Νομοθετική πρωτοβουλία που κατατέθηκε στα δύο σώματα του αμερικανικού Κογκρέσου προβλέπει τη σύνδεση της αμερικανικής βοήθειας ασφαλείας και των στρατιωτικών πωλήσεων προς την Τουρκία με μετρήσιμη πρόοδο στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου, αναδεικνύοντας τη σημασία του ζητήματος στην αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Το νομοσχέδιο, με τίτλο Turkey Human Rights Promotion Act of 2026, παρουσιάστηκε στη Βουλή των Αντιπροσώπων από τη Δημοκρατική βουλευτή Ντίνα Τάιτους. Παράλληλα, αντίστοιχη πρόταση κατατέθηκε στη Γερουσία από τον Δημοκρατικό γερουσιαστή Εντ Μάρκι.
Η πρωτοβουλία περιλαμβάνει περιορισμούς σε συγκεκριμένες μορφές αμερικανικής βοήθειας ασφαλείας προς την Άγκυρα, εκτός αν ο υπουργός Εξωτερικών πιστοποιήσει ότι η τουρκική κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε ουσιαστικές και διαρκείς μεταρρυθμίσεις.
Συγκεκριμένα, το νομοσχέδιο απαγορεύει τη δέσμευση ή δαπάνη κονδυλίων για την Τουρκία στο πλαίσιο της Εξωτερικής Στρατιωτικής Χρηματοδότησης, των πωλήσεων στρατιωτικού υλικού σε ξένες χώρες και άλλων προγραμμάτων βοήθειας ασφαλείας, εφόσον δεν πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Οι προϋποθέσεις αυτές αφορούν αποδεδειγμένα βήματα για τη μείωση του αριθμού των πολιτικών κρατουμένων και των κρατουμένων συνείδησης, καθώς και την απελευθέρωση όσων κρατούνται αποκλειστικά για ειρηνική άσκηση των δικαιωμάτων τους.
Η τουρκική κυβέρνηση καλείται να περιορίσει την καταχρηστική εφαρμογή της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας και των νόμων περί παραπληροφόρησης, που συχνά χρησιμοποιούνται για την ποινικοποίηση της ειρηνικής έκφρασης, της πολιτικής δράσης και της συμμετοχής σε οργανώσεις.
Επιπλέον, το νομοσχέδιο θέτει ως προϋπόθεση τη συμμόρφωση της Τουρκίας με δεσμευτικές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, όπως αυτές που αφορούν τον ακτιβιστή Οσμάν Καβαλά και τον Κούρδο πολιτικό Σελαχατίν Ντεμιρτάς.
Παράλληλα, ζητείται από την Άγκυρα να τερματίσει τη συστηματική διακρατική καταστολή, δηλαδή ενέργειες κρατικών φορέων που στοχεύουν στο εξωτερικό επικριτές της τουρκικής κυβέρνησης ή πρόσωπα που ασκούν θεμελιώδεις ελευθερίες.
Η προτεινόμενη απαγόρευση δεν είναι απόλυτη. Ο υπουργός Εξωτερικών διατηρεί τη δυνατότητα να χορηγεί εξαίρεση κατά περίπτωση, εφόσον διαπιστώσει ότι η συνέχιση της βοήθειας εξυπηρετεί ζωτικό συμφέρον εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ.
Σε αυτή την περίπτωση, απαιτείται ενημέρωση των αρμόδιων επιτροπών του Κογκρέσου, αιτιολόγηση της απόφασης και περιγραφή των προσπαθειών της αμερικανικής κυβέρνησης για την προώθηση των μεταρρυθμίσεων στην Τουρκία.
Το νομοσχέδιο καθορίζει ως πολιτική των ΗΠΑ την άσκηση πίεσης προς την Τουρκία για την τήρηση των δημοκρατικών και διεθνών υποχρεώσεών της.
Πρόσθετες διατάξεις και κυρώσεις
Σε χωριστές, μη δεσμευτικές διατάξεις, εκφράζεται η θέση του Κογκρέσου υπέρ της προστασίας της ελευθερίας του Τύπου και του Διαδικτύου, της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης και της απρόσκοπτης άσκησης του δικηγορικού λειτουργήματος.
Επιπλέον, το νομοσχέδιο προβλέπει ότι, σε περίπτωση που η τουρκική κυβέρνηση δεν λάβει άμεσα αποτελεσματικά μέτρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα πρέπει να εξετάσει την επιβολή κυρώσεων βάσει του νόμου Global Magnitsky σε Τούρκους αξιωματούχους που θεωρούνται υπεύθυνοι ή συνένοχοι για σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Στις παραβιάσεις αυτές περιλαμβάνονται η πολιτικά υποκινούμενη κράτηση δημοσιογράφων και άλλων προσώπων, οι αυθαίρετες διώξεις και οι περιορισμοί στην ελευθερία της έκφρασης.
Το