Σύμφωνα με τον καθηγητή Νικήτα Μυλόπουλο, διευθυντή του Εργαστηρίου Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, οι μελέτες για τα υδατικά αποθέματα της Θεσσαλίας επιβεβαιώνουν ότι η περιοχή δέχεται τις τελευταίες δεκαετίες τη μεγαλύτερη ανθρωπογενή πίεση στη χώρα για την κάλυψη αρδευτικών αναγκών. Η διατάραξη του υδατικού ισοζυγίου έχει οδηγήσει σε σημαντική περιβαλλοντική και οικονομική υποβάθμιση, με εξάντληση των υπόγειων αποθεμάτων και μείωση της ροής του ποταμού Πηνειού.
Όπως επισημαίνει ο καθηγητής, το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται τους μήνες Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο, όταν οι ανάγκες των καλλιεργειών είναι υψηλές και οι διαθέσιμες ποσότητες νερού περιορισμένες. Η Θεσσαλία έχει βιώσει επανειλημμένα ακραία φαινόμενα ξηρασίας, ιδιαίτερα από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 έως και τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Κατά την περίοδο 1980-1990, η μείωση των βροχοπτώσεων έφτασε το 30%, ενώ την διετία 1989-1990 άγγιξε το 50%.
Μελέτη των μετεωρολογικών ξηρασιών έδειξε ότι το φαινόμενο της περιόδου 1989-1990 είχε περίοδο επαναφοράς άνω των 80 ετών και επηρέασε περισσότερο από το ήμισυ της Θεσσαλίας. Η δυτική ορεινή περιοχή, από όπου πηγάζει ο Πηνειός και οι σημαντικότεροι παραπόταμοί του, υπέστη τις μεγαλύτερες επιπτώσεις. Οι παρατεταμένες ξηρασίες οδήγησαν σε μείωση των αρδευόμενων εκτάσεων, χαμηλότερες αποδόσεις καλλιεργειών και εξάντληση των υδάτινων αποθεμάτων.
Προβλέψεις για το μέλλον και ανάγκη δράσης
Τα αποτελέσματα των μελετών του Εργαστηρίου δείχνουν ότι τα επεισόδια ξηρασίας στη Θεσσαλία αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά στο μέλλον, σχεδόν να διπλασιαστούν την περίοδο 2070-2100. Θα έχουν μεγαλύτερη δριμύτητα, διάρκεια και θα πλήττουν ευρύτερες εκτάσεις. Ωστόσο, όπως τονίζει ο κ. Μυλόπουλος, τα στοιχεία αυτά πρέπει να θεωρούνται ενδείξεις, καθώς η αβεβαιότητα των παγκόσμιων κλιματικών μοντέλων καθιστά τις εκτιμήσεις εξαιρετικά εύθραυστες.
Ο καθηγητής υπογραμμίζει την ανάγκη δημιουργίας ενός αξιόπιστου επιχειρησιακού συστήματος πρόγνωσης και παρακολούθησης της ξηρασίας, τόσο στη Θεσσαλία όσο και σε ολόκληρη την Ελλάδα. Παράλληλα, θεωρεί επιτακτικό τον καθορισμό δράσεων για τον περιορισμό των επιπτώσεων της ξηρασίας, όπως ήδη εφαρμόζεται σε πολλές χώρες του εξωτερικού.