Η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για την αναθεώρηση του άρθρου 89 του Συντάγματος προβλέπει ανάθεση ειδικών διοικητικών καθηκόντων σε δικαστικούς λειτουργούς με απόφαση της Βουλής, όπως θα καθορίζεται από τον νόμο. Παράλληλα, εισάγει απαγόρευση συμμετοχής τους στην κυβέρνηση ή τοποθέτησής τους σε ανεξάρτητες Αρχές για τουλάχιστον τρία χρόνια μετά την αφυπηρέτησή τους.
Ο γενικός εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας, Ευριπίδης Στυλιανίδης, υπογράμμισε ότι η ανάθεση διοικητικών καθηκόντων σε λειτουργούς της Δικαιοσύνης είναι χρήσιμη για το δημόσιο και κοινωνικό συμφέρον, εφόσον γίνεται με προσοχή. Όπως ανέφερε, πρέπει να αξιοποιείται η εμπειρία τους χωρίς να θολώνει η διαχωριστική γραμμή μεταξύ δικαστικής και εκτελεστικής εξουσίας.
Αναφορικά με την πρόταση για τριετή αποχή των αφυπηρετησάντων δικαστών από κυβερνητικές ή ανεξάρτητες θέσεις, ο κ. Στυλιανίδης τη χαρακτήρισε ως εύλογη περίοδο αποστασιοποίησης. Όπως τόνισε, επιτρέπει στο κράτος να επωφεληθεί από την εμπειρία τους, διασφαλίζοντας παράλληλα την ανεξαρτησία τους. Στόχος είναι να μην επηρεάζονται οι δικαστικοί λειτουργοί στα τελευταία χρόνια της καριέρας τους από υποσχέσεις πολιτικών ή θεσμικών θέσεων.
Αλλαγές στην επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης
Η Νέα Δημοκρατία προτείνει επίσης την αναθεώρηση του άρθρου 90 παρ. 5 του Συντάγματος, ώστε οι προαγωγές στις θέσεις των ανώτατων δικαστών να αποφασίζονται από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, χωρίς κυβερνητική παρέμβαση. Η επιτροπή θα επιλέγει από κατάλογο τριών δικαστών που θα προτείνονται από τις οικείες ολομέλειες.
Ο κ. Στυλιανίδης σημείωσε ότι κάθε μεταρρυθμιστική απόφαση για την ηγεσία της Δικαιοσύνης πρέπει να ισορροπεί ανάμεσα στην ανεξαρτησία και τη δημοκρατική λογοδοσία. Όπως εξήγησε, η μεταφορά της αρμοδιότητας επιλογής από την εκτελεστική στη νομοθετική εξουσία ενισχύει τη νομιμοποίηση και διασφαλίζει την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, καθώς η κοινοβουλευτική επιτροπή δεν θα είναι απαραίτητα μονοκομματική.
Ο βουλευτής της ΝΔ επισήμανε ότι απαιτείται ουσιαστικότερη συμμετοχή των δικαστών και πρόσθετη θωράκιση της ανεξαρτησίας τους. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι «καμία εξουσία δεν μπορεί να είναι απόλυτη και αυτεξούσια», καθώς κάτι τέτοιο θα ανέτρεπε την αρχή των ελέγχων και ισορροπιών.
Ζητήματα λογοδοσίας και θεσμικού ελέγχου
Ο γενικός εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας υποστήριξε ότι, όπως η κυβέρνηση λογοδοτεί στη Βουλή και η Βουλή στον λαό, έτσι και η Δικαιοσύνη πρέπει να λογοδοτεί κάπου, χωρίς να επηρεάζεται η ουσία της κρίσης της. Στο πλαίσιο αυτό, έθεσε ζητήματα προς προβληματισμό για τη λειτουργία του Μισθοδικείου και τη δημοσιοποίηση των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης των δικαστών.
«Πώς βλέπετε τον θεσμό του Μισθοδικείου; Ένας κλάδος να ορίζει μόνος τον μισθό του και να λαμβάνει αναδρομικά και αυξήσεις όταν όλοι υφίστανται περικοπές;» διερωτήθηκε ο κ. Στυλιανίδης. Ανέφερε επίσης ότι τα πόθεν έσχες των δικαστών δεν δημοσιοποιούνται, σε αντίθεση με εκείνα των βουλευτών, παρά την ύπαρξη σχετικής νομοθεσίας.
Τέλος, έθεσε το ζήτημα δημιουργίας Συνταγματικού Δικαστηρίου με σύνθεση που δεν θα περιορίζεται μόνο σε δικαστές, αλλά θα περιλαμβάνει και άλλες διαπρεπείς προσωπικότητες. Όπως σημείωσε, ο θεσμός αυτός υπάρχει σε όλα τα δημοκρατικά κράτη, ενώ εξέφρασε απορία για τη διαχρονική αντίδραση του Συμβουλίου της Επικρατείας απέναντι στην πρόταση αυτή.