Παρά την πρόοδο που καταγράφει τα τελευταία χρόνια, η ελληνική οικονομία επενδύει σχεδόν τα μισά στην Έρευνα και Ανάπτυξη έναντι των άλλων χωρών, την ώρα που η καινοτομία εξελίσσεται στον σημαντικότερο παράγοντα ανταγωνιστικότητας των οικονομιών.
«Έχει επισημανθεί και παλαιότερα αλλά στο βαθμό που θέλουμε μια στροφή της οικονομίας προς υψηλότερη αξία μαζί και με προσέλκυση ανθρώπινου κεφαλαίου στη χώρα η Έρευνα και Ανάπτυξη η οποία γίνεται είναι πολύ σημαντική» επισήμανε ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ Ν. Βέττας.
Ωστόσο υπογράμμισε το επενδυτικό κενό που έχει η Ελλάδα στην Έρευνα και Ανάπτυξη (R&D), απέχοντας σημαντικά από τις επιδόσεις των υπόλοιπων χωρών όπου η καινοτομία αναδεικνύεται σε μοχλό ανάπτυξης της οικονομίας.
Την ίδια στιγμή που η τεχνητή νοημοσύνη, οι νέες τεχνολογίες και η καινοτομία μετασχηματίζουν τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, το ΙΟΒΕ τονίζει ότι η ενίσχυση της Έρευνας και Ανάπτυξης αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε η Ελλάδα να διατηρήσει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και να συγκλίνει ουσιαστικά με την υπόλοιπη Ευρώπη.
Το μεγάλο επενδυτικό κενό της Ελλάδας
Παρά τη σταθερή βελτίωση των τελευταίων δύο δεκαετιών, η Ελλάδα εξακολουθεί να απέχει αισθητά από τις οικονομίες που επενδύουν συστηματικά στην καινοτομία. «Είναι γνωστό ότι η Έρευνα και Ανάπτυξη στην Ελλάδα σε σχέση με άλλες χώρες της ευρωζώνης αλλά και άλλες χώρες ότι υστερούμε», τόνισε ο κ. Βέττας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει το ΙΟΒΕ, οι συνολικές δαπάνες για Έρευνα και Ανάπτυξη στη χώρα παραμένουν σημαντικά χαμηλότερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο αλλά και από τις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες.
Ειδικότερα, οι δαπάνες R&D αντιστοιχούν στο 1,54% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαμορφώνεται στο 2,24%, ενώ σε χώρες όπως η Σουηδία, το Βέλγιο ή η Γερμανία τα ποσοστά είναι αισθητά υψηλότερα.
Η μεγαλύτερη υστέρηση εντοπίζεται στις επιχειρηματικές δαπάνες για Έρευνα και Ανάπτυξη, αν και καταγράφεται αύξηση τα τελευταία χρόνια.
«Η Ελλάδα είναι σε μεγάλη απόσταση από τις δαπάνες που κάνουν οι ελληνικές επιχειρήσεις στην Έρευνα και Ανάπτυξη, που είναι λίγο πιο πάνω από το 0,8% του ΑΕΠ, όταν στην ευρωζώνη είναι στο 1,5%» σύμφωνα με τον κ. Βέττα.
Όπως επισημάνθηκε, οι ελληνικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να επενδύουν σημαντικά λιγότερα κεφάλαια στην παραγωγή νέας τεχνολογίας, σε σύγκριση με τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα δημιουργίας καινοτόμων προϊόντων και διεθνώς ανταγωνιστικών επιχειρηματικών μοντέλων.
Αντίθετα, ο δημόσιος τομέας παρουσιάζει καλύτερη εικόνα, καθώς οι δημόσιες δαπάνες για έρευνα έχουν πλέον ξεπεράσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ωστόσο, όπως επισημαίνει το ΙΟΒΕ, χωρίς την ενεργή συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα, η συνολική επίδραση στην οικονομία παραμένει περιορισμένη.
Ένα επενδυτικό χάσμα που όπως επισημαίνεται «χτυπάει» την παραγωγή νέας γνώσης, και ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων που μπορούν να αυξήσουν την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων.
Το ΙΟΒΕ επισημαίνει ότι, παρότι η Ελλάδα έχει πραγματοποιήσει αξιοσημείωτη πρόοδο από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, η σύγκλιση με την Ευρώπη παραμένει αργή, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα της οικονομίας να στηριχθεί περισσότερο στην καινοτομία και λιγότερο στην κατανάλωση.
Η παραγωγικότητα αποτελεί το μεγαλύτερο στοίχημα
Στην έκθεσή του το ΙΟΒΕ υπογραμμίζει ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αναπτύσσεται ταχύτερα από την Ευρωζώνη, ωστόσο η διατήρηση αυτής της υπεραπόδοσης εξαρτάται από τη βελτίωση της παραγωγικότητας.
Η ενίσχυση των επενδύσεων, η αύξηση της αποτελεσματικότητας των επιχειρήσεων και η αξιοποίηση της τεχνολογίας αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη διατήρηση υψηλών ρυθμών ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια.
Όπως σημειώνει, η Ελλάδα χρειάζεται να ενισχύσει την παραγωγικότητα προκειμένου η προσφορά να ακολουθήσει τη ζήτηση, περιορίζοντας παράλληλα και τις πληθωριστικές πιέσεις που εξακολουθούν να παραμένουν υψηλότερες από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.
Περισσότερα κίνητρα για καινοτομία
Το ΙΟΒΕ θεωρεί ότι απαιτούνται ισχυρότερα κίνητρα για την ενίσχυση της καινοτομίας στις επιχειρήσεις αλλά και για την έρευνα που πραγματοποιείται στα πανεπιστήμια και στα ερευνητικά ιδρύματα.
Η ενίσχυση των φορολογικών κινήτρων, η διευκόλυνση συνεργασιών μεταξύ επιχειρήσεων και ερευνητικών οργανισμών, η καλύτερη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων και η προσέλκυση διεθνών κέντρων έρευνας θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ένα διαφορετικό παραγωγικό μοντέλο.
Τα τελευταία χρόνια έχουν ήδη πραγματοποιηθεί σημαντικές επενδύσεις από πολυεθνικές εταιρείες σε κέντρα έρευνας και ανάπτυξης στην Ελλάδα, ενώ αναπτύσσονται δυναμικά και τα οικοσυστήματα νεοφυών επιχειρήσεων στους τομείς της τεχνητής νοημοσύνης, της κυβερνοασφάλειας, της φαρμακοβιομηχανίας και των ημιαγωγών.
Ωστόσο, η συνολική ένταση αυτών των επενδύσεων παραμένει ακόμη χαμηλότερη από αυτή που απαιτείται ώστε η χώρα να συγκλίνει με τις προηγμένες ευρωπαϊκές οικονομίες.
Η καινοτομία μπορεί να αλλάξει το παραγωγικό μοντέλο
Η ανάγκη για μεγαλύτερες επενδύσεις στην καινοτομία γίνεται ακόμη πιο επιτακτική εξαιτίας της τεχνητής νοημοσύνης και των νέων ψηφιακών τεχνολογιών που μεταβάλλουν ριζικά το διεθνές επιχειρηματικό περιβάλλον, με την Έρευνα και Ανάπτυξη να αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία
Σε διεθνές επίπεδο, ολοένα μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεων κατευθύνεται σε εφαρμογές AI, ημιαγωγούς, υπολογιστικές υποδομές και προηγμένα συστήματα λογισμικού, διαμορφώνοντας ένα νέο τεχνολογικό τοπίο.
Για την Ελλάδα, η νέα αυτή πραγματικότητα δημιουργεί μια σημαντική ευκαιρία. Η χώρα διαθέτει υψηλού επιπέδου ανθρώπινο δυναμικό, ισχυρή ακαδημαϊκή κοινότητα και ένα αναπτυσσόμενο οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων.
Εφόσον αυξηθούν οι επενδύσεις στην Έρευνα και Ανάπτυξη και ενισχυθεί η συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, μπορεί να διεκδικήσει μεγαλύτερο μερίδιο στην ευρωπαϊκή αγορά τεχνολογίας και καινοτομίας.
Για την ελληνική οικονομία, που εξακολουθεί να εμφανίζει υψηλή εξάρτηση από τον τουρισμό και την κατανάλωση, η ενίσχυση της καινοτομίας μπορεί να αποτελέσει τον βασικό πυλώνα του επόμενου αναπτυξιακού μοντέλου.
Το ΙΟΒΕ εκτιμά ότι η επόμενη φάση ανάπτυξης θα πρέπει να στηριχθεί περισσότερο στις παραγωγικές επενδύσεις, στην τεχνολογική αναβάθμιση και στην καινοτομία, προκειμένου να αυξηθεί η προσφορά αγαθών και υπηρεσιών και να περιοριστούν οι πληθωριστικές πιέσεις που προκαλούνται από τις διαρθρωτικές αδυναμίες της οικονομίας.
Επιπλέον, η αύξηση των δαπανών R&D δεν αφορά μόνο την τεχνολογική πρόοδο. Συνδέεται με τη δημιουργία νέων εξαγώγιμων προϊόντων, την προσέλκυση επενδύσεων υψηλής προστιθέμενης αξίας, τη συγκράτηση επιστημονικού δυναμικού στη χώρα και τη δημιουργία καλύτερα αμειβόμενων θέσεων εργασίας.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
