Η περιφερειακή ανάπτυξη βρέθηκε στο επίκεντρο του Start Forum που πραγματοποιήθηκε στη Λαμία, με τη συμμετοχή του Γιώργου Χατζημάρκου, προέδρου της ΕΝΠΕ και περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου, του πρώην υπουργού Φίλιππου Σαχινίδη, του βουλευτή Φθιώτιδας της ΝΔ Γιώργου Κοτρωνιά και του αν. καθηγητή του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου Γιώργου Ξανθού. Το πάνελ είχε θέμα «Περιφερειακή ανάπτυξη: Η ανάγκη για μετατόπιση του κέντρου βάρους του παραγωγικού υποδείγματος της χώρας».
Οι τοποθετήσεις ανέδειξαν κοινές ανησυχίες αλλά και σημαντικές διαφοροποιήσεις. Όλοι συμφώνησαν στην ανάγκη υπέρβασης του αθηνοκεντρικού μοντέλου, ωστόσο οι προσεγγίσεις τους διέφεραν. Ο Γιώργος Κοτρωνιάς στάθηκε στην αποτυχία της αποκέντρωσης, ο Γιώργος Χατζημάρκος υποστήριξε ότι «η περιφερειακή ανάπτυξη υπάρχει, αλλά το μοντέλο είναι λάθος», ενώ ο Φίλιππος Σαχινίδης επικέντρωσε στο δημογραφικό πρόβλημα, χαρακτηρίζοντάς το ως «ήττα της πολιτικής». Ο Γιώργος Ξανθός προσέγγισε το ζήτημα τεχνοκρατικά, δίνοντας έμφαση στο ανθρώπινο κεφάλαιο και στη σύνδεση πανεπιστημίων με την τοπική οικονομία.
Η αιχμηρή παρέμβαση του Γιώργου Χατζημάρκου
Ο Γιώργος Χατζημάρκος αμφισβήτησε ευθέως το κυρίαρχο αφήγημα, δηλώνοντας ότι «η περιφερειακή ανάπτυξη υπάρχει. Είναι θέμα μοντέλου. Το μοντέλο είναι λάθος». Υπογράμμισε ότι, παρά τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης σε ορισμένες Περιφέρειες όπως το Νότιο Αιγαίο, η περιφερειακή διακυβέρνηση και αποκέντρωση παραμένουν ανύπαρκτες. «Περιφερειακή ανάπτυξη υπάρχει, περιφερειακή διακυβέρνηση δεν υπάρχει, περιφερειακή αποκέντρωση δεν υπάρχει», τόνισε, αποδίδοντας ευθύνες στο κεντρικό κράτος.
Επισήμανε ότι η αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου αποτελεί «100% πολιτικό ζήτημα» και προϋποθέτει ριζική αναθεώρηση της διακυβέρνησης. Κάλεσε το κράτος να «εμπιστευτεί τη χώρα και τις δυνάμεις της», ενώ κατήγγειλε τον περιορισμένο ρόλο της αυτοδιοίκησης, που λειτουργεί ως «συμπληρωματικός ή εκτελεστικός μηχανισμός».
Παράλληλα, άσκησε κριτική στις τοπικές κοινωνίες για τη νοοτροπία των «κοινωνιών του άλλοθι», υπογραμμίζοντας την ανάγκη ανάληψης ευθυνών. Αναφέρθηκε ακόμη στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, σημειώνοντας ότι δεν σχεδιάστηκε για τη μείωση των ανισοτήτων, ενώ προειδοποίησε πως μπορεί να οδηγήσει στην «κατάργηση των ΕΣΠΑ όπως τα γνωρίζουμε».
Ο περιφερειάρχης Ν. Αιγαίου απέρριψε το «ψευδοδίλημμα» περί ετοιμότητας των Περιφερειών και τόνισε το δημογραφικό πρόβλημα, επισημαίνοντας ότι μόνο μία Περιφέρεια παρουσιάζει πληθυσμιακή αύξηση. Επίσης, αναφέρθηκε στα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι επενδύσεις, σημειώνοντας πως «δεν υπάρχει παραγωγική επένδυση που να μην περνά από σαράντα κύματα», ενώ για τον τουρισμό ανέφερε ότι «είναι ο κλάδος που φέρνει αποτελέσματα, αλλά βρίσκεται υπό διωγμό».
Η προσέγγιση του Φίλιππου Σαχινίδη
Ο Φίλιππος Σαχινίδης έδωσε πολιτική και κοινωνική διάσταση στη συζήτηση, θέτοντας το ερώτημα: «Μπορεί ο πολίτης να μείνει και να ζήσει με αξιοπρέπεια στον τόπο όπου γεννήθηκε;». Επικαλέστηκε την έκθεση Λέτα, τονίζοντας τη σημασία της «ελευθερίας να μπορεί ο πολίτης να μένει στον τόπο που γεννήθηκε». Κατά τον ίδιο, η ερήμωση της υπαίθρου συνιστά αποτυχία πολιτικής, όταν δεν μπορεί να συγκρατήσει τον πληθυσμό στις τοπικές κοινωνίες.
