Δύο χρόνια κατά μέσο όρο χρειάζονται τα ακίνητα στην Ελλάδα για να τακτοποιηθούν οι νομικές και πολεοδομικές εκκρεμότητες, παρά την ψηφιοποίηση των διαδικασιών, την ίδια στιγμή που στην Ευρώπη ο αντίστοιχος χρόνος που απαιτείται είναι μεταξύ έξι και δώδεκα μηνών.
Η κατάσταση αυτή εντείνει το στεγαστικό πρόβλημα της χώρας, καθώς κατά τον χρόνο ωρίμανσης τα ακίνητα μένουν αναξιοποίητα, περιορίζοντας περαιτέρω το ήδη ισχνό απόθεμα κατοικιών.
Την παθογένεια αυτήν ανέδειξαν κατά την Prodexpo 2026 οι Αλεξάνδρα Φατσέα, Αναπληρώτρια Διευθύνουσα Σύμβουλος της Intrum Hellas και Λίλα Πατεράκη, Chief Real Estate Services Officer της doValue Greece, επισημαίνοντας πως η Πολιτεία έχει κάνει βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά ακόμη υπάρχει απόσταση από τις επιδόσεις της Ευρώπης.
Μάλιστα, οι αργοί ρυθμοί ωρίμανσης αφορούν περίπου 9 στα 10 ακίνητα που περνούν από τα «χέρια» των διαχειριστών, ενώ ένα ποσοστό τουλάχιστον 15% των ακινήτων δεν καταφέρνει ποτέ να πωληθεί ή να επαναχρησιμοποιηθεί με κάποιον τρόπο, διότι οι αυθαιρεσίες κατηγορίας 5 δεν του το επιτρέπουν. Δεδομένου ότι οι servicers αποκτούν ακίνητα κυρίως στο πλαίσιο χαρτοφυλακίων και δεν τα επιλέγουν μεμονωμένα, είναι αδύνατον να αποφευχθούν αυτές οι περιπτώσεις.
Ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός πως από τη στιγμή που ένα ακίνητο βγαίνει στην αγορά μέχρι να πουληθεί απαιτούνται λιγότεροι από τρεις μήνες, επομένως οι καθυστερήσεις στις αγοραπωλησίες περιορίζονται αποκλειστικά στην επίλυση των τεχνικών και νομικών εκκρεμοτήτων που φέρει η πλειονότητα των ακινήτων στην ελληνική αγορά, υπογράμμισε η κα Πατεράκη.
Βελτιώνεται το πλαίσιο λειτουργίας των servicers
Όπως εξήγησε η κα Φατσέα, το πλαίσιο λειτουργίας των servicers έχει βελτιωθεί σημαντικά το τελευταίο έτος, με πρωτοβουλίες όπως είναι ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός, ο οποίος απαντά στο πρόβλημα της συσσώρευσης δικών κατά της εκτέλεσης.
Ενδεικτικά, αυτήν τη στιγμή υπάρχουν περίπου 36.000 υποθέσεις στον «πάγο» μέχρι και το 2039, οι οποίες δεν επιτρέπουν στα εμπλεκόμενα ακίνητα να αξιοποιηθούν με κάποιον τρόπο, γεγονός που αναμένεται να ανατραπεί εν μέρει με το ειδικό εργαλείο του Εξωδικαστικού για τη διάσωση της πρώτης κατοικίας.
Μέχρι σήμερα ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός αντιμετώπιζε ενιαία όλα τα περιουσιακά στοιχεία, με αποτέλεσμα να μην μπορεί κάποιος οφειλέτης να απομονώσει μόνο το σπίτι του για να το προστατέψει.
Με το νέο εργαλείο αυτό αλλάζει και μέσω μιας μόλις αίτησης, οι οφειλέτες με περιουσία μεγαλύτερη από την πρώτη κατοικία τους μπορούν να επιλέξουν τη διάσωσή της, μέσω της ρευστοποίησης των λοιπών περιουσιακών στοιχείων, πετυχαίνοντας πιο ευνοϊκά «κουρέματα» και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις.
«Η εφαρμογή αυτού του καινούριου πλαισίου θα αποσυμφορήσει σε πολύ μεγάλο βαθμό τα δικαστήρια και κυρίως θα απελευθερώσει τα ακίνητα που είναι δέσμια αυτών των μέτρων εκτέλεσης», υπογράμμισε η κα Φατσέα.
Σύμφωνα με την ίδια, η σημαντικότερη αλλαγή είναι πως πλέον οι εταιρείες διαχείρισης έχουν βελτιώσει σημαντικά τη δυνατότητά τους να διαχειριστούν μεγάλο όγκο ακινήτων σε μεγάλη γεωγραφική έκταση, ώστε να καταστούν έτοιμα προς πώληση.
Τα ακίνητα των servicers
Τα ακίνητα που βρίσκονται υπό τη διαχείριση των servicers δεν περιορίζονται σε οικιστικά, καθώς εκπροσωπούν περίπου το 60% με 65% του όγκου των κόκκινων δανείων στην Ελλάδα, υπογράμμισε η κα Πατεράκη.
Από την doValue έχουν πωληθεί σε πλειστηριασμό περισσότερα από 6.000 ακίνητα με χρήση πέραν της οικιστικής, όπως είναι τα βιομηχανικά ακίνητα και τα ξενοδοχεία, συνολικής αξίας περίπου 1 δισ. ευρώ. Όπως ανέφερε, τα επαγγελματικά ακίνητα έχουν ορισμένα προτερήματα όταν αποκτούνται μέσω πλειστηριασμού σε σχέση με την ελεύθερη αγορά, καθώς οι τιμές είναι πολύ πιο ανταγωνιστικές.
Επιπλέον ο νέος αγοραστής μπορεί να ξεκινήσει τη χρήση τους ακόμη και πριν ολοκληρωθεί η ωρίμανση του ακινήτου, μειώνοντας έτσι τον χρόνο που μένει «κενό». Τέλος, τα επαγγελματικά ακίνητα με αυθαιρεσίες κατηγορίας πέντε μπορούν να νομιμοποιηθούν, σε αντίθεση με την ελεύθερη αγορά, επομένως αποτελούν πιο ασφαλή επένδυση για τους αγοραστές.
Μπορούν τα ακίνητα των τιτλοποιήσεων να λύσουν το στεγαστικό;
Το απόθεμα των κατοικιών που διαχειρίζονται οι servicers δεν αποτελεί «πανάκεια» για το στεγαστικό ζήτημα, ωστόσο είναι ικανό να δώσει μια ανάσα στους πολίτες. Σύμφωνα με την κα Φατσέα, οι διαχειριστές έχουν ένα απόθεμα περίπου 6.400 οικιστικών ακινήτων, εκ των οποίων το 55% βρίσκεται σε Αττική και Μακεδονία.
Αντιστοίχως περίπου 8.000 διαμερίσματα βρίσκονται στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών.
Συνεπώς, αυτήν τη στιγμή βρίσκονται εκτός αγοράς περίπου 15.000 κατοικίες που είναι συνδεδεμένες με «κόκκινα» δάνεια και δεν αξιοποιούνται.