Οριστική συμφωνία ΗΠΑ με Ιράν για τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή

Οι πρόεδροι των ΗΠΑ και του Ιράν υπέγραψαν εξ αποστάσεως τη διμερή συμφωνία που στοχεύει στον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Η Τεχεράνη δεσμεύεται να αραιώσει το εμπλουτισμένο ουράνιο που διαθέτει, με αντάλλαγμα την άρση των αμερικανικών κυρώσεων. Οι λεπτομέρειες θα καθοριστούν στις επερχόμενες διαπραγματεύσεις που ξεκινούν αύριο Παρασκευή.

Η συμφωνία επήλθε μετά τις συγκρούσεις που ξέσπασαν στις 28 Φεβρουαρίου, έπειτα από αεροπορικούς βομβαρδισμούς των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, με χιλιάδες θύματα κυρίως σε Ιράν και Λίβανο.

Το «μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ», που περιλαμβάνει και το μέτωπο του Λιβάνου, υπογράφτηκε από τον αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ κατά την επίσκεψή του στη Γαλλία. «Μόλις το υπέγραψα», δήλωσε ο ρεπουμπλικάνος στους δημοσιογράφους στις Βερσαλλίες, ενώ ο Λευκός Οίκος δημοσιοποίησε σχετικό βίντεο μέσω X.

Από την πλευρά του, ο ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν υπέγραψε επίσης το έγγραφο, όπως ανακοίνωσε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ. Σύμφωνα με την Press TV, η επιλογή να υπογράψουν οι ίδιοι οι πρόεδροι δεν ήταν τυχαία, καθώς αυξάνει το πολιτικό κόστος οποιασδήποτε παραβίασης.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η Τεχεράνη απέφυγε δημόσιες τελετές ή χειραψίες με αμερικανούς αξιωματούχους, καθώς η ιρανική πλευρά αποδίδει ευθύνες στην Ουάσιγκτον για τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, γεγονός που καθιστά τέτοιες εικόνες πολιτικά επιβαρυντικές στο εσωτερικό.

Άμεσο άνοιγμα του Ορμούζ και τεχνικές συνομιλίες

Η υπογραφή της συμφωνίας συνεπάγεται ότι το στενό του Ορμούζ θα ανοίξει πλήρως «χωρίς καθυστέρηση», ενώ ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών θα αρθεί άμεσα, όπως δήλωσε ο πακιστανός πρωθυπουργός Σαμπάζ Σαρίφ. Παράλληλα, ανακοίνωσε τελετή στην Ελβετία για την έναρξη τεχνικών συνομιλιών.

Αρχικά αναμενόταν η υπογραφή από τον αμερικανό αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ. Ο τελευταίος χαρακτήρισε τη συμφωνία «αποτυχία των ΗΠΑ». Αντίθετα, ο γενικός γραμματέας της Χεζμπολά Ναΐμ Κάσεμ την είδε ως «μεγάλη νίκη» για το Ιράν, καλώντας τη Βηρυτό να «εκμεταλλευτεί» τη συγκυρία.

Αντίπαλοι της Χεζμπολά κατηγορούν το κίνημα ότι παρέσυρε τον Λίβανο στον πόλεμο, ενώ ο πρόεδρος Ζοζέφ Αούν επισήμανε πως οι διαπραγματεύσεις της χώρας με το Ισραήλ είναι «ανεξάρτητες» από τη συμφωνία Ουάσιγκτον–Τεχεράνης.

Περιεχόμενο και οικονομικές διαστάσεις της συμφωνίας

Το κείμενο προβλέπει αναστολή των κυρώσεων που εμπόδιζαν τις πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου, καθώς και πιθανή πλήρη άρση τους μετά από εξήντα ημέρες διαπραγματεύσεων. Κατά τη διάρκειά τους, θα εξεταστεί μηχανισμός επεξεργασίας των ιρανικών αποθεμάτων ουρανίου υπό την επίβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.

Το Ιράν δεσμεύεται να αποκαταστήσει πλήρως τη ναυσιπλοΐα στο στενό του Ορμούζ εντός τριάντα ημερών. Οι ΗΠΑ, εφόσον συναφθεί οριστική συμφωνία, θα διευκολύνουν την αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων ύψους 300 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση και ανάπτυξη του Ιράν, χωρίς άμεση χρηματοδοτική συμμετοχή.

Η συμφωνία χαιρετίστηκε από τους ηγέτες της G7 ως «ιστορική ευκαιρία» για την αποτροπή πυρηνικού εξοπλισμού του Ιράν, ενώ η Κίνα κάλεσε όλα τα μέρη να την εφαρμόσουν πλήρως και να αποφύγουν εξωτερικές παρεμβάσεις. Ο κινέζος ΥΠΕΞ Ουάνγκ Γι τόνισε την ανάγκη ομαλής διαχείρισης της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ, κρίσιμης για τις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Οι τιμές του πετρελαίου έκλεισαν με μικρή άνοδο, καθώς οι αγορές παρέμειναν επιφυλακτικές ενόψει των εξελίξεων. Το Brent Βόρειας Θάλασσας κατέγραψε αύξηση 0,75%, στα 79,55 δολάρια το βαρέλι.