Κυβερνητική «ασπίδα» στα ευάλωτα νοικοκυριά από τον φόρο άνθρακα

Nέα προληπτικά μέτρα για την προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών αλλά και του γενικού πληθυσμού λαμβάνει η κυβέρνηση, εν όψει της επέκτασης του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών Διοξειδίου του Άνθρακα στις μεταφορές και τη θέρμανση από το 2027. Τα μέτρα χρηματοδοτούνται κυρίως μέσα από ένα νέο «πακέτο» ευρωπαϊκών προγραμμάτων, ύψους 8 δισ. ευρώ, το οποίο παρουσιάστηκε στο πρόσφατο Υπουργικό Συμβούλιο.

Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται διεύρυνση των κοινωνικών κριτηρίων ώστε να χαρακτηριστεί κάποιος ως «ευάλωτος καταναλωτής».

Αναμένεται αύξηση των εισοδηματικών ορίων για επιδόματα θέρμανσης και ένταξη στο Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο ρεύματος, καθώς και προσθήκη νέων παραμέτρων, όπως ο τόπος κατοικίας (για παράδειγμα νησιά ή περιοχές που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές), το μέγεθος της οικογένειας και οι πραγματικές δαπάνες για μεταφορές και θέρμανση.

Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο: Δράσεις και Προοπτική

Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, που δημιουργήθηκε παράλληλα με το νέο καθεστώς εμπορίας εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στοχεύει στη στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών μέσω εξειδικευμένων δράσεων. Για την Ελλάδα, ο προϋπολογισμός ανέρχεται σε 4,7 δισ. ευρώ και περιλαμβάνει μεταξύ άλλων:

• Ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και εξοπλισμού, με επίκεντρο τα ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά. Στο πλαίσιο αυτό, τα προγράμματα τύπου «Εξοικονομώ» μεταρρυθμίζονται, καταπολεμώντας τη γραφειοκρατία και αυξάνοντας τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, ανέφερε ότι μόνο για την αναβάθμιση κτιρίων θα διατεθούν 1,1 δισ. ευρώ.
• Επιδότηση για αντικατάσταση ενεργειακού εξοπλισμού, όπως αντλίες θερμότητας και ηλιακοί θερμοσίφωνες.
• Δημιουργία Μητρώου Δικαιούχων Ενεργειακής Στήριξης στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας με έκδοση κάρτας δικαιούχου και παροχή δωρεάν ενεργειακών πιστοποιητικών για τα κτίρια.
• Χορήγηση επιδόματος θέρμανσης σε ευάλωτα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα.

Στήριξη στις Μεταφορές και Δίκαιη Μετάβαση

Στον τομέα των μεταφορών, το σχέδιο προβλέπει την ενθάρρυνση του εξηλεκτρισμού της κινητικότητας, καλύπτοντας το κόστος μεταφοράς για ευάλωτες ομάδες πολιτών, όπως μαθητές με αναπηρία που φοιτούν σε Ειδικά Σχολεία. Επιπλέον, περιλαμβάνεται επιδότηση για ηλεκτρικά αμαξίδια και ειδικά προγράμματα leasing ηλεκτρικών οχημάτων (social leasing) για νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στις μεταφορές.

Όλες οι παραπάνω δράσεις του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου θα τεθούν σύντομα σε δημόσια διαβούλευση, με στόχο την άμεση έγκρισή τους από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Επέκταση του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών και οι Επιπτώσεις

Σύμφωνα με τη νέα αντιρρυπαντική νομοθεσία της ΕΕ, η οποία ισχύει στη χώρα μας από το 2024, από τις αρχές του 2027 ο «φόρος άνθρακα», που επιβάλλεται σε ηλεκτροπαραγωγή, βαριά βιομηχανία, αερομεταφορές και ναυτιλία, επεκτείνεται πλέον στη θέρμανση, τις οδικές μεταφορές και σε μικρότερες βιομηχανίες.

Έτσι, οι εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών οφείλουν να εξασφαλίσουν δικαιώματα εκπομπών για το διοξείδιο του άνθρακα που εκπέμπεται από τα προϊόντα που διακινούν—ένα κόστος που θα μετακυληθεί στις τιμές λιανικής των καυσίμων.

Με στόχο αφενός τον περιορισμό των εκπομπών και αφετέρου τη στήριξη όσων επηρεάζονται δυσανάλογα, το πρόσφατο «πακέτο παρεμβάσεων» επιχειρεί να διασφαλίσει μια ομαλή και δίκαιη μετάβαση στην κλιματική ουδετερότητα, χωρίς να εντείνει τον κοινωνικό αποκλεισμό.