Ο πρώην υπουργός υπογράμμισε ότι η περιφερειακή ανάπτυξη δεν περιορίζεται σε έργα και χρηματοδοτήσεις, αλλά απαιτεί πλήρες πλέγμα όρων διαβίωσης: εργασία, εισόδημα, υγεία, παιδεία και κοινωνικό κράτος. Προειδοποίησε ότι χωρίς ισχυρές δημόσιες υπηρεσίες, καμία Περιφέρεια δεν μπορεί να συγκρατήσει πληθυσμό.
Σε οικονομικό επίπεδο, έθεσε τρία κριτήρια για ένα βιώσιμο παραγωγικό πρότυπο: «ανθεκτικότητα», «δυναμικότητα» και «συμπεριληπτικότητα». Επισήμανε ότι οι ανισότητες όχι μόνο δεν μειώνονται, αλλά διευρύνονται, θέτοντας την ανάγκη για πολιτικές προσαρμοσμένες στα τοπικά χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.
Τέλος, τόνισε τη σημασία της αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των πόρων, επισημαίνοντας ότι το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πόσα χρήματα διατίθενται, αλλά πώς αξιοποιούνται. Ζήτησε επανεξέταση στρατηγικών και προτεραιοτήτων ώστε η περιφερειακή ανάπτυξη να αποκτήσει πραγματικό κοινωνικό και χωρικό αποτύπωμα.
Η τεχνοκρατική οπτική του Γιώργου Ξανθού
Ο αν. καθηγητής Γιώργος Ξανθός επικεντρώθηκε στον ρόλο του ανθρώπινου δυναμικού, τονίζοντας ότι «ο πρώτος και πιο πολύτιμος πόρος κάθε χώρας είναι οι άνθρωποί της». Επισήμανε το δημογραφικό ως τη μεγαλύτερη απειλή για την περιφέρεια, αναφερόμενος στην ερήμωση και στη μείωση μαθητών σε σχολικές τάξεις.
Υπογράμμισε ότι η περιφερειακή ανάπτυξη δεν εξαρτάται μόνο από τους πόρους, αλλά από τον τρόπο αξιοποίησής τους: «Δεν είναι καταρχήν θέμα πόρων, είναι πώς ξοδεύουμε τα χρήματά μας». Παράλληλα, ανέδειξε τη σημασία της σύνδεσης πανεπιστημίων με την αγορά, επισημαίνοντας ότι εκεί γεννιέται η καινοτομία που χρειάζεται η περιφέρεια.
Αναφέρθηκε και στις αναπτυξιακές δυνατότητες της Λαμίας, κάνοντας λόγο για ανεκμετάλλευτες ευκαιρίες, όπως τα ιαματικά λουτρά Θερμοπυλών και Υπάτης, που μπορούν να αποκτήσουν προστιθέμενη αξία μέσω τεχνολογιών εικονικής περιήγησης. Καταλήγοντας, τόνισε ότι «οι λύσεις θα έρθουν από τη βαθιά σκέψη, όχι από τις φωνές».
Η παρέμβαση του Γιώργου Κοτρωνιά
Ο βουλευτής Φθιώτιδας της ΝΔ, Γιώργος Κοτρωνιάς, ανέδειξε τις ρίζες του προβλήματος της περιφερειακής ανάπτυξης, αποδίδοντάς το στο αθηνοκεντρικό μοντέλο που κυριάρχησε μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Όπως σημείωσε, η συγκέντρωση διοικητικών και οικονομικών δραστηριοτήτων στην Αθήνα οδήγησε σε ανισορροπία, με σχεδόν τη μισή χώρα να συγκεντρώνεται στην πρωτεύουσα.
Τόνισε ότι η αποκέντρωση απέτυχε λόγω έλλειψης κουλτούρας περιφερειακής ανάπτυξης και δυσκολίας μετακίνησης ανθρώπινου δυναμικού εκτός Αθήνας. Επισήμανε τη σημασία αλλαγής νοοτροπίας και αξιοποίησης των δυνατοτήτων της περιφέρειας, με τη Λαμία να μπορεί να εξελιχθεί σε κόμβο logistics.
Κατέληξε αναφερόμενος στις κυβερνητικές πρωτοβουλίες, όπως ο νέος αναπτυξιακός νόμος και η ενίσχυση της τεχνικής εκπαίδευσης, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για συντονισμένη στρατηγική και ευνοϊκό περιβάλλον επενδύσεων.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
