Σε θέση ισχύος βρίσκεται ο υποψήφιος της δεξιάς, γερουσιαστής Φλάβιου Μπολσονάρου, ενόψει του δεύτερου γύρου των προεδρικών εκλογών στη Βραζιλία, ο οποίος θα διεξαχθεί στα τέλη του μήνα. Η δυναμική του ενισχύθηκε περαιτέρω μετά τη θερμή υποστήριξη που έλαβε από τον αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ για τη «μεγάλη νίκη» του επί του απερχόμενου προέδρου της κεντροαριστεράς, Λούλα.
Ο γερουσιαστής Μπολσονάρου, 45 ετών, κατάφερε να συγκεντρώσει το 47% των ψήφων στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών, έναντι 45% του Λουίς Ινάσιου Λούλα ντα Σίλβα, προκαλώντας έκπληξη στο πολιτικό σκηνικό της χώρας.
Οι προεκλογικές δημοσκοπήσεις έδιναν προβάδισμα στον ογδοντάρη πρόεδρο, ο οποίος διεκδικεί τέταρτη θητεία, δεύτερη συνεχόμενη, στο ανώτατο αξίωμα της Βραζιλίας. Ο δεύτερος γύρος έχει προγραμματιστεί για τις 25 Οκτωβρίου.
Με 56 εκατομμύρια ψήφους, ο Φλάβιου Μπολσονάρου ξεπέρασε σε επιδόσεις τον πατέρα του, πρώην πρόεδρο της άκρας δεξιάς Ζαΐχ Μπολσονάρου, ο οποίος είχε λάβει 49 εκατομμύρια ψήφους το 2018 και 51 εκατομμύρια το 2022, όταν ηττήθηκε από τον Λούλα.
Ο αμερικανός πρόεδρος Τραμπ σχολίασε την επίδοση του Μπολσονάρου, χαρακτηρίζοντάς την ως «μεγάλη νίκη — αμφίρροπη, αλλά πολύ, πολύ μεγάλη νίκη. Απίστευτη».
Η στήριξη του ενοίκου του Λευκού Οίκου φαίνεται να ενισχύει τη δυναμική των δεξιών παρατάξεων στη Λατινική Αμερική, με τις αγορές να αντιδρούν θετικά στη διαφαινόμενη πολιτική αλλαγή στην οικονομικά ισχυρότερη χώρα της περιοχής.
Ευφορία στις αγορές και πολιτικές εξελίξεις
Στο χρηματιστήριο της Σάου Πάουλου, τα αποτελέσματα προκάλεσαν κύμα ευφορίας, καθώς ο δείκτης Ibovespa σημείωσε άνοδο 9% και ξεπέρασε το φράγμα των 200.000 μονάδων, καταγράφοντας ιστορικό υψηλό.
Σύμφωνα με τον Ζέρσον Ζανλορέντσι, στέλεχος της επενδυτικής τράπεζας BTG Pactual, οι αγορές θεωρούν τον υποψήφιο Μπολσονάρου «πιο ευθυγραμμισμένο» με τις «οικονομικές και δημοσιονομικές ανάγκες» της Βραζιλίας.
Ο συντηρητικός υποψήφιος έχει δεσμευτεί για περισσότερη λιτότητα, μείωση φόρων και περιορισμό του κράτους, ενώ υπόσχεται και σκληρή αντιμετώπιση της εγκληματικότητας.
Ο Φλάβιου Μπολσονάρου, ο οποίος μέχρι πρόσφατα δεν ήταν ιδιαίτερα γνωστός σε εθνικό επίπεδο, επιδιώκει να εμφανίζεται ως «πιο μετριοπαθής» από τον πατέρα του, που εκτίει κατ’ οίκον ποινή κάθειρξης 27 ετών για την απόπειρα ανατροπής του Λούλα με πραξικόπημα το 2022.
Πολιτικές ισορροπίες και προοπτικές
Σε περίπτωση εκλογής του στον δεύτερο γύρο, ο Μπολσονάρου θα έχει στο πλευρό του ένα κοινοβούλιο που πλέον στρέφεται προς τα δεξιά. Το Φιλελεύθερο Κόμμα (PL) σχεδόν διπλασίασε τις έδρες του στη Γερουσία, φτάνοντας τις 28, ενώ μεταξύ των νέων μελών συγκαταλέγεται και η πρώην πρώτη κυρία Μισέλ Μπολσονάρου.
Το «τσουνάμι» της δεξιάς επηρέασε και την κάτω Βουλή, όπου ο Νίκολας Φεχέιρα, 30 ετών, επανεξελέγη συγκεντρώνοντας τρία εκατομμύρια ψήφους — αριθμός ρεκόρ για βουλευτή στη Βραζιλία.
Όπως επισημαίνει ο αναλυτής Τόμας Τράουμαν, οι φετινές εκλογές χαρακτηρίστηκαν από «τσουνάμι» εναντίον του PT, του Κόμματος Εργαζομένων του Λούλα, που κυβέρνησε το μεγαλύτερο μέρος των τελευταίων είκοσι ετών.
Το κλίμα που διαμορφώνεται καθιστά τον Φλάβιου Μπολσονάρου «φαβορί» για την προεδρία, ενώ εκτιμάται ότι θα έχει «ακόμη πιο ισχυρή θέση για να κυβερνήσει από τον πατέρα του».
Ο ίδιος δήλωσε πως «θεσπίστηκε το τέλος της εποχής του PT».
Στρατηγικές των υποψηφίων και αποχή
Ο πρόεδρος της κεντροαριστεράς αναγνώρισε ότι το αποτέλεσμα του πρώτου γύρου ήταν «απρόσμενο», ωστόσο δήλωσε αισιόδοξος πως «είμαστε στην παράταση, και σε αυτή θα πείσουμε τον βραζιλιάνικο λαό».
Εστίασε την προεκλογική του εκστρατεία στην υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας απέναντι στις πιέσεις των ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ, που επέβαλαν τελωνειακούς δασμούς σε βραζιλιάνικα προϊόντα.
Παράλληλα, ανέδειξε τα κοινωνικά προγράμματα που βοήθησαν εκατομμύρια Βραζιλιάνους να ξεφύγουν από τη φτώχεια.
Σύμφωνα με την πολιτολόγο Καρολίνα Μποτέλιου από το δημόσιο πανεπιστήμιο του Ρίο ντε Ζανέιρο, «ο Λούλα έχει ακόμη μια ευκαιρία» να επικρατήσει, αν πείσει το 21% των ψηφοφόρων που επέλεξε αποχή, λευκό ή άκυρο.
Η ίδια υπενθυμίζει ότι από το 1989, όταν ξεκίνησαν οι άμεσες εκλογές μετά το τέλος της στρατιωτικής δικτατορίας, ο υποψήφιος που καταλαμβάνει την πρώτη θέση στον πρώτο γύρο εκλέγεται πάντα.
Από την πλευρά του, ο Μπολσονάρου μπορεί να ελπίζει στην προσέλκυση των ψηφοφόρων των υπόλοιπων υποψηφίων του πρώτου γύρου, οι οποίοι σε μεγάλο βαθμό ανήκουν στη δεξιά.