Σχεδόν 3,3 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου το ένα έκτο των συνολικών πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (επιχορηγήσεις και δάνεια), που απορροφήθηκαν από τη χώρα μας, κατευθύνθηκαν στον τομέα της ενέργειας, χρηματοδοτώντας δράσεις εξοικονόμησης, ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αποθήκευσης, δικτύων και πράσινης βιομηχανίας.
Πριν το τέλος Ιουνίου το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έπρεπε να προχωρήσει σε στοχευμένες αναπροσαρμογές, μεταφέροντας πόρους από έργα που δεν μπορούσαν να ολοκληρωθούν εντός των ασφυκτικών προθεσμιών προς ώριμες παρεμβάσεις, προκειμένου να διασφαλιστεί η πλήρης απορρόφηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Σύμφωνα με πηγές κοντά στο ΥΠΕΝ, η διαδικασία δεν αφορούσε μόνο την αντικατάσταση έργων που δεν μπορούσαν να ολοκληρωθούν εγκαίρως, αλλά και μια εκτεταμένη διαπραγμάτευση με την Κομισιόν για τον τρόπο με τον οποίο ορίζεται η «ολοκλήρωση» ενός έργου.
Αναπροσαρμογές για να μη χαθούν πόροι
Όπως αναφέρουν οι ίδιες πηγές, η καταληκτική ημερομηνία της 30ής Ιουνίου λειτούργησε ως κομβικό σημείο για την αναδιάρθρωση του χαρτοφυλακίου των έργων.
Αυτό σημαίνει πως όσα έργα διαπιστώθηκε ότι δεν μπορούσαν να ολοκληρωθούν εντός των απαιτούμενων χρονοδιαγραμμάτων αποσύρθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης και αντικαταστάθηκαν από άλλα περισσότερο ώριμα, ώστε να συνεχιστεί απρόσκοπτα η απορρόφηση των διαθέσιμων πόρων.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η αναθεώρηση δεν περιορίστηκε μόνο στο ποια έργα παραμένουν στο πρόγραμμα, αλλά αφορούσε και τη διαπραγμάτευση με την Κομισιόν για το τι συνιστά «ολοκλήρωση» ενός έργου.
Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αφορά τις επενδύσεις αποθήκευσης ενέργειας, όπου, όπως σημειώνουν πηγές του υπουργείου, αρκετοί επενδυτές είχαν ολοκληρώσει κατασκευαστικά τις μονάδες μπαταριών, ωστόσο δεν είχε ακόμη πραγματοποιηθεί η σύνδεσή τους με το δίκτυο λόγω καθυστερήσεων.
Υπό αυτές τις συνθήκες, υπήρχε ο κίνδυνος να θεωρηθούν τα έργα μη ολοκληρωμένα και να χαθεί η χρηματοδότηση, παρά το γεγονός ότι η καθυστέρηση δεν οφειλόταν στους ίδιους τους επενδυτές.
Για τον λόγο αυτό, το ΥΠΕΝ προχώρησε, σε συνεννόηση με την Κομισιόν, σε προσαρμογές των σχετικών οροσήμων, ώστε να διασφαλιστεί ότι όσοι έχουν ολοκληρώσει ουσιαστικά την επένδυσή τους δεν θα στερηθούν την επιδότηση εξαιτίας εκκρεμοτήτων στη σύνδεση με το δίκτυο.
Το αποτύπωμα του Ταμείου Ανάκαμψης και οι τρεις πυλώνες
Σύμφωνα με πηγές κοντά στο υπουργείο, από τα περίπου 18 δισ. ευρώ (δάνεια και επιχορηγήσεις) που διοχετεύθηκαν στη χώρα μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, περίπου τα 3,3 δισ. ευρώ κατευθύνθηκαν στον τομέα της ενέργειας, γεγονός που σημαίνει ότι σχεδόν το ένα έκτο των συνολικών πόρων αφορούσε ενεργειακές παρεμβάσεις.
Ο πρώτος πυλώνας αφορά τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης, με απορρόφηση περίπου 1,5 δισ. ευρώ, η οποία, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, αποτελεί τη μεγαλύτερη επένδυση στην εξοικονόμηση ενέργειας που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ στη χώρα.
Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται τα προγράμματα Εξοικονομώ - Αυτονομώ, Εξοικονομώ 2021, Εξοικονομώ 2023, Ανακαινίζω - Εξοικονομώ για Νέους και Εξοικονομώ 2025, με τους συνολικούς δικαιούχους να ξεπερνούν τους 90.000.
Παράλληλα, περισσότεροι από 90.000 ήταν και οι δικαιούχοι για εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων.
