Σε οξυμένη φάση εισέρχεται το πρόβλημα της εγκατάλειψης ναυτικών στη διεθνή ναυτιλία, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Διεθνούς Ομοσπονδίας Εργαζομένων στις Μεταφορές (ITF). Πάνω από 6.223 ναυτικοί εγκαταλείφθηκαν σε 410 πλοία μέσα στο 2025, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κρίσης και τις δομικές αδυναμίες του κλάδου.
Η χρονιά χαρακτηρίζεται ως η χειρότερη όσον αφορά την εγκατάλειψη πληρωμάτων, με το φαινόμενο να επιδεινώνεται διαρκώς. Χιλιάδες εργαζόμενοι παραμένουν απλήρωτοι και εγκλωβισμένοι για μεγάλα χρονικά διαστήματα, φέρνοντας ξανά στο προσκήνιο την ανθρώπινη διάσταση της κρίσης.
Καθοριστικό ρόλο στην όξυνση του φαινομένου διαδραματίζει ο λεγόμενος «σκιώδης στόλος». Πλοία με αδιαφανή ιδιοκτησιακά σχήματα, ανεπαρκή ασφάλιση και σημαίες ευκαιρίας εμπλέκονται όλο και συχνότερα σε περιστατικά εγκατάλειψης πληρωμάτων. Η ITF και η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ILO) επισημαίνουν ότι το 82% των εγκαταλελειμμένων πλοίων το 2025 έφεραν σημαίες ευκαιρίας, με 337 από τα 410 περιστατικά να αφορούν το συγκεκριμένο σύστημα.
Η ITF εκτιμά πως περίπου το 30% του παγκόσμιου εμπορικού στόλου, δηλαδή 100.000 πλοία, λειτουργεί υπό σημαίες ευκαιρίας. Παρά τις μακροχρόνιες προσπάθειες της ITF ενάντια στο σύστημα FOC, το πρόβλημα παραμένει έντονο, ενώ πρόσφατες ενέργειες κατά δεξαμενόπλοιων του σκιώδους στόλου ανέδειξαν περαιτέρω αδυναμίες.
Το 2025 καταγράφηκε νέο ιστορικό ρεκόρ τόσο στον αριθμό των εγκαταλελειμμένων ναυτικών όσο και στα πλοία με περιστατικά εγκατάλειψης. Σε σύγκριση με το 2024, οι εγκαταλείψεις πλοίων αυξήθηκαν κατά 31% και οι εγκαταλείψεις ναυτικών κατά 32%. Ιδιαίτερα επιβαρυμένη είναι η κατάσταση για τους Ινδούς ναυτικούς, που ξεπερνούν τους 1.000 εγκαταλελειμμένους, ενώ οι πρώτες ενδείξεις για το 2026 δείχνουν περαιτέρω επιδείνωση.
Το οικονομικό αποτύπωμα της κρίσης είναι εξίσου σημαντικό. Για το 2025, οι ναυτικοί είχαν να λαμβάνουν συνολικά 25,8 εκατ. δολάρια σε δεδουλευμένους μισθούς λόγω εγκατάλειψης. Η ITF κατάφερε να ανακτήσει και να επιστρέψει στους ναυτικούς 16,5 εκατ. δολάρια, γεγονός που αναδεικνύει τις δυσκολίες στη διεθνή προστασία.
Διεθνείς διαστάσεις και γεωγραφική κατανομή
Τα στοιχεία της ITF αναμένεται να παρουσιαστούν στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO), ενόψει της φετινής συνεδρίασης της Νομικής Επιτροπής. Η διεθνής ναυτιλιακή κοινότητα καλείται να διαχειριστεί μια βαθιά ανθρωπιστική κρίση, πέρα από τις υφιστάμενες περιβαλλοντικές και γεωπολιτικές προκλήσεις.
Αναλυτικά, οι Ινδοί ναυτικοί βρίσκονται στην πιο δυσχερή θέση με 1.125 εγκαταλείψεις το 2025, ακολουθούμενοι από Φιλιππινέζους (539), Σύρους (309), Ινδονήσιους (274), Ουκρανούς (248), Αζέρους (203), Πακιστανούς (179), Βενεζουελάνους (144), Αιγύπτιους (130) και Ρώσους (123). Το φαινόμενο πλήττει κυρίως πληρώματα από χώρες με ισχυρή παρουσία στη διεθνή αγορά εργασίας της ναυτιλίας.
Η Μέση Ανατολή εμφανίζει τη μεγαλύτερη συχνότητα εγκατάλειψης πλοίων, με δεύτερη την Ευρώπη. Η Τουρκία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα βρίσκονται στην κορυφή της λίστας με 61 και 54 περιστατικά αντίστοιχα. Συνολικά, 4.595 ναυτικοί ζήτησαν βοήθεια από την ITF το 2025, αν και δεν σχετίζονται όλες οι αιτήσεις με περιστατικά εγκατάλειψης.
Ανθρώπινο κόστος και ανάγκη μεταρρυθμίσεων
Ο Γενικός Γραμματέας της ITF, Stephen Cotton, τόνισε το ανθρώπινο κόστος της εγκατάλειψης ναυτικών, χαρακτηρίζοντας την πρακτική «ντροπιαστική» και ζητώντας ουσιαστική λογοδοσία στον κλάδο. Όπως σημείωσε, «δεν πρόκειται μόνο για στατιστικά στοιχεία. Πρόκειται για εργαζόμενους που κρατούν την παγκόσμια οικονομία σε λειτουργία και οι οποίοι αναγκάζονται να βιώνουν απολύτως απελπιστικές καταστάσεις, μακριά από τα σπίτια τους και συχνά χωρίς καμία σαφή προοπτική λύσης».
Η ITF επισημαίνει ότι υπάρχουν γνωστές και εφαρμόσιμες λύσεις, αρκεί να διασφαλιστεί η υπευθυνότητα της ναυτιλιακής βιομηχανίας και να ενισχυθούν οι αρμοδιότητες του IMO για πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση του φαινομένου.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
