Σύμφωνα με το Κέντρο για τα Δικαιώματα στην Αναπαραγωγή (CRR), μόνο το 34% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας παγκοσμίως ζει σε χώρες όπου η άμβλωση επιτρέπεται. Οι παράνομες αμβλώσεις οδηγούν σε περίπου 39.000 θανάτους ετησίως.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει προτείνει να ενταχθεί το δικαίωμα στην άμβλωση στο Καταστατικό της ΕΕ για τα Θεμελιώδη Δικαιώματα, όμως η πρόταση αυτή βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της διαβούλευσης και απαιτεί ομοφωνία μεταξύ των κρατών-μελών.
Η Ισπανία, ακολουθώντας το παράδειγμα της Γαλλίας, πρότεινε πρόσφατα τη συνταγματική κατοχύρωση του δικαιώματος στην άμβλωση, ενέργεια που την κατατάσσει μεταξύ των πιο φιλελεύθερων χωρών της ΕΕ σε αυτό το ζήτημα. Στον αντίποδα, χώρες όπως η Μάλτα και η Πολωνία διατηρούν σχεδόν καθολική απαγόρευση.
Σε πολλές χώρες της ΕΕ, αν και υπάρχει νομικό πλαίσιο που επιτρέπει την άμβλωση, η πρόσβαση στην υπηρεσία παραμένει δύσκολη λόγω διαδικαστικών εμποδίων, κοινωνικών αντιλήψεων ή ελλείψεων σε δομές υγείας.
Συνταγματική κατοχύρωση και παραδείγματα χωρών
Τον Μάρτιο του 2024, η Γαλλία έγινε η πρώτη χώρα στον κόσμο που ενέταξε ρητά το δικαίωμα στην άμβλωση στο Σύνταγμά της, με ευρεία κοινωνική αποδοχή. Η άμβλωση στη Γαλλία είναι νόμιμη μέχρι τη 14η εβδομάδα κύησης.
Η Ισπανία επιτρέπει την άμβλωση μέχρι τη 14η εβδομάδα και μέχρι την 22η σε περιπτώσεις κινδύνου για την υγεία της μητέρας ή σοβαρών ανωμαλιών του εμβρύου. Ωστόσο, η συνταγματική κατοχύρωση του δικαιώματος απαιτεί ευρύτερη πολιτική συναίνεση.
Άλλες βορειοευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ολλανδία, η Σουηδία, η Πορτογαλία, η Δανία, η Φινλανδία και το Βέλγιο, προσφέρουν ελεύθερη πρόσβαση στην άμβλωση, με διαφορές ως προς την επιτρεπόμενη εβδομάδα κύησης και τις διαδικαστικές απαιτήσεις.
Εμπόδια στην πρόσβαση και διαφοροποιήσεις
Σε κράτη όπως η Αυστρία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ρουμανία και η Κύπρος, η άμβλωση είναι δυνατή έως τις 10-14 εβδομάδες, αλλά συχνά υπάρχουν γραφειοκρατικά ή κοινωνικά εμπόδια. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, απαιτείται υποχρεωτική συμβουλευτική και περίοδος αναμονής.
Η Ιρλανδία νομιμοποίησε την άμβλωση το 2018 μετά από δημοψήφισμα, ενώ στη Ρουμανία, αν και το νομικό πλαίσιο είναι φιλελεύθερο, το κόστος και η διαθεσιμότητα στο δημόσιο σύστημα υγείας αποτελούν εμπόδιο.
Στη Βουλγαρία και τη Σλοβενία, οι κοινωνικές αντιλήψεις είναι πιο ανεκτικές, ενώ στη Σλοβενία το Σύνταγμα προστατεύει το δικαίωμα στην αναπαραγωγική επιλογή, αν και το θέμα παραμένει αντικείμενο συζήτησης.
Περιορισμοί και ενστάσεις συνείδησης
Στην Κροατία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το νομικό πλαίσιο είναι σχετικά φιλελεύθερο, ωστόσο η πρακτική πρόσβαση επηρεάζεται από την άρνηση γιατρών για λόγους συνείδησης και από την έλλειψη υποδομών, ιδιαίτερα σε αγροτικές περιοχές.
Στην Ιταλία, αν και η άμβλωση είναι νόμιμη μέχρι τις 12 εβδομάδες, το υψηλό ποσοστό επαγγελματιών υγείας που αρνούνται να συμμετάσχουν στη διαδικασία δημιουργεί σημαντικά εμπόδια.
Στην Ουγγαρία, οι νομοθετικοί περιορισμοί αυξήθηκαν το 2022, με νέα υποχρέωση οι γυναίκες να παρακολουθούν τις ζωτικές λειτουργίες του εμβρύου πριν την άμβλωση.
Οι αυστηρότερες νομοθεσίες
Η Μάλτα διατηρεί το αυστηρότερο πλαίσιο στην ΕΕ, ποινικοποιώντας όλες τις αμβλώσεις εκτός εξαιρετικών περιπτώσεων. Στην Πολωνία, το 2021 περιορίστηκε περαιτέρω το δικαίωμα στην άμβλωση, επιτρέποντάς την μόνο σε περιπτώσεις κινδύνου για τη ζωή ή την υγεία της γυναίκας ή εγκυμοσύνης λόγω εγκληματικής πράξης.
Παρά τις κοινωνικές και πολιτικές αντιπαραθέσεις, το ζήτημα της άμβλωσης παραμένει στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου στην Ευρώπη, με συντηρητικές και φιλελεύθερες δυνάμεις να διαμορφώνουν το σχετικό νομικό τοπίο.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
