Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι, νέα πρόκληση για υγεία και ασφάλεια εργασίας

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία (ΕΛΙΝΥΑΕ) αναδεικνύει τη σημασία του ψυχοκοινωνικού εργασιακού περιβάλλοντος, με αφορμή τη φετινή Παγκόσμια Ημέρα για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία, που τιμάται κάθε χρόνο στις 28 Απριλίου από τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ILO). Σύμφωνα με ανακοίνωση του Ινστιτούτου, η υγεία και η ασφάλεια στην εργασία δεν περιορίζονται πλέον στους ορατούς κινδύνους, αλλά επηρεάζονται καθοριστικά από παράγοντες όπως η πίεση χρόνου, ο υπερβολικός φόρτος, η ανασφάλεια και η ποιότητα της διοίκησης.

Όπως σημειώνει το ΕΛΙΝΥΑΕ, η νέα παγκόσμια έκθεση της ILO με τίτλο «Το ψυχοκοινωνικό εργασιακό περιβάλλον: Παγκόσμιες εξελίξεις και κατευθύνσεις για δράση» καταγράφει το κοινωνικό και οικονομικό βάρος των ψυχοκοινωνικών κινδύνων. Εκτιμάται ότι περισσότεροι από 840.000 θάνατοι ετησίως συνδέονται με παράγοντες όπως η εργασιακή καταπόνηση, η ανισορροπία προσπάθειας και ανταμοιβής, οι πολλές ώρες εργασίας και ο εκφοβισμός, κυρίως μέσω καρδιαγγειακών παθήσεων και ψυχικών διαταραχών.

Οι ίδιοι κίνδυνοι οδηγούν σε σχεδόν 45 εκατομμύρια χαμένα έτη υγιούς ζωής, με τον συνολικό αντίκτυπο να αντιστοιχεί σε απώλεια 1,37% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Τα στοιχεία αυτά, σύμφωνα με το Ινστιτούτο, δείχνουν ότι οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι δεν αποτελούν απλώς ζήτημα ευεξίας, αλλά κρίσιμο παράγοντα για την ασφάλεια και την ποιότητα της εργασίας.

Η οργάνωση της εργασίας ως δείκτης ωριμότητας

Η πρόεδρος του ΕΛΙΝΥΑΕ, Ρένα Μπαρδάνη, υπογράμμισε ότι η συζήτηση για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία περνά σε μια πιο απαιτητική φάση. Όπως δήλωσε, «δεν αρκεί να προλαμβάνουμε μόνο το ατύχημα ή τον ορατό κίνδυνο. Οφείλουμε να εξετάζουμε τον τρόπο με τον οποίο η εργασία σχεδιάζεται, κατανέμεται και εποπτεύεται καθημερινά».

Η κ. Μπαρδάνη επισήμανε ότι οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι δεν σχετίζονται με την ατομική ανθεκτικότητα, αλλά με την ίδια την οργάνωση και τη διοίκηση. Όταν παράγοντες όπως ο φόρτος, ο ρυθμός ή η έλλειψη εμπιστοσύνης δεν αντιμετωπίζονται έγκαιρα, το κόστος είναι όχι μόνο ανθρώπινο, αλλά και παραγωγικό, κοινωνικό και θεσμικό.

Η φετινή Παγκόσμια Ημέρα, πρόσθεσε, υπενθυμίζει ότι «το μέλλον της εργασίας δεν θα κριθεί μόνο από την τεχνολογία ή την αποδοτικότητα, αλλά από την ποιότητα της οργάνωσης». Η ασφαλής εργασία, τόνισε, είναι εκείνη που προστατεύει τον εργαζόμενο πριν φθαρεί, ενώ ώριμος οργανισμός είναι αυτός που αντιλαμβάνεται την υγεία και την ασφάλεια ως προϋπόθεση εμπιστοσύνης και βιωσιμότητας.

Η υγεία και ασφάλεια ως δείκτης ποιότητας

Το ΕΛΙΝΥΑΕ υπογραμμίζει ότι η διαχείριση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων πρέπει να ενταχθεί στη λειτουργία κάθε οργανισμού. Η αξιολόγηση κινδύνων, η καταγραφή δεδομένων, η χρήση αξιόπιστων εργαλείων, η εκπαίδευση και η ενίσχυση των μηχανισμών αναφοράς αποτελούν, σύμφωνα με το Ινστιτούτο, θεμελιώδη στοιχεία ενός σύγχρονου συστήματος υγείας και ασφάλειας στην εργασία.

Σε μια αγορά που μετασχηματίζεται, η προστασία της υγείας των εργαζομένων συνδέεται άμεσα με την ποιότητα της διοίκησης, την ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων και την εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Όπως τονίζει το ΕΛΙΝΥΑΕ, η υγεία και ασφάλεια δεν είναι μόνο υποχρέωση συμμόρφωσης, αλλά βασικός όρος ποιότητας, αξιοπιστίας και βιώσιμης λειτουργίας για την εργασία του σήμερα και του αύριο.

Το Ινστιτούτο καταλήγει ότι θα συνεχίσει να συμβάλλει με επιστημονική τεκμηρίωση, έρευνα, εκπαίδευση και τεχνική υποστήριξη, ενισχύοντας την πρόληψη και τη συστηματική διαχείριση των κινδύνων στον χώρο εργασίας.