Σε διαβούλευση το ν/σ για τις επιστροφές παράτυπων μεταναστών στην Ελλάδα

Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε σήμερα το νομοσχέδιο του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου με τίτλο «Αναμόρφωση πλαισίου και διαδικασιών επιστροφών πολιτών τρίτων χωρών». 

Στόχος του, σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση, είναι η ενίσχυση του θεσμικού πλαισίου της Ελλάδας έναντι της παράνομης μετανάστευσης, με πλήρη ευθυγράμμιση με τις ευρωπαϊκές οδηγίες.

Το σχέδιο νόμου εισάγει νέους κανόνες και διαδικασίες για τις επιστροφές πολιτών τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα στη χώρα, ακολουθώντας τις κατευθύνσεις της πρότασης του νέου ευρωπαϊκού κανονισμού.

 Παράλληλα, επιχειρεί να αντιμετωπίσει τα μέχρι σήμερα διαπιστωμένα κενά στην εφαρμογή του υπάρχοντος πλαισίου, δίνοντας προτεραιότητα στην αποτελεσματική διαχείριση των επιστροφών, την αποτροπή καταχρηστικής χρήσης των διαδικασιών ασύλου και την ενίσχυση της έννομης τάξης.

Μεταξύ των βασικών αλλαγών, το νομοσχέδιο περιλαμβάνει:

• Επικαιροποίηση ορισμών: Αναδιατυπώνονται οι ορισμοί, διευρύνοντας την έννοια της «χώρας επιστροφής», που πλέον περιλαμβάνει τη χώρα συνήθους διαμονής, την ασφαλή τρίτη χώρα (βάσει του άρθρου 91 ν. 4939/2022) και την πρώτη χώρα ασύλου.
• Καθορισμός αντικειμενικών κριτηρίων κινδύνου διαφυγής: Με αυστηρότερη προσέγγιση, προστίθενται ως κριτήρια η μη ύπαρξη νόμιμης κατοικίας, η αυθαίρετη αλλαγή διαμονής χωρίς ενημέρωση των αρχών, και η άρνηση ταυτοποίησης με βιομετρικά ή άλλα μέσα.
• Μείωση προθεσμιών οικειοθελούς αναχώρησης: Ορίζεται προθεσμία 14 ημερών (από 25) για οικειοθελή αναχώρηση, ενώ η παράταση για εξαιρετικούς λόγους γίνεται έως 60 ημέρες (από 120). Επιβάλλεται επίσης ηλεκτρονική επιτήρηση κατά το διάστημα αυτό.
• Αυστηροποίηση της απαγόρευσης εισόδου στη χώρα: Προβλέπεται υποχρεωτική απαγόρευση εισόδου σε περιπτώσεις κινδύνου για τη δημόσια τάξη, εθνική ασφάλεια και δημόσια υγεία. Η χρονική διάρκεια αυξάνεται από 5 σε 10 έτη, με δυνατότητα παράτασης έως και 5 χρόνια.
• Ποινικοποίηση της παράνομης παραμονής: Εάν μετά το τέλος της διοικητικής διαδικασίας ο πολίτης τρίτης χώρας εξακολουθήσει να παραμένει στη χώρα, προβλέπεται φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών, χρηματική ποινή 10.000 ευρώ και απαγόρευση μετατροπής ή αναστολής της ποινής. Παρέχεται η δυνατότητα αναστολής μόνο υπό την προϋπόθεση της δήλωσης εκούσιας αναχώρησης.
• Επέκταση της διάρκειας κράτησης: Οι λόγοι κράτησης διευρύνονται, πλέον περιλαμβάνοντας και ζητήματα ασφάλειας. Η διάρκεια μπορεί να φτάσει έως τους 24 μήνες με τακτική εξαμηνιαία επανεξέταση.
• Αύξηση προστίμων και ποινών για επαναπαραβάτες: Τα πρόστιμα για παράνομη επανείσοδο αυξάνονται έως 30.000 ευρώ, ενώ αυστηροποιούνται και τα όρια επιβολής ποινών φυλάκισης.
• Περιορίζεται η δυνατότητα υποβολής μεταγενέστερων αιτήσεων διεθνούς προστασίας, ενώ καταργείται πλέον το καθεστώς άδειας διαμονής για όσους διαμένουν παράνομα 7 χρόνια στη χώρα.

Σύμφωνα με το Υπουργείο, το νομοσχέδιο αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την «αποκατάσταση της ισορροπίας μεταξύ σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διαφύλαξης της έννομης τάξης, της κοινωνικής συνοχής και της εθνικής ασφάλειας».

Η δημόσια διαβούλευση για το σχέδιο νόμου πραγματοποιείται στην πλατφόρμα opengov.gr.