Ηλεκτρικά πατίνια: Λύση για μετακίνηση ή κίνδυνος για την ασφάλεια;

Οι ελληνικές πόλεις βρίσκονται σε κρίσιμο σημείο όσον αφορά τη μετάβαση προς τη βιώσιμη κινητικότητα. Τα Ελαφρά Προσωπικά Ηλεκτροκίνητα Οχήματα (ΕΠΗΟ), με πιο χαρακτηριστικά τα ηλεκτρικά πατίνια, συνιστούν ένα σημαντικό εργαλείο για τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Είναι αθόρυβα, ευέλικτα και ιδανικά για την κάλυψη του «τελευταίου μιλίου» των μετακινήσεων ή για τη σύνδεση κατοικίας και σταθμών μέσων μαζικής μεταφοράς.

Ωστόσο, η θετική τους συμβολή υπονομεύεται από την άναρχη και παράνομη χρήση τους, που εξελίσσεται σε σοβαρό ζήτημα οδικής ασφάλειας. Τα στοιχεία είναι ανησυχητικά: μόνο το 2025 σημειώθηκαν 109 τροχαία ατυχήματα με εμπλοκή ηλεκτρικών πατινιών, εκ των οποίων δύο ήταν θανατηφόρα. Σύμφωνα με την ΠΟΕΔΗΝ, πάνω από 400 παιδιά νοσηλεύτηκαν έπειτα από ατυχήματα με ΕΠΗΟ, με τα μισά περιστατικά να καταγράφονται στα δύο μεγάλα παιδιατρικά νοσοκομεία της Αθήνας.

Το ηλεκτρικό πατίνι δεν είναι παιχνίδι αλλά όχημα. Όταν χρησιμοποιείται σε δρόμους υψηλών ταχυτήτων ή για μεγάλες αποστάσεις, ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά, καθώς τα πατίνια στερούνται παθητικής προστασίας και διαθέτουν μικρούς τροχούς που καθιστούν δύσκολους τους ελιγμούς.

Το θεσμικό πλαίσιο και τα προβλήματα εφαρμογής

Η Ελλάδα υπήρξε από τις πρώτες χώρες που θέσπισαν θεσμικό πλαίσιο για τα ΕΠΗΟ το 2021. Παρ’ όλα αυτά, τα ατυχήματα συνεχίζονται, καθώς παρατηρείται συστηματική μη τήρηση των κανόνων, έλλειψη ενημέρωσης και ανεπαρκής έλεγχος. Συχνά βλέπουμε ανηλίκους κάτω των 15 ετών να οδηγούν παράνομα, χρήστες χωρίς κράνος και πατίνια να κινούνται με ταχύτητες πολύ πάνω από το επιτρεπόμενο όριο των 25 χλμ/ώρα.

Η ουσία του προβλήματος εντοπίζεται στο γενικότερο αστικό περιβάλλον. Οι πόλεις μας χαρακτηρίζονται από έλλειψη πεζοδρομίων και κυριαρχία του αυτοκινήτου, με αποτέλεσμα οι ευάλωτοι χρήστες –πεζοί, ποδηλάτες και μοτοσικλετιστές– να αποτελούν την πλειονότητα των θυμάτων στα αστικά δίκτυα.

Η κοινωνία οφείλει να αναγνωρίσει ότι η οδική ασφάλεια δεν αφορά μόνο τους χρήστες πατινιών, αλλά τη συνολική μας οδηγική συμπεριφορά. Η Πολιτεία πρέπει να δράσει άμεσα, ιδιαίτερα για την προστασία των ανηλίκων, με μέτρα που ήδη δρομολογούνται, όπως κάμερες, ενίσχυση αστυνόμευσης, θεσμοθέτηση φορέα οδικής ασφάλειας και αναβάθμιση των μέσων μαζικής μεταφοράς.

Προτάσεις του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων

Ο Σύλλογος Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων (ΣΕΣ) έχει καταθέσει οκτώ ρεαλιστικές προτάσεις για τη βελτίωση της ασφάλειας των ΕΠΗΟ:

1. Εντατικοποίηση της αστυνόμευσης, με στόχο τη μείωση των θανατηφόρων ατυχημάτων.
2. Εποπτεία αγοράς και τεχνική συμμόρφωση, ώστε να αποτραπεί η πώληση πατινιών με υπερβολικές ταχύτητες.
3. Κατάργηση της «γκρίζας ζώνης» για ανηλίκους κάτω των 15 ετών και πλήρης απαγόρευση χρήσης.
4. Πιστοποίηση οδήγησης και εκπαίδευση στα σχολεία, με θεωρητική και πρακτική κατάρτιση.
5. Κίνηση αποκλειστικά σε οδούς με όριο έως 30 χλμ/ώρα.
6. Υποχρεωτική ασφάλιση και ταυτοποίηση κάθε οχήματος.
7. Συμμετοχή των δήμων στην αδειοδότηση κοινόχρηστων πατινιών.
8. Βελτίωση υποδομών και φυσική μείωση ταχύτητας μέσω διαμορφώσεων οδικού περιβάλλοντος.

Η οδική ασφάλεια δεν μπορεί να εξαρτάται από την τύχη ή την ατομική υπευθυνότητα. Απαιτείται μια Πολιτεία που νομοθετεί με τόλμη, μια Τοπική Αυτοδιοίκηση που δημιουργεί ασφαλείς υποδομές και ένα εκπαιδευτικό σύστημα που καλλιεργεί κουλτούρα σεβασμού.

(*) Ο Θανάσης Τσιάνος είναι πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων (ΣΕΣ).

Η φωτογραφία έχει παραχωρηθεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ από τον κ. Τσιάνο.