Μια νέα μελέτη της νομικής εταιρείας DTK, με τίτλο «Το νομοθετικό πλαίσιο για την αξιοποίηση, διαχείριση και προστασία παραθαλάσσιων χώρων, αιγιαλού και παραλίας», παρουσιάζει τα δέκα βασικά σημεία που πρέπει να γνωρίζουν οι πολίτες για τη διαχείριση της ακτής στην Ελλάδα. Τη μελέτη υπογράφουν οι δικηγόροι δρ Κωνσταντίνος Καρατσώλης, Μαριάννα Ξαφουγιάννη, Ελευθερία Βολάκη, Ειρήνη Τσιάντη και Ιφιγένεια Τσακαλογιάννη, εξειδικευμένοι στο Δίκαιο Περιβάλλοντος, Πολεοδομίας και Χωροταξίας.
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της μελέτης, η ενεργή συμμετοχή των πολιτών στην προστασία της ελληνικής ακτογραμμής είναι καθοριστική, καθώς η Ελλάδα διαθέτει μια από τις μεγαλύτερες και ποιοτικότερες ακτογραμμές παγκοσμίως, με σημαντική συμβολή στον τουρισμό και την οικονομία. Η ακτή αποτελεί κινητήριο δύναμη για τον τουριστικό τομέα, ο οποίος συνεισφέρει περίπου το ένα τρίτο του ΑΕΠ.
Η μελέτη αναδεικνύει ότι δεν υπάρχουν «ιδιωτικές παραλίες» στην Ελλάδα, ενώ απαγορεύονται σχεδόν όλες οι δραστηριότητες δόμησης και η κυκλοφορία οχημάτων στις ακτές. Επιπλέον, ισχύουν αυστηροί περιορισμοί για τη φωτορύπανση και την ηχορύπανση. Τα παραπάνω αποτελούν μέρος ενός σύνθετου νομοθετικού πλαισίου που διαμορφώθηκε με στόχο την προστασία των ακτών, τη διασφάλιση της ελεύθερης πρόσβασης, αλλά και τη συμβατότητα της εμπορικής αξιοποίησης με το οικοσύστημα.
Σημαντικό ρόλο στην εφαρμογή του νόμου έχει η ενημέρωση και η συμμετοχή των πολιτών. Ενδεικτικά, το 2024, μέσω της εφαρμογής MyCoast, καταγράφηκαν 41.737 καταγγελίες για παραβάσεις στις παραλίες, εκ των οποίων ελέγχθηκε περίπου το ένα τρίτο, επιφέροντας πρόστιμα άνω του 1.150.000 ευρώ.
Η Ελλάδα, με τη 12η μεγαλύτερη ακτογραμμή στον κόσμο (13.676 χλμ.), κατέχει το 15% των βραβευμένων ακτών διεθνώς στο πρόγραμμα «Γαλάζια Σημαία». Η μελέτη της DTK συνοψίζει τα δέκα βασικά σημεία για τη διαχείριση των ακτών ως εξής:
1. Αιγιαλός και παραλία – Ορισμοί: Ο αιγιαλός είναι η ζώνη που βρέχεται από τη θάλασσα, ενώ παραλία είναι η ζώνη που ξεκινά αμέσως μετά και εκτείνεται έως 50 μέτρα από το όριο του αιγιαλού.
2. Δεν υπάρχουν ιδιωτικές παραλίες: Ο αιγιαλός και η παραλία ανήκουν μόνιμα στο κράτος και δεν μεταβιβάζονται σε ιδιώτες. Επιτρέπεται μόνο προσωρινή χρήση υπό αυστηρούς όρους.
3. Τουλάχιστον το 50% της παραλίας παραμένει ελεύθερο: Η νομοθεσία προβλέπει ότι τουλάχιστον το μισό της παραλίας πρέπει να είναι προσβάσιμο για όλους, χωρίς περιορισμούς ή περίφραξη.
4. Ελεύθερη πρόσβαση στη θάλασσα: Η κάθετη και οριζόντια πρόσβαση πρέπει να διασφαλίζεται, με ελεύθερα περάσματα και ζώνες μεταξύ επιχειρήσεων και θάλασσας.
5. Απαγόρευση δόμησης και περιορισμός δραστηριοτήτων: Επιτρέπονται μόνο προσωρινές και μη μόνιμες εγκαταστάσεις, όπως ομπρέλες, ξαπλώστρες και κινητά τραπεζοκαθίσματα, ενώ απαγορεύονται μόνιμες κατασκευές.
6. Αυστηρότερες ρυθμίσεις για μικρές παραλίες: Σε παραλίες με μικρό πλάτος ή εμβαδόν δεν επιτρέπεται παραχώρηση, με ελάχιστες εξαιρέσεις.
7. Ειδική προστασία για παραλίες με περιβαλλοντική αξία: Οι προστατευόμενες και οι «απάτητες» παραλίες υπόκεινται σε αυστηρότερους όρους χρήσης, με περιορισμούς στην τοποθέτηση εξοπλισμού και στις δραστηριότητες.
8. Αυστηρά όρια φωτορύπανσης και ηχορύπανσης: Θεσπίζονται συγκεκριμένα όρια για θόρυβο και φωτισμό, με απόλυτη απαγόρευση στις «απάτητες» παραλίες.
9. Απαγόρευση οχημάτων στις παραλίες: Επιτρέπονται μόνο συγκεκριμένα τροχήλατα αναψυκτήρια με ειδικές προϋποθέσεις, ενώ απαγορεύεται κάθε μεταβολή στη μορφολογία της ακτής.
10. Υποχρεωτική ανάρτηση QR code για το MyCoast: Κάθε επιχείρηση σε παραλία πρέπει να διαθέτει εμφανές QR code για έλεγχο της νομιμότητας και άμεση υποβολή καταγγελιών από τους πολίτες.