Οι παραδοσιακές διατροφές που έχουν διαμορφωθεί μέσα από αιώνες πολιτισμικής εξέλιξης σε διαφορετικές περιοχές του κόσμου ενδέχεται να αποτελούν πολύτιμο οδηγό για την πρόληψη ασθενειών και τη βελτίωση της υγείας. Ωστόσο, η σταδιακή αντικατάστασή τους από τα δυτικού τύπου, βιομηχανοποιημένα πρότυπα διατροφής απειλεί να εξαφανίσει αυτή τη συσσωρευμένη γνώση.
Με αυτό το σκεπτικό, ερευνητές από δώδεκα χώρες εγκαινιάζουν την World Diet Initiative, μια διεθνή πρωτοβουλία που στοχεύει στην καταγραφή και μελέτη των παραδοσιακών διατροφικών συνηθειών πριν αυτές χαθούν. Η παρουσίαση της πρωτοβουλίας πραγματοποιήθηκε σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Nature Medicine».
Για χιλιάδες χρόνια, οι κοινότητες ανά τον κόσμο ανέπτυξαν ιδιαίτερα διατροφικά πρότυπα, προσαρμοσμένα στο περιβάλλον και στις τοπικές παραδόσεις. Οι Μασάι της ανατολικής Αφρικής, για παράδειγμα, ακολουθούν διατροφή πλούσια σε ζωικά προϊόντα, όπως γάλα, κρέας και αίμα ζώων. Στην Αιθιοπία κυριαρχούν φυτικές τροφές, όπως όσπρια, λαχανικά και δημητριακά, ενώ η ινδική κουζίνα ξεχωρίζει για τη χρήση μπαχαρικών. Στα νησιά του Ειρηνικού, το ψάρι, οι ρίζες τάρο και η καρύδα αποτελούν βασικά στοιχεία της καθημερινής διατροφής.
Οι διατροφές αυτές εξελίχθηκαν μέσα από γενιές, διαμορφωμένες από τα τοπικά τρόφιμα και τις μεθόδους παρασκευής τους. Σε αρκετές κοινότητες που τις διατηρούν, χρόνιες παθήσεις όπως ο διαβήτης και τα καρδιαγγειακά νοσήματα εμφανίζονται ιστορικά με μικρότερη συχνότητα.
Η Πρωτοβουλία για την Παγκόσμια Διατροφή
Η Πρωτοβουλία για την Παγκόσμια Διατροφή περιλαμβάνει δύο βασικούς άξονες: τον Άτλαντα της Παγκόσμιας Διατροφής –μια ανοιχτή ψηφιακή βάση δεδομένων που θα χαρτογραφήσει τις παραδοσιακές διατροφές παγκοσμίως– και το Πρόγραμμα Παγκόσμιας Διατροφής, το οποίο θα διερευνήσει τη βιολογική επίδραση αυτών των διατροφών με κοινές ερευνητικές μεθόδους, ώστε τα αποτελέσματα να είναι συγκρίσιμα μεταξύ διαφορετικών πληθυσμών.
Πρόσφατη μελέτη στην περιοχή του Κιλιμάντζαρο, στην Τανζανία, από ερευνητές της πρωτοβουλίας, έδειξε ότι άνδρες που εγκατέλειψαν την παραδοσιακή τους διατροφή –πλούσια σε όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης και ζυμωμένα τρόφιμα– υπέρ μιας επεξεργασμένης δυτικού τύπου διατροφής, εμφάνισαν μέσα σε δύο εβδομάδες αυξημένους δείκτες φλεγμονής και άλλες βιολογικές αλλαγές που συνδέονται με χρόνιες ασθένειες.
Αντίθετα, όσοι επέστρεψαν στην παραδοσιακή διατροφή ή κατανάλωσαν ένα τοπικό ρόφημα ζύμωσης από κεχρί και μπανάνα παρουσίασαν μείωση των δεικτών φλεγμονής, επιβεβαιώνοντας τη θετική επίδραση των παραδοσιακών προτύπων διατροφής.
Η πρωτοβουλία θα λειτουργήσει ως παγκόσμια κοινοπραξία, με τους τοπικούς ερευνητικούς φορείς να διατηρούν τον πρωταγωνιστικό ρόλο και την κυριότητα των δεδομένων. Τα ευρήματα θα διαμοιράζονται υπεύθυνα στη διεθνή επιστημονική κοινότητα, ενισχύοντας τη συνεργασία και την ανταλλαγή γνώσης γύρω από τη διατροφή και την υγεία.