Ένα νέο τοπόσημο μνήμης αφιερωμένο στους πρόσφυγες του 1922 δημιουργείται στην καρδιά της Πανεπιστημιούπολης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση του Ιδρύματος. Τα αποκαλυπτήρια του Μνημείου θα πραγματοποιηθούν την Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου, στις 6 το απόγευμα, κοντά στο Αστεροσκοπείο, ενώ θα ακολουθήσει εκδήλωση μνήμης και ανοιχτή συναυλία στην Αίθουσα Τελετών.
Με τίτλο «Τιμούμε τις ρίζες μας, Στηρίζουμε το μέλλον», η εκδήλωση αποτελεί μια συμβολική αναφορά στη μνήμη των προσφύγων του 1922 και στη διαδρομή τους από τον ξεριζωμό και την απώλεια προς την εγκατάσταση, την ενσωμάτωση και τη δημιουργία νέας ζωής. Στην Αίθουσα Τελετών του Αριστοτελείου, μετά τον χαιρετισμό του Πρύτανη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, Καθηγητή Κυριάκου Αναστασιάδη, ο Ομότιμος Καθηγητής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Θάνος Βερέμης θα αναπτύξει το θέμα «Η ενσωμάτωση και η προσφορά των προσφύγων του 1922», αναδεικνύοντας τη συμβολή τους στη διαμόρφωση της ελληνικής κοινωνίας και στην εξέλιξη της χώρας τον 20ό αιώνα.
Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση του ΑΠΘ, το νέο Μνημείο αποτελεί έναν κυκλικό μνημειακό κήπο, σχεδιασμένο έτσι ώστε ο επισκέπτης να μπορεί να εισέλθει στον χώρο, να καθίσει, να σταθεί και να κινηθεί μέσα στο ίδιο το έργο. Στο κέντρο δεσπόζει μια ελιά, σύμβολο μνήμης, μακροβιότητας και αναγέννησης, με βαθιές ρίζες που παραπέμπουν στους δεσμούς με τις χαμένες πατρίδες.
Γύρω από την ελιά αναπτύσσονται δώδεκα ίσοι λίθινοι τομείς, οι οποίοι παραπέμπουν στον αέναο κύκλο του χρόνου και στις αλησμόνητες πατρίδες: Αδριανούπολη, Ανατολική Θράκη, Ανατολική Ρωμυλία, Βάρνα, Ιωνία, Καππαδοκία, Κωνσταντινούπολη, Μικρά Ασία, Πόντος, Σμύρνη και Τραπεζούντα.
Στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό του κεντρικού πυρήνα ενσωματώνεται το δεκαεξάκτινο Αστέρι της Μακεδονίας, ενώ ο μνημειακός κήπος συμπληρώνεται από αρωματικά φυτά όπως λεβάντα, δενδρολίβανο, σαντολίνα, θυμάρι, μυρτιά, φασκόμηλο και ρίγανη. Η επιλογή των φυτών παραπέμπει στα τοπία των αλησμόνητων πατρίδων, ενισχύοντας τη βιωματική εμπειρία του επισκέπτη μέσω της όρασης, της όσφρησης και της αφής.
Η ιστορία θα αναδειχθεί και μουσικά, καθώς μετά το πέρας της εκδήλωσης θα ακολουθήσει ανοιχτή συναυλία με το μουσικό σχήμα «Ψυχή και Σώμα» και τους αδελφούς Κωνσταντίνο και Ματθαίο Τσαχουρίδη, με τίτλο «Η καθ’ ημάς Ανατολή». Οι δύο καλλιτέχνες, πρόσφυγες τέταρτης γενιάς και διδάκτορες του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, παρουσιάζουν μια επετειακή μουσική παράσταση με ήχους και μνήμες από τις πατρίδες της Ανατολής, μεταφέροντας το κοινό σε μια διαδρομή μνήμης που έχει περάσει από γενιά σε γενιά. Η εκδήλωση είναι ανοιχτή για το κοινό.