Αντίστροφα μετρά πλέον ο χρόνος για την επιβολή πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους στην αγορά τροφίμων, καθώς η κυβέρνηση επιχειρεί να βάλει «φρένο» στο νέο κύμα ανατιμήσεων που πιέζει τα ελληνικά νοικοκυριά, την ώρα που ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δημιουργεί νέες αβεβαιότητες για τις τιμές ενέργειας και πρώτων υλών.
Σε συνέχεια των χθεσινών ανακοινώσεων της κυβέρνησης, εκδόθηκε αργά το βράδυ της Τετάρτης Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου και δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ με ισχύ έως τις 30 Ιουνίου 2026.
Η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου, η οποία υπογράφεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον πρωθυπουργό αλλά και όλα τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου, ενεργοποιεί άμεσα τα μέτρα που ανακοίνωσε χθες η κυβέρνηση. Παράλληλα, έως αύριο αναμένεται η έκδοση των σχετικών υπουργικών αποφάσεων, οι οποίες θα καθορίσουν τις λεπτομέρειες εφαρμογής του νέου πλαισίου.
Τα μέτρα αφορούν τη βιομηχανία τροφίμων, το χονδρεμπόριο, τα σούπερ μάρκετ και τις εμπορικές εταιρείες που διακινούν βασικά αγαθά, προβλέποντας πλαφόν στα περιθώρια κέρδους αλλά και εντατικοποίηση των ελέγχων στην αγορά.
Με την ΠΝΠ απαγορεύεται η αποκόμιση μεικτού περιθωρίου κέρδους μεγαλύτερου από τον μέσο όρο του 2025 για αγαθά που είναι απαραίτητα για τη διατροφή και τη διαβίωση των καταναλωτών. Το όριο εφαρμόζεται ανά κωδικό προϊόντος και αφορά συνολικά 61 κατηγορίες βασικών αγαθών, καλύπτοντας ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.
Σε περίπτωση παραβίασης προβλέπονται πολύ αυστηρά πρόστιμα που μπορεί να φτάσουν από 5.000 έως και 5 εκατ. ευρώ, ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης και την έκταση της παράβασης, ενώ σε περίπτωση υποτροπής το ποσό μπορεί να διπλασιαστεί. Η νομοθεσία προβλέπει επίσης τη δημοσιοποίηση της επωνυμίας των παραβατών και των προστίμων που τους επιβάλλονται, ενώ σε περιπτώσεις παρεμπόδισης των ελέγχων, απόκρυψης ή παραποίησης στοιχείων μπορεί να επιβληθεί επιπλέον πρόστιμο έως 50.000 ευρώ.
Την εφαρμογή των μέτρων και τους ελέγχους αναλαμβάνει η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, η οποία με τη νέα ρύθμιση αποκτά ενισχυμένες αρμοδιότητες. Μεταξύ άλλων μπορεί να έχει πρόσβαση σε οικονομικά στοιχεία των επιχειρήσεων, να πραγματοποιεί ελέγχους σε εγκαταστάσεις και αποθήκες, να συλλέγει ή να κατάσχει έγγραφα και ψηφιακά δεδομένα και να ζητά εξηγήσεις από στελέχη και εργαζόμενους των εταιρειών που ελέγχονται.
Η παρέμβαση έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία η ακρίβεια στα τρόφιμα παραμένει μία από τις μεγαλύτερες πιέσεις για τα ελληνικά νοικοκυριά. Ο πληθωρισμός των τροφίμων εκτοξεύθηκε στο 5,2% τον Φεβρουάριο, συνεχίζοντας το ανοδικό σερί που καταγράφεται από τον Οκτώβριο.
Το ανησυχητικό είναι ότι η εξέλιξη αυτή σημειώνεται πριν ακόμη από τη γενικευμένη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για την πορεία των τιμών το επόμενο διάστημα.
