Ένα ισχυρό μετεωρολογικό φαινόμενο Ελ Νίνιο ενδέχεται να οδηγήσει σχεδόν 49 εκατομμύρια ανθρώπους σε οξεία επισιτιστική ανασφάλεια έως το τέλος της επόμενης χρονιάς, όπως αναφέρει το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (WFP) του ΟΗΕ. Οι επιπτώσεις αναμένεται να πλήξουν ιδιαίτερα τις πιο ευάλωτες περιοχές του πλανήτη, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση.
Στην έκθεσή του, το WFP αναφέρει ότι η πιθανότητα για ένα πολύ ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο ανέρχεται στο 81%, με τις θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας να εκτιμάται πως θα φτάσουν στα υψηλότερα επίπεδα από το 1982, καθιστώντας το ενδεχομένως το ισχυρότερο φαινόμενο από το 1950.
Το Ελ Νίνιο, που χαρακτηρίζεται από περιοδική άνοδο των θερμοκρασιών στον Ειρηνικό Ωκεανό, μεταβάλλει τα παγκόσμια καιρικά μοτίβα. Συνδέεται συχνά με ξηρασία στη νότια Αφρική, καθυστέρηση μουσώνων στην Ασία και απρόβλεπτες βροχοπτώσεις σε άλλες περιοχές. Όπως δήλωσε ο Ζαν-Μαρτέν Μπάουερ, διευθυντής της Υπηρεσίας Ανάλυσης Επισιτιστικής Ασφάλειας και Διατροφής του WFP, «αυτές είναι συνθήκες που κατά το παρελθόν έχουν πυροδοτήσει ευρείας κλίμακας πείνα».
Σύμφωνα με την ανάλυση του WFP σε 45 χώρες που θεωρούνται ευάλωτες στις συνέπειες του Ελ Νίνιο, ο αριθμός των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν οξεία επισιτιστική ανασφάλεια ενδέχεται να αυξηθεί κατά σχεδόν 49 εκατομμύρια, φτάνοντας τα 274 εκατομμύρια παγκοσμίως – μια αύξηση 22%. Οι περιοχές της Κεντρικής Αμερικής και του νοτίου τμήματος της Αφρικής φαίνεται πως θα δεχθούν το μεγαλύτερο πλήγμα, με αύξηση της επισιτιστικής ανασφάλειας κατά 83% και 75% αντίστοιχα, όπως επισημαίνεται στην έκθεση.
Η νότια Αφρική, η Νότια Αμερική και η Καραϊβική ενδέχεται η κάθε μία να δει πάνω από 12 εκατομμύρια επιπλέον ανθρώπους να οδηγούνται σε οξεία επισιτιστική ανασφάλεια. Ο Μπάουερ υπογράμμισε ότι, παρά το γεγονός πως οι παγκόσμιες αγορές τροφίμων ξεκινούν την περίοδο του Ελ Νίνιο από σχετικά ισχυρή θέση λόγω καλών σοδειών το 2025, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και πιθανές απώλειες σοδειών εξαιτίας των καιρικών συνθηκών μπορούν να ωθήσουν τις τιμές προς τα πάνω.
Παρότι προηγούμενα φαινόμενα Ελ Νίνιο δεν είχαν συνήθως προκαλέσει μεγάλες παγκόσμιες αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων, περιφερειακές ελλείψεις και υψηλότερες τιμές ενδέχεται να επιδεινώσουν την πρόσβαση στα τρόφιμα για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά. Επιπλέον, οι περικοπές χρηματοδότησης από Αμερικανούς και Ευρωπαίους δωρητές το 2025 δημιουργούν εμπόδια στην παρακολούθηση της κρίσης, ενώ παρατηρείται έλλειψη στοιχείων για την επισιτιστική ασφάλεια που χρησιμοποιούνται για την αποτίμηση του αντικτύπου του Ελ Νίνιο.
Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα πραγματοποίησε περίπου 1,1 εκατομμύριο έρευνες σε νοικοκυριά το 2024, έναντι 800.000 το 2025, με τη συλλογή δεδομένων να μειώνεται περαιτέρω φέτος λόγω περιορισμών στη χρηματοδότηση.
Ο Μπάουερ τόνισε πως «σε καιρούς που υπάρχει ένας κίνδυνος όπως ένα Ελ Νίνιο, είναι σημαντικό να έχουμε συλλογή δεδομένων με μεγάλη συχνότητα», προειδοποιώντας ότι η μειωμένη παρακολούθηση μπορεί να δυσχεράνει τον γρήγορο εντοπισμό αναδυόμενων επισιτιστικών κρίσεων.
Έγκαιρη δράση απέναντι στις επιπτώσεις του Ελ Νίνιο
Το WFP επισημαίνει ότι οι τρέχουσες προβλέψεις δείχνουν ελλείψεις βροχοπτώσεων σε τμήματα της Ανατολικής Αφρικής, του Σαχέλ, της Κεντρικής Αμερικής και της Καραϊβικής, ενώ αυξημένοι είναι οι κίνδυνοι πλημμυρών στη Σομαλία και γειτονικές περιοχές.
Σημαντικές επιπτώσεις αναμένονται και στη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία, με κινδύνους ξηρασίας, διαταραχές στους μουσώνες και τοπικές πλημμύρες, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την αγροτική παραγωγή. Παρά το ότι οι προβλέψεις διατηρούν ακόμη αβεβαιότητα και οι επιπτώσεις θα διαφέρουν ανά περιοχή, το WFP προειδοποιεί ότι οι κυβερνήσεις και οι υπηρεσίες αρωγής πρέπει να προετοιμαστούν.
Ο Ρίτσαρντ Τσούλαρτον, διευθυντής της Υπηρεσίας Κλίματος και Ανθεκτικότητας του WFP, ανέφερε ότι η υπηρεσία έχει ενισχύσει τα προγράμματα προληπτικής δράσης σε 18 χώρες, με μετρητά και άλλες μορφές αρωγής να έχουν φτάσει ήδη σε πάνω από 1,3 εκατομμύριο ανθρώπους φέτος για την αντιμετώπιση ακραίων καιρικών φαινομένων.