Σημαντική αύξηση παρουσιάζουν τα καιρικά επεισόδια με κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις και ανθρώπινες απώλειες στην Ελλάδα την περίοδο 2000-2025.
Σύμφωνα με στοιχεία της μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, τα οποία προέρχονται από τη βάση δεδομένων HIWE-DB (High-impact Weather Events), καταγράφηκαν 633 περιστατικά με κοινωνικο-οικονομικές συνέπειες και 294 ανθρώπινες απώλειες, με μέσο ετήσιο όρο περίπου 11 απωλειών.
Όπως αναφέρει η Δρ Κατερίνα Παπαγιαννάκη, ειδική Λειτουργική Επιστήμονας στο Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και μέλος της ομάδας ΜΕΤΕΟ, η σύγκριση ανάμεσα στις δύο 13ετίες (2000-2012 και 2013-2025) δείχνει σαφή μεταβολή.
Τα επεισόδια με κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις αυξήθηκαν κατά 58%, τα σοβαρά επεισόδια κατά 35% και οι ανθρώπινες απώλειες κατά 72%.
Η τάση αυτή αποτυπώνει όχι μόνο την αύξηση του αριθμού των φαινομένων, αλλά και την επιδείνωση των συνεπειών τους, λαμβάνοντας υπόψη το συσσωρευτικό και μακροπρόθεσμο αποτύπωμα, ειδικά στα σοβαρά περιστατικά.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το 2025 είναι το πρώτο έτος από το 2000 χωρίς ανθρώπινες απώλειες από καιρικά φαινόμενα, εξαιρουμένων των καυσώνων, για τους οποίους δεν υπάρχουν επαρκή συγκρίσιμα στοιχεία.
Όσον αφορά τη γεωγραφική κατανομή, τα περισσότερα επεισόδια εντοπίζονται στα αστικά κέντρα, κυρίως λόγω της δόμησης.
Ωστόσο, περιοχές της περιφέρειας, όπως η Θεσσαλία, η Χαλκιδική και η Εύβοια, έχουν πληγεί από σοβαρά περιστατικά με βαρύ κοινωνικο-οικονομικό αντίκτυπο και ανθρώπινες απώλειες.
Συστηματική καταγραφή και ανάλυση των φαινομένων
Η ομάδα ΜΕΤΕΟ καταγράφει συστηματικά τα καιρικά επεισόδια με κοινωνικο-οικονομικές συνέπειες από το 2000, κατηγοριοποιώντας τα σε τρία επίπεδα ανάλογα με τη σοβαρότητα και την ένταση.
Η καταγραφή δεν περιορίζεται μόνο στα ακραία φαινόμενα, αλλά περιλαμβάνει και περιστατικά μικρότερης εμβέλειας, που βοηθούν στη μελέτη της τοπικής τρωτότητας.
Όπως επισημαίνει η κ. Παπαγιαννάκη, η συστηματική καταγραφή επιτρέπει την αναγνώριση μοτίβων και επαναλαμβανόμενων ευπαθειών, υποστηρίζοντας τόσο την επιστημονική έρευνα όσο και τη δημόσια ενημέρωση.
Πρόκειται για ένα εργαλείο μνήμης κινδύνου, που συμβάλλει και στην εκτίμηση των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων, όπως η υποβάθμιση υποδομών και η αυξανόμενη τρωτότητα περιοχών που πλήττονται επανειλημμένα.
Ανάγκη για ανθεκτικότητα και νέος σχεδιασμός
Η ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας αναδεικνύεται ως κρίσιμη προτεραιότητα. Η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι η κλιματική αλλαγή εξελίσσεται σύμφωνα με τα δυσμενέστερα σενάρια, με τα έντονα καιρικά φαινόμενα να εμφανίζουν αυξημένη ένταση και διάρκεια.
Η ανθεκτικότητα βασίζεται στη συστηματική παρακολούθηση, την πρόγνωση, την έγκαιρη προειδοποίηση, την ενημέρωση των πολιτών και την ενίσχυση της προληπτικής κουλτούρας.
Παράλληλα, η ανθεκτικότητα συνδέεται άμεσα με τον σχεδιασμό, τη συντήρηση και τη λειτουργία των υποδομών. Το οδικό δίκτυο, τα έργα απορροής, οι περιοχές με κατολισθητική επικινδυνότητα και οι παλαιές υποδομές διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο μέγεθος των επιπτώσεων από έντονα καιρικά φαινόμενα. Η βάση δεδομένων HIWE-DB τεκμηριώνει αυτή τη σχέση με συγκεκριμένα στοιχεία.
Η τρέχουσα συγκυρία είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς σε όλη τη χώρα εκπονούνται χωροταξικά και τοπικά πολεοδομικά σχέδια.
Πρόκειται για μια ευκαιρία να ενσωματωθεί η τρωτότητα στην κλιματική αλλαγή στον μελλοντικό σχεδιασμό, λαμβάνοντας υπόψη όχι μόνο τα σημερινά δεδομένα, αλλά και το ιστορικό των καιρικών φαινομένων κάθε περιοχής.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις αλλαγές χρήσης γης, καθώς μεγάλο μέρος των προβλημάτων των τελευταίων δεκαετιών σχετίζεται με τη μετατροπή αγροτικών εκτάσεων σε δομημένες περιοχές χωρίς επαρκή σχεδιασμό, ακόμη και σε εκτός σχεδίου περιοχές ή πάνω σε ρέματα. Τα επαναλαμβανόμενα πλημμυρικά φαινόμενα σε περιοχές όπως η Ρόδος συνδέονται άμεσα με τις ιδιαιτερότητες της τοπικής ανάπτυξης.
Πηγή: Βάση δεδομένων ΜΕΤΕΟ/Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, συνοπτική εκδοχή διαθέσιμη online στο meteo.gr και σε διαδραστικό χάρτη εδώ
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
