Ένα σπάνιο αγγείο σε σχήμα πετεινού στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης

Ένα σπάνιο αρχαϊκό αγγείο σε σχήμα πετεινού, που συνόδευσε ένα νεαρό αγόρι στο τελευταίο του ταξίδι πριν από περίπου 2.500 χρόνια, αποκαλύπτει πτυχές του κόσμου των συμβολισμών, της τέχνης και των ταφικών εθίμων της αρχαϊκής Μακεδονίας.

 Το μοναδικό αυτό «πλαστικό» αγγείο παρουσιάζεται ως έκθεμα του μήνα Ιουνίου στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης (ΑΜΘ).

Τα «πλαστικά» αγγεία συνδυάζουν την τέχνη της ειδωλοπλαστικής με την αγγειοπλαστική, αποτελώντας περίτεχνα αντικείμενα πολυτελείας. 

 περιεχόμενό τους συνδέεται με το σχήμα του στομίου: τα αγγεία με στενό στόμιο περιείχαν αρωματικά έλαια, ενώ εκείνα με ευρύ στόμιο χρησιμοποιούνταν σε συμπόσια για οίνο ή νερό. 

Από τον 6ο αιώνα π.Χ. και εξής, στη Μακεδονία απαντώνται αγγεία με μορφές ανθρώπων, ζώων, πτηνών ή μυθικών πλασμάτων, κυρίως εισαγμένα από το ανατολικό Αιγαίο, την Ιωνία και την Κόρινθο, με λίγα παραδείγματα τοπικής παραγωγής.

Το «πλαστικό αγγείο» σε σχήμα πετεινού του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης (ΜΘ 8215) προέρχεται από τον τάφο 25 του νεκροταφείου της Σίνδου. Εκεί είχε ενταφιαστεί ένα νεαρό αγόρι που πέθανε γύρω στο 545-535 π.Χ. 

Ο κιβωτιόσχημος τάφος, κατασκευασμένος με φροντίδα από έξι πώρινες μονολιθικές πλάκες, περιείχε πλούσια κτερίσματα: αγγεία από πηλό, φαγεντιανή και χαλκό, ειδώλια, χρυσά κοσμήματα, όπλα, καθώς και ομοιώματα άμαξας και επίπλων. Το εντυπωσιακό αυτό σύνολο εκτίθεται σήμερα στις προθήκες 60 έως 64, στην αίθουσα «Ο Χρυσός των Μακεδόνων».

Το συγκεκριμένο αγγείο είναι το μοναδικό με τη μορφή πετεινού που έχει εντοπιστεί στη Σίνδο. Ο πετεινός απεικονίζεται καθιστός, με τα πόδια μαζεμένα κάτω από το σώμα του, και διατηρεί ολοζώντανα χρώματα: κόκκινο λοφίο και λειρί, ενώ η ουρά και τα φτερά κοσμούνται με εναλλασσόμενες κόκκινες και μαύρες ταινίες. Το στόμιο, επίσης βαμμένο κόκκινο, βρίσκεται στη ράχη του πτηνού. 

Η ποιότητα του πηλού και η χρωματική απόδοση το συνδέουν με ανατολικοϊωνικό εργαστήριο, όμοιο με εκείνα που παρήγαγαν τα ειδώλια της Σίνδου του 6ου αιώνα π.Χ.

Στην αρχαιότητα, ο πετεινός συνδεόταν με τις κοκορομαχίες και προσφερόταν ως δώρο ανάμεσα σε εραστές, ενώ σχετιζόταν με τη μετάβαση των εφήβων στην ενηλικίωση. 

Πετεινοί θυσιάζονταν σε νεκρικές τελετές για τον εξευμενισμό των χθόνιων θεοτήτων και τοποθετούνταν ως ειδώλια στους τάφους. Σύμβολο αρρενωπότητας, θάρρους και μαχητικότητας, ο πετεινός υπογραμμίζει τη νεότητα του αγοριού που χάθηκε πρόωρα, ενώ η επικράτησή του στις κοκορομαχίες τον καθιστά διαχρονικό σύμβολο αιωνιότητας.

Το αγγείο έχει ύψος 15,5 εκατοστά και μήκος 18,5 εκατοστά και εκτίθεται στη μόνιμη έκθεση «Ο Χρυσός των Μακεδόνων», στην προθήκη 64 του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης.