Η Σουηδία ετοιμάζει φυλακές για 13χρονους μέλη συμμοριών

Η Σουηδία αντιμετωπίζει ένα αυξανόμενο κύμα ένοπλων και βομβιστικών επιθέσεων που συνδέονται με συμμορίες, με δεκάδες περιστατικά να έχουν διαπραχθεί από ανήλικους. Το φαινόμενο αυτό διαφοροποιεί τη χώρα από τους υπόλοιπους Ευρωπαίους εταίρους της και θέτει τις αρχές μπροστά σε ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς να διαχειριστούν τα παιδιά που διαπράττουν φόνους.

Η κυβέρνηση, που ανέλαβε την εξουσία το 2022 και οδεύει προς μια αμφίρροπη εκλογική αναμέτρηση τον Σεπτέμβριο, θεωρεί ότι η ήπια προσέγγιση του παρελθόντος έχει αποτύχει. Προτείνει πλέον να στέλνονται παιδιά κάτω των 15 ετών στη φυλακή αντί για κοινωνικές δομές, με στόχο την ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος του συστήματος.

Ωστόσο, αρκετοί ειδικοί και βουλευτές προειδοποιούν ότι αυτή η πολιτική μπορεί να αποδειχθεί λανθασμένη και να επιδεινώσει το πρόβλημα.

Αντιμέτωποι με κατηγορίες φόνου οι κάτω των 15 ετών

Η Σουηδία δίνει μάχη απέναντι στο οργανωμένο έγκλημα, με τα δίκτυα να δραστηριοποιούνται στο εμπόριο ναρκωτικών, τις απάτες και τις ληστείες, αποκομίζοντας ετήσια κέρδη που φτάνουν τα 185 δισ. κορώνες (περίπου 20 δισ. δολάρια). Σύμφωνα με την αστυνομία, υπάρχουν περίπου 17.500 ενεργά μέλη συμμοριών και 50.000 συνεργάτες, ενώ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χρησιμοποιούνται για τη στρατολόγηση ακόμα και παιδιών 11 ετών.

Με βάση νέο νομοσχέδιο, η ηλικία ποινικής ευθύνης θα μειωθεί στα 13 από τα 15 έτη, καθιστώντας τη Σουηδία μία από τις χώρες με το χαμηλότερο όριο στην Ευρώπη. Οι ανήλικοι που καταδικάζονται για σοβαρά εγκλήματα θα οδηγούνται σε ειδικές φυλακές, μία εκ των οποίων θα προορίζεται για κορίτσια. «Αντιμετωπίζουμε μία επείγουσα κατάσταση», δήλωσε ο υπουργός Δικαιοσύνης Γκούναρ Στρέμερ.

Η ψήφιση του νομοσχεδίου αναμένεται στις 15 Ιουνίου, με πρόβλεψη επανεξέτασης έπειτα από πέντε χρόνια. Παράλληλα, η κυβέρνηση προωθεί αυστηρότερες ποινές και διεύρυνση των εξουσιών της αστυνομίας.

Εφηβεία στη φυλακή

Στο σωφρονιστικό ίδρυμα Rosersberg, βόρεια της Στοκχόλμης, που ανοικοδομείται για να υποδεχθεί τους πιο βίαιους εφήβους παραβάτες, η καθημερινότητα θα επικεντρώνεται στην εκπαίδευση. Οι κρατούμενοι θα έχουν περιορισμένο ελεύθερο χρόνο για τηλεόραση, βιντεοπαιχνίδια ή άθληση, ενώ τα κελιά θα κλειδώνονται στις 8 το βράδυ.

Ο διευθυντής της φυλακής, Γκάμπριελ Ουέσμαν, αναμένει τους πρώτους κρατούμενους μετά το καλοκαίρι και τονίζει ότι το μεγαλύτερο στοίχημα είναι η παροχή στήριξης σε παιδιά που δεν έχουν ζήσει ποτέ μακριά από τους γονείς τους. «Θα μεγαλώσουν εδώ», σημείωσε, προσθέτοντας ότι χρειάζονται συναισθηματική υποστήριξη και συμβολικές κινήσεις, όπως ένα λούτρινο παιχνίδι σε κάθε κελί.

Αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα

Μέχρι σήμερα, οι κοινωνικές υπηρεσίες διαχειρίζονταν τους ανήλικους παραβάτες, όμως το σύστημα θεωρείται αποτυχημένο. Σύμφωνα με έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, εννέα στους δέκα νέους που φιλοξενούνται σε δομές κοινωνικής πρόνοιας υποτροπιάζουν, ενώ οκτώ στους δέκα καταλήγουν στη φυλακή ως ενήλικες.

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η φυλάκιση θα προστατεύσει τους πολίτες και θα διασπάσει τους δεσμούς με τις συμμορίες. Οι επικριτές, ωστόσο, εκφράζουν έντονες ανησυχίες για τις ψυχολογικές συνέπειες στα παιδιά. «Ένας 13χρονος είναι παιδί, που δεν είναι καν νομικά αρκετά μεγάλος για να αγοράσει ενεργειακά ποτά», δήλωσε η εκπρόσωπος Τύπου του Κόμματος Κέντρου, Βίλμα Ροθ.

Παρόμοιες ανησυχίες εκφράζουν και οι αρχές επιβολής του νόμου, ενώ παραδείγματα άλλων χωρών δείχνουν ανάμεικτα αποτελέσματα. Η Δανία, για παράδειγμα, είχε μειώσει το όριο στα 14 έτη το 2010, χωρίς να παρατηρηθεί μείωση της εγκληματικότητας.

Ο καθηγητής Εγκληματολογίας του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης, Φελίπε Εστράδα Ντόρνερ, προειδοποιεί ότι η κράτηση ήδη περιθωριοποιημένων παιδιών μπορεί να περιορίσει τις μελλοντικές τους ευκαιρίες, αν και αναγνωρίζει την ανάγκη προστασίας της κοινωνίας. «Δεν μπορούμε να έχουμε δολοφόνους να περπατούν στους δρόμους μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.