Οι αυξήσεις δεν περιορίζονται σε λίγα προϊόντα. Εκτός από τις δραματικές ανατιμήσεις σε μοσχάρι, σοκολάτα και καφέ, σημαντικές αυξήσεις καταγράφονται σε μια ευρεία γκάμα βασικών ειδών, όπως γαλακτοκομικά και αυγά, μαργαρίνη, ψάρια και πουλερικά.
Το πλαφόν υπό δοκιμή
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους μπορεί να περιορίσει ουσιαστικά τις τιμές ή αν πρόκειται κυρίως για ένα προσωρινό ανάχωμα απέναντι στην ακρίβεια.
Στην πράξη, το πλαφόν σημαίνει ότι επιχειρήσεις όπως σούπερ μάρκετ, χονδρέμποροι και άλλοι κρίκοι της εφοδιαστικής αλυσίδας δεν μπορούν να αυξήσουν το ποσοστό κέρδους τους πάνω από ένα προκαθορισμένο επίπεδο σε σχέση με το 2025.
Από τη σκοπιά του καταναλωτή, το μέτρο έχει προστατευτική διάσταση και μπορεί να λειτουργήσει ως «φρένο» σε φαινόμενα αισχροκέρδειας. Παράλληλα, στέλνει μήνυμα στην αγορά ότι η πολιτεία παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και είναι έτοιμη να παρέμβει όταν οι τιμές ξεφεύγουν από κάθε λογικό όριο.
Αντιδράσεις από την αγορά
Έμμεσες αιχμές για την επιβολή του μέτρου αφήνει η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ), υποστηρίζοντας ότι οι τιμές συγκρατούνται κυρίως χάρη στον ανταγωνισμό. Επικαλούμενη στοιχεία του ΙΕΛΚΑ, η ΕΣΕ σημειώνει ότι ο μέσος πληθωρισμός στα σούπερ μάρκετ διαμορφώθηκε στο 1,29% το 2025, παρά την κατάργηση του πλαφόν τον Ιούλιο.
Σύμφωνα με την Ένωση, το χαμηλό ποσοστό δείχνει ότι ο υγιής ανταγωνισμός και η εύρυθμη λειτουργία της αγοράς συγκρατούν τις τιμές προς όφελος των καταναλωτών.
Με αφορμή τα πρόσφατα κυβερνητικά μέτρα λόγω των διεθνών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, η ΕΣΕ τονίζει ότι τα μέλη της παραμένουν στο πλευρό των ελληνικών νοικοκυριών και θα συνεχίσουν να συμμετέχουν στον διάλογο με την Πολιτεία για παρεμβάσεις που ενισχύουν την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών.
Παράλληλα, η Ελληνική Ένωση Καφέ εκφράζει έντονο προβληματισμό για την επαναφορά του πλαφόν. Όπως αναφέρει ο πρόεδρος της Ένωσης, Τάσος Γιάγκογλου, οι επιχειρήσεις του καφέ τα τελευταία χρόνια λειτουργούν υπό έντονες πιέσεις, απορροφώντας αυξήσεις στο κόστος λειτουργίας και στις πρώτες ύλες χωρίς δυνατότητα μετακύλισης στην αγορά. Κατά το 2025, όταν οι διεθνείς τιμές του καφέ ήταν στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 70 ετών, οι επιχειρήσεις συνέβαλαν στην προσπάθεια συγκράτησης των τιμών με περιορισμένα περιθώρια κέρδους.
Η επαναφορά του μέτρου σε συνθήκες υψηλών διεθνών τιμών, τονίζει ο κ. Γιάγκογλου, δημιουργεί ασφυκτικές συνθήκες για τις επιχειρήσεις, οι οποίες αδυνατούν να επωμιστούν το βάρος χωρίς να διακυβεύεται η βιωσιμότητά τους. «Ο κλάδος του καφέ, για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, επωμίζεται δυσανάλογο κόστος, παρά τις πρωτοφανείς διεθνείς πιέσεις», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
