Τη σημασία της ανάδειξης της αρχαιολογικής κληρονομιάς του Αμυνταίου, αλλά και τον σχεδιασμό του Υπουργείου Πολιτισμού για την προστασία και αξιοποίηση της ρωμαϊκής έπαυλης, παρουσίασε η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη κατά την επίσκεψή της στον αρχαιολογικό χώρο και στις εγκαταστάσεις συντήρησης του αρχαιολογικού υλικού της περιοχής.
Η υπουργός χαρακτήρισε τη ρωμαϊκή έπαυλη του Αμυνταίου ως «εξαιρετικά σημαντικό εύρημα», επισημαίνοντας ότι, παρά το χαμηλό ύψος διατήρησης του μνημείου, τα ψηφιδωτά και η χωροταξική του διάταξη το καθιστούν ένα από τα ελάχιστα αντίστοιχα παραδείγματα στην Ελλάδα. Τόνισε πως υπάρχουν μόλις δύο ή τρεις αντίστοιχες βίλες στη χώρα που προσφέρουν ανάλογα αρχαιολογικά δεδομένα.
Σύμφωνα με τη Λίνα Μενδώνη, στο πλαίσιο έργου που σχεδιάζεται να χρηματοδοτηθεί από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, προβλέπεται η δημιουργία προστατευτικού κελύφους πάνω από το μνημείο. Η κατασκευή αυτή θα είναι συμβατή με την αρχιτεκτονική του μνημείου και θα έχει ως βασικό στόχο την προστασία των ψηφιδωτών.
Εντός του προστατευτικού κελύφους θα εκτεθούν ορισμένα από τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα ευρήματα που προέκυψαν από τις ανασκαφικές έρευνες, προσφέροντας νέα δυναμική στην προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής.
Η υπουργός έχει ήδη δώσει οδηγίες στη Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων και στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Φλώρινας, ώστε οι σχετικές προτάσεις να εισαχθούν προς εξέταση στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο στις αρχές Δεκεμβρίου 2026. Στόχος είναι η έγκαιρη προώθηση της διαδικασίας και η κατάρτιση του τεχνικού δελτίου για τη χρηματοδότηση του έργου.
Η Λίνα Μενδώνη σημείωσε ότι ο αρχικός σχεδιασμός για τη δημιουργία μουσείου 600 τετραγωνικών μέτρων αναμένεται να τροποποιηθεί, καθώς τα ευρήματα από την ευρύτερη περιοχή του Αμυνταίου αποδεικνύονται ιδιαίτερα σημαντικά, καλύπτοντας προϊστορικές, νεολιθικές και ρωμαϊκές περιόδους.
Όπως διευκρίνισε, τα ευρήματα θα εκτεθούν σε έναν μεγαλύτερο εκθεσιακό χώρο, επιφάνειας περίπου 2.000 με 2.500 τετραγωνικών μέτρων, γύρω από τον οποίο θα δημιουργηθούν βοηθητικές εγκαταστάσεις. Οι νέες κτιριακές υποδομές θα είναι ήπιες, ισόγειες κατασκευές, ώστε να διατηρηθεί η φυσιογνωμία του αδόμητου τοπίου.
Η υπουργός ανακοίνωσε επίσης ότι ξεκινά η κατάρτιση φακέλων για την απαλλοτρίωση έκτασης γύρω από τη ρωμαϊκή έπαυλη, με στόχο την προστασία και ανάδειξη του μνημείου. Η δημιουργία ζώνης γύρω από την έπαυλη θα ενισχύσει την προστασία και θα αναδείξει την ιστορική της αξία.
Αναδιοργάνωση των αρχαιολογικών εγκαταστάσεων
Κατά την επίσκεψή της στις εγκαταστάσεις φύλαξης και συντήρησης του αρχαιολογικού υλικού, η υπουργός υπενθύμισε το έργο της Εφορείας Αρχαιοτήτων και του Υπουργείου Πολιτισμού με τη ΔΕΗ, όταν πραγματοποιούνταν εκτεταμένες ανασκαφές στο ορυχείο Αμυνταίου.
Τόνισε πως στόχος είναι η δημιουργία ενιαίου πυρήνα αρχαιολογικών εγκαταστάσεων, με τη μεταφορά υλικού και υποδομών από άλλους αποθηκευτικούς χώρους. Παράλληλα, εξετάζεται η απαλλοτρίωση του χώρου φύλαξης του ανασκαφικού υλικού, ενώ κάποιες από τις σημερινές αποθήκες ενδέχεται να καταστούν επισκέψιμες σε σχολεία, ερευνητές και πολίτες, προσφέροντας πρόσβαση στη διαδικασία συντήρησης και μελέτης του αρχαιολογικού υλικού.
Συνδυασμός πολιτιστικής κληρονομιάς και επενδύσεων
Απαντώντας σε ερώτηση για την ύπαρξη αρχαιολογικών ευρημάτων στον χώρο της νέας επένδυσης της Waterland στην περιοχή της Κοζάνης, η υπουργός ανέφερε ότι έχουν εντοπιστεί αρχαιολογικά ευρήματα σε έκταση περίπου 20 στρεμμάτων εντός των 1.000 στρεμμάτων της επένδυσης.
Διευκρίνισε ότι το Υπουργείο Πολιτισμού δεν επιδιώκει να δημιουργήσει εμπόδια στην επένδυση, αλλά να οργανώσει την αρχαιολογική έρευνα με τρόπο που να επιτρέπει, όπου είναι δυνατόν, την παράλληλη προώθηση του επενδυτικού σχεδιασμού.
Η Γενική Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού, μαζί με αρμόδιους υπηρεσιακούς παράγοντες, θα πραγματοποιήσουν αυτοψία στον χώρο και θα συνεργαστούν με την αρχαιολογική υπηρεσία και τους μελετητές της επένδυσης. Η υπουργός υπογράμμισε ότι «η πολιτιστική κληρονομιά δεν είναι ανασταλτικός παράγων σε μία περιοχή. Είναι αναπτυξιακός πόρος».
Τέλος, επισήμανε πως θα τηρηθεί το θεσμικό πλαίσιο που εφαρμόζεται στις μεγάλες επενδύσεις, βάσει του αρχαιολογικού νόμου, χωρίς εκπτώσεις στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Παράλληλα, όπου είναι εφικτό, θα δοθεί προτεραιότητα στο ανασκαφικό έργο για τη διευκόλυνση των επενδυτικών προγραμμάτων.
Η διήμερη επίσκεψη της υπουργού Λίνας Μενδώνη στην ΠΕ Φλώρινας θα ολοκληρωθεί με την επίσκεψή της στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Φλώρινας, παρουσία της γενικής γραμματέως του υπουργείου Πολιτισμού Ολυμπίας Βικάτου, στελεχών του υπουργείου, του δημάρχου Αμυνταίου Γιάννη Λιάση και του βουλευτή Φλώρινας Σταύρου Παπασωτηρίου.