Λιγότερο επιτυχημένα, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, εξελίχθηκαν τα προγράμματα που απευθύνονταν στις επιχειρήσεις, όπως το «Αλλάζω Συσκευή για Επιχειρήσεις» και οι δράσεις ενεργειακής αναβάθμισης του τριτογενούς τομέα.
Η απορρόφηση υπήρξε χαμηλότερη των αρχικών εκτιμήσεων, ενώ υπολογίζεται ότι όταν ολοκληρωθούν όλα τα εγκεκριμένα σχέδια οι ωφελούμενες επιχειρήσεις θα προσεγγίσουν τις 1.000.
Άλλα περίπου 1,5 δισ. ευρώ διοχετεύθηκαν στο δεύτερο πυλώνα, δηλαδή σε έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αποθήκευσης και ηλεκτρικών δικτύων.
Μεταξύ των σημαντικότερων παρεμβάσεων περιλαμβάνονται η ενίσχυση του Ειδικού Λογαριασμού ΑΠΕ (ΕΛΑΠΕ) με περίπου 200 εκατ. ευρώ, τα προγράμματα φωτοβολταϊκών σε στέγες και χωράφια, περίπου 150 εκατ. ευρώ για τους τρεις διαγωνισμούς αποθήκευσης με μπαταρίες, η χρηματοδότηση του έργου αντλησιοταμίευσης στην Αμφιλοχία με περίπου 250 εκατ. ευρώ, η ενίσχυση των ηλεκτρικών δικτύων μέσω της αύξησης μετοχικού κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ, καθώς και έργα του ΔΕΔΔΗΕ που αφορούν υπογειοποιήσεις και αναβαθμίσεις του δικτύου.
Ο τρίτος πυλώνας, ύψους περίπου 400 εκατ. ευρώ, αφορά τη βιομηχανία και την καινοτομία. Στο χαρτοφυλάκιο αυτό εντάσσονται τα έργα παραγωγής πράσινου υδρογόνου της Motor Oil, το έργο δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CCS) της Enearth (θυγατρικής της Energean) στον Πρίνο, καθώς και το πρόγραμμα Producing Green, το οποίο στηρίζει επενδύσεις της ελληνικής μεταποίησης σε πράσινο βιομηχανικό εξοπλισμό, όπως καλώδια, θερμοσίφωνες και άλλα προϊόντα καθαρών τεχνολογιών.
Μετακινήσεις πόρων χωρίς απώλεια κονδυλίων
Πηγές του ΥΠΕΝ υπογραμμίζουν ότι η αναθεώρηση του Ταμείου δεν οδήγησε σε μείωση των συνολικών διαθέσιμων πόρων για την ενέργεια.
Αντίθετα, πραγματοποιήθηκαν εσωτερικές μεταφορές κονδυλίων από έργα που δεν προλάβαιναν να ολοκληρωθούν προς ώριμες δράσεις με υψηλότερη απορρόφηση.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν το πρόγραμμα «Απόλλων» και το «Ηλέκτρα», από τα οποία μετακινήθηκαν πόροι επειδή δεν ήταν εφικτό να ολοκληρωθούν εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών.
Τα κονδύλια αυτά κατευθύνθηκαν σε προγράμματα όπως το Εξοικονομώ, αντλίες θερμότητας, στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ αλλά και σε έργα ενίσχυσης των ηλεκτρικών δικτύων.
Παράλληλα, ορισμένα έργα μεταφέρθηκαν σε άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως το ΕΣΠΑ, προκειμένου να διασφαλιστεί η υλοποίησή τους.
Οι μεταρρυθμίσεις που «κλείδωσαν»
Πέρα από τις επενδύσεις, σημαντικό μέρος του ενεργειακού σκέλους του Ταμείου αφορούσε μεταρρυθμίσεις.
Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου, στο πλαίσιο αυτό ολοκληρώθηκαν το θεσμικό πλαίσιο για το βιομεθάνιο, οι ρυθμίσεις για την τεχνολογία CCS, οι παρεμβάσεις για τη δέσμευση ηλεκτρικού χώρου στα υπεράκτια αιολικά πάρκα και η σύσταση της εταιρείας ειδικού σκοπού (SPV), καθώς και το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, το οποίο αποτελούσε ένα από τα βασικά ορόσημα του ελληνικού προγράμματος του Ταμείου Ανάκαμψης.
Όσον αφορά το Χωροταξικό για τις ΑΠΕ, οι ίδιες πηγές εκτιμούν πως μέχρι το τέλος Ιουλίου θα έχει κλείσει. Σύμφωνα με τις ίδιες, ο κόφτης στα 1.200 μέτρα θα μείνει έως έχει, ενώ σχετικά με την έκταση των νησιών, τις περιοχές ΖΕΠ (Ζώνες Ειδικής Προστασίας) και το αιολικό δυναμικό εξετάζεται η πιθανότητα μικρών αλλαγών.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
