Η εντεινόμενη κλιμάκωση των επιθέσεων κατά εμπορικών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα προκαλεί έντονο προβληματισμό στους κύκλους της ναυτιλιακής και ασφαλιστικής αγοράς, με τα περιστατικά να συγκεντρώνονται κυρίως στα ανοιχτά της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας. Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ναυτιλιακής ασφάλειας Diaplous, την περίοδο από 21 Ιουλίου έως 17 Νοεμβρίου 2026 καταγράφηκαν συνολικά 18 επιθέσεις, οι οποίες προκάλεσαν απώλειες ανθρώπινων ζωών, τραυματισμούς και σοβαρές ζημιές σε πλοία.
Το φαινόμενο παρουσιάζει έντονη επιδείνωση τους τελευταίους μήνες. Ειδικότερα, από τις 5 Οκτωβρίου έως τις 17 Νοεμβρίου σημειώθηκαν τουλάχιστον 15 περιστατικά, ενώ το δίμηνο Ιουλίου-Αυγούστου είχαν καταγραφεί μόλις τρία. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η επέκταση των επιθέσεων σε εμπορικές διαδρομές που οδηγούν στα λιμάνια της Κωνστάντζας και του Δούναβη, κοντά στις ακτές δύο κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας.
Η πιο πρόσφατη σοβαρή απώλεια αφορά το υπό σημαία Λιβερίας πλοίο μεταφοράς υγραερίου «GAS HUSKY», το οποίο επλήγη στις 17 Νοεμβρίου περίπου 50 ναυτικά μίλια ανατολικά της βουλγαρικής πόλης Μπιάλα. Το πλοίο, διαχείρισης Stealth Maritime Corporation, μετέφερε 3.400 τόνους υγραερίου από την Αλεξάνδρεια προς το Μίντια της Ρουμανίας. Το υπουργείο Άμυνας της Βουλγαρίας ανέφερε ότι το ελληνόκτητο δεξαμενόπλοιο υπέστη σοβαρές ζημιές μετά από επίθεση, ενώ η διαχειρίστρια εταιρεία επιβεβαίωσε το πλήγμα, χωρίς να έχει διευκρινιστεί η τελική κατάσταση του πλοίου.
Οι 19 Φιλιππινέζοι ναυτικοί που αποτελούσαν το πλήρωμα διασώθηκαν από τις βουλγαρικές αρχές και μεταφέρθηκαν στη Βάρνα. Τα αίτια και το μέσο της επίθεσης παραμένουν αδιευκρίνιστα. Το περιστατικό αυτό αποτελεί το δεύτερο που αφορά ελληνόκτητο πλοίο σε λιγότερο από ένα μήνα, μετά το containership «Contship Jet» που επλήγη στις 28 Οκτωβρίου από τρία μη επανδρωμένα σκάφη και βυθίστηκε, με το πλήρωμα να διασώζεται.
Επιπλέον, στις 16 Νοεμβρίου στην ίδια περιοχή βυθίστηκε το φορτηγό «BETUL 8» υπό σημαία Σομαλίας, το οποίο μετέφερε 3.000 τόνους σιταριού. Η επίθεση αποδίδεται σε θαλάσσια drones, ενώ το πλήρωμα διασώθηκε.
Η απειλή των μη επανδρωμένων μέσων
Η χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών (UAV) και θαλάσσιων drones (USV) αναδεικνύεται σε βασικό χαρακτηριστικό της νέας απειλής που αντιμετωπίζει η εμπορική ναυτιλία στη Μαύρη Θάλασσα, σύμφωνα με τη Diaplous. Οι επιθέσεις μπορούν να προέλθουν τόσο από τον αέρα όσο και από την επιφάνεια της θάλασσας, προκαλώντας εκτεταμένες ζημιές, πυρκαγιές και κινδύνους για την ευστάθεια των πλοίων.
Η Ambrey επισημαίνει ότι τα UAV χαμηλού κόστους καθιστούν την ανίχνευση και αναχαίτισή τους ιδιαίτερα δύσκολη, ενώ τα πλοία που κινούνται στις Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας δεν διαθέτουν εγγυημένη προστασία.
Γεωγραφική κατανομή και πολιτικές προεκτάσεις
Οι περισσότερες επιθέσεις σημειώνονται πέραν των 12 ναυτικών μιλίων από τις ακτές, δηλαδή εντός των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών, αλλά εκτός των χωρικών υδάτων. Ωστόσο, έχουν καταγραφεί περιστατικά και εντός χωρικών υδάτων, όπως οι επιθέσεις στα πλοία «Yara J» και «Evia Petrol V» κοντά στη Σουλίνα της Ρουμανίας.
Η διεύρυνση των επιθέσεων δημιουργεί γεωπολιτικά ζητήματα, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμπλοκής κρατών-μελών του ΝΑΤΟ. Η Ambrey εκτιμά ότι οι επιθέσεις εκτός χωρικών υδάτων περιορίζουν το πολιτικό κόστος για τη Μόσχα, ενώ στόχος φέρεται να είναι η διατάραξη του ουκρανικού εμπορίου. Το ΝΑΤΟ έχει ενισχύσει την παρουσία του στην περιοχή με επιπλέον αεροσκάφη και συστήματα επιτήρησης, ενώ η Ρουμανία έχει κινητοποιήσει μαχητικά αεροσκάφη για την αντιμετώπιση εναέριων απειλών.
Ασφαλιστικές επιπτώσεις και επισιτιστική ασφάλεια
Οι εξελίξεις έχουν προκαλέσει αναταράξεις στην αγορά ναυτασφαλίσεων. Η Joint War Committee του Λονδίνου επέκτεινε τη ζώνη πολεμικού κινδύνου σχεδόν σε όλη τη Μαύρη Θάλασσα, εξαιρώντας μόνο τα χωρικά ύδατα της Τουρκίας, της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας και της Γεωργίας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα πολλά πλοία να κινούνται εντός αυτών των χωρικών υδάτων, γεγονός που αυξάνει τη συγκέντρωση κινδύνου για τις ασφαλιστικές εταιρείες. Τα πρόσθετα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου για δρομολόγια υψηλού ρίσκου στη Μαύρη Θάλασσα φθάνουν έως και το 20% της ασφαλιζόμενης αξίας του πλοίου.
Η Ένωση Εφοπλιστών Ναυτιλίας Μικρών Αποστάσεων (ΕΕΝΜΑ) έχει ζητήσει άμεση κινητοποίηση για την προστασία των εμπορικών πλοίων, τονίζοντας ότι οι επιθέσεις και η παρουσία ναρκών απειλούν τη συνέχεια των θαλάσσιων μεταφορών. Η Ένωση προειδοποιεί για κινδύνους στην επισιτιστική ασφάλεια, καθώς η διακοπή της μεταφοράς σιτηρών από την Ουκρανία ενδέχεται να διαταράξει σημαντικές εμπορικές ροές προς την Ευρώπη και τη Βόρεια Αφρική.
Μεταξύ των προτάσεων της ΕΕΝΜΑ περιλαμβάνονται ο συντονισμός με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό και η ενίσχυση της συνεργασίας για την αντιμετώπιση ναρκών στη Μαύρη Θάλασσα, με στόχο την ενημέρωση των ναυτιλιακών εταιρειών σε πραγματικό χρόνο για τους κινδύνους.