Ένα χρόνο μετά την επιστροφή του στην προεδρία των ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει διαταράξει την παγκόσμια τάξη που διαμορφώθηκε μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, δημιουργώντας προοπτικές για έναν διαφορετικό διεθνή συσχετισμό δυνάμεων στο τέλος της δεύτερης θητείας του.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκίνησε το έτος με μια σειρά πρωτοβουλιών που αμφισβητούν ανοιχτά το υφιστάμενο διεθνές σύστημα, το οποίο οι ΗΠΑ υπερασπίζονταν επί δεκαετίες.
Στις 3 Ιανουαρίου, διέταξε στρατιωτική επιχείρηση στη Βενεζουέλα, η οποία κόστισε τη ζωή σε περισσότερους από 100 ανθρώπους, ενώ Αμερικανοί κομάντο συνέλαβαν τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο και τον μετέφεραν στις ΗΠΑ.
Έκτοτε, ο Τραμπ έχει απειλήσει να χρησιμοποιήσει βία τόσο απέναντι σε αντιπάλους όσο και σε συμμάχους.
Ο Ρεπουμπλικανός ηγέτης έχει δηλώσει επανειλημμένα την πρόθεσή του οι ΗΠΑ να αποκτήσουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας, αυτόνομης περιοχής της Δανίας, ενώ έχει απειλήσει και το Ιράν, όπου συνεχίζονται οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις.
Παράλληλα, έχει εξετάσει το ενδεχόμενο στρατιωτικών ενεργειών κατά της Κολομβίας και του Μεξικού, αν και φαίνεται να υποχώρησε μετά από συνομιλίες με τους προέδρους των δύο χωρών.
Ο Τραμπ αξιοποιεί τους δασμούς ως εργαλείο πίεσης, εγκαταλείποντας παραδοσιακές πρακτικές διακυβέρνησης και προωθώντας το όραμά του για “Πρώτα η Αμερική”.
Επιπλέον, έχει αποσύρει τις ΗΠΑ από πλήθος διεθνών οργανισμών, συμπεριλαμβανομένων υπηρεσιών του ΟΗΕ.
Όπως ανέφερε ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, “πολλοί διεθνείς οργανισμοί υπηρετούν πλέον ένα σχέδιο παγκοσμιοποίησης που βασίζεται στο ξεπερασμένο φάντασμα του ‘τέλους της ιστορίας’”.
Ο Στίβεν Μίλερ, αρχιτέκτονας της μεταναστευτικής πολιτικής του Τραμπ και αναπληρωτής προσωπάρχης του προέδρου, τόνισε ότι ήρθε η ώρα να ξεπεραστούν “οι διεθνείς λεπτότητες”.
Σε συνέντευξή του στο CNN, σημείωσε: “Ζούμε σε έναν πραγματικό κόσμο που καθορίζεται από τη δύναμη, την ισχύ και την εξουσία”.
Ο απεσταλμένος και γαμπρός του προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ, έκανε λόγο για “πραγματιστικό ρεαλισμό” στην εξωτερική πολιτική, εξηγώντας στο CBS πως αυτό σημαίνει ότι “μερικές φορές να προτιμώνται