Η ανταγωνιστικότητα, το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, η κατάσταση στην Ουκρανία, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις τους στην ευρωπαϊκή ασφάλεια και άμυνα, καθώς και το Μεταναστευτικό, βρίσκονται στο επίκεντρο της Συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Η συνεδρίαση πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής ρευστότητας, ενώ παραμένει αβέβαιη η πορεία της κρίσης στο Ιράν και στη Μέση Ανατολή.
Αναφορικά με τις οικονομικές συνέπειες του πολέμου, ο πρωθυπουργός αναμένεται να επισημάνει ότι η Ευρώπη οφείλει να αντλήσει διδάγματα από την ενεργειακή κρίση του 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Η εμπειρία εκείνης της περιόδου, σύμφωνα με πληροφορίες, θα πρέπει να καθοδηγήσει τις αποφάσεις για τη στήριξη της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Καθοριστικός παράγοντας σε όλες τις αποφάσεις, όπως έχει τονίσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης –σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη– και στη συζήτησή του με το Bloomberg στην Αθήνα, είναι η ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών, η οποία συνδέεται άμεσα με την ανταγωνιστικότητα.
Εφόσον απαιτηθεί, η ΕΕ πρέπει να διαθέτει σχέδιο για προσωρινή και στοχευμένη στήριξη επιχειρήσεων και νοικοκυριών.
Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει θετικά τις προτάσεις της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, όπως αυτές παρουσιάστηκαν στην επιστολή της προς τους ηγέτες ενόψει της Συνόδου.
Ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι η τρέχουσα κρίση ξεκινά από διαφορετική βάση, με υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου και ρύπων, και πως οι νέες προτάσεις δεν πρέπει να επιβαρύνουν περαιτέρω τα κράτη μέλη.
Η ευρωπαϊκή ασφάλεια και ο ρόλος της Ελλάδας
Σε σχέση με τον πόλεμο στο Ιράν και στη Μέση Ανατολή, ο πρωθυπουργός θα αναδείξει τη σημασία της αμυντικής στήριξης που παρείχε η Ελλάδα –και στη συνέχεια άλλα κράτη μέλη– στην Κυπριακή Δημοκρατία, ως έμπρακτη απόδειξη της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης.
Η ενέργεια αυτή, χωρίς ενεργοποίηση του άρθρου 42.7 (ΣΕΕ), δημιουργεί προηγούμενο και αναδεικνύει τη γεωπολιτική σημασία της Ανατολικής Μεσογείου.
Κυβερνητικά στελέχη επισημαίνουν ότι οι εξελίξεις στην περιοχή επιβεβαιώνουν τη θέση του πρωθυπουργού πως η αμυντική στρατηγική της ΕΕ πρέπει να έχει προσέγγιση «360 μοιρών».
Δηλαδή, η Ευρώπη να είναι προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει απειλές τόσο στα ανατολικά όσο και στα νότια σύνορά της. Η ευρωπαϊκή ασφάλεια, όπως σημειώνουν, συνδέεται άμεσα με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και το παράδειγμα της Κύπρου αποδεικνύει τη σημασία αυτής της σύνδεσης.
Διπλωματική λύση και αποφυγή εμπλοκής
Η θέση της Ελλάδας είναι ότι στόχος της ΕΕ πρέπει να είναι η αναζήτηση διπλωματικής λύσης με το Ιράν, η οποία θα καλύπτει όλες τις πτυχές, με έμφαση στο πυρηνικό και βαλλιστικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Τα ίδια στελέχη τονίζουν ότι η χώρα δεν εμπλέκεται σε πολεμικές επιχειρήσεις και δεν προτίθεται να συμμετάσχει σε ενδεχόμενη επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ.
Ο πρωθυπουργός έχει υπενθυμίσει, με αφορμή τη συζήτηση για πιθανή επέκταση της εντολής της επιχείρησης «ΑΣΠΙΔΕΣ», ότι στην ευρωπαϊκή αποστολή στην Ερυθρά Θάλασσα συμμετείχαν τελικά μόνο η Ελλάδα και η Ιταλία.
Ένα απογοητευτικό προηγούμενο που, όπως σημειώνει, δεν πρέπει να δημιουργεί υπερβολικές προσδοκίες για το μέλλον.