Τα λιθόστρωτα μονοπάτια αποτελούν διαχρονικό στοιχείο της παραδοσιακής υποδομής στη χώρα, με καθοριστικό ρόλο στη χερσαία μετακίνηση για ανθρώπους και ζώα, ιδιαίτερα λόγω της ορεινής μορφολογίας και της γεωγραφικής απομόνωσης πολλών περιοχών. Η κατασκευή τους βασίστηκε σε μακρά εμπειρική τεχνογνωσία, που συνδύαζε υψηλή μηχανική αντοχή με ορθολογική διαχείριση των φυσικών πόρων.
Όπως επισημαίνει το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ), η πρόσφατη ανάπτυξη του τουρισμού υπαίθρου και η επανεκτίμηση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς έφεραν τα μονοπάτια και πάλι στο προσκήνιο. Ωστόσο, οι παρεμβάσεις αποκατάστασης συχνά γίνονταν χωρίς επιστημονικές προδιαγραφές ή σεβασμό στην τοπική τεχνοτροπία, οδηγώντας σε αλλοίωση της ιστορικής και αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας τους λόγω χρήσης ακατάλληλων υλικών.
Σε αυτό το πλαίσιο, το ΤΕΕ αναλαμβάνει πρωτοβουλία προωθώντας σε δημόσια διαβούλευση το σχέδιο της νέας Τεχνικής Οδηγίας (ΤΟΤΕΕ) με θέμα την αειφόρο κατασκευή, αποκατάσταση και συντήρηση λιθόστρωτων επιστρώσεων στην ορεινή και νησιωτική Ελλάδα. Η ανάγκη θεσμοθέτησης ενιαίων προδιαγραφών προκύπτει τόσο από την ιστορική διαδρομή όσο και από τις σύγχρονες περιβαλλοντικές προκλήσεις του ελληνικού τοπίου.
Τα παραδοσιακά λιθόστρωτα διακρίνονται για την ικανότητά τους να διαχειρίζονται τα όμβρια ύδατα μέσω επιτόπιας διήθησης και φυσικής αποστράγγισης, περιορίζοντας τη διάβρωση του εδάφους και εναρμονιζόμενα με το τοπίο. Η μαζική χρήση ασφάλτου από τη δεκαετία του 1960 οδήγησε στην εγκατάλειψη χιλιάδων χιλιομέτρων, με αποτέλεσμα την υποβάθμιση και καταστροφή σημαντικών τμημάτων της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Σήμερα, η επιστήμη αναγνωρίζει ότι οι εμπειρικές αρχές της ξερολιθιάς ενσωματώνουν βασικές αρχές βιώσιμου σχεδιασμού, όπως η χρήση τοπικών υλικών και η δυνατότητα επανάχρησης της πέτρας, προαναγγέλλοντας τις σύγχρονες έννοιες της «γαλάζιας-πράσινης υποδομής» και της «κυκλικής οικονομίας». Η υδατοπερατότητα και η θερμική συμπεριφορά των φυσικών λίθων προσφέρουν λύσεις σε κλιματικές προκλήσεις, όπως η διαχείριση των βροχοπτώσεων και ο μετριασμός της υπερθέρμανσης των κοινόχρηστων χώρων.
Η νέα Τεχνική Οδηγία και το πλαίσιο εφαρμογής
Το ΤΕΕ, σύμφωνα με δήλωση του Προέδρου Γιώργου Στασινού, στοχεύει με τη νέα ΤΟΤΕΕ στη θέσπιση ενιαίων, τεκμηριωμένων προδιαγραφών για την αποκατάσταση και κατασκευή λιθόστρωτων επιστρώσεων, υποστηρίζοντας μηχανικούς, φορείς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και πολίτες που επιθυμούν να συμβάλλουν στη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς με σεβασμό στο περιβάλλον.
Η οδηγία εκπονήθηκε από εξειδικευμένη ομάδα εργασίας του ΤΕΕ, σε συνεργασία με την ομάδα «Μπουλούκι», και εστιάζει σε τέσσερις βασικούς άξονες. Αφορά κυρίως κηρυγμένους παραδοσιακούς οικισμούς, ιστορικούς τόπους και μονοπάτια της υπαίθρου, καθώς και οικισμούς προϋφιστάμενους του 1923 ή κάτω των 2.000 κατοίκων, ενώ δεν καλύπτει αστικές αναπλάσεις, αναλημματικούς τοίχους ή ειδικές απαιτήσεις προσβασιμότητας.
Η δημόσια διαβούλευση για τη νέα ΤΟΤΕΕ θα διαρκέσει έως τις 20 Σεπτεμβρίου 2026, δίνοντας τη δυνατότητα στην επιστημονική κοινότητα να συμβάλει στη διαμόρφωση ενός θεσμικού πλαισίου που συνδέει την αρχιτεκτονική κληρονομιά με τη σύγχρονη οικολογική μηχανική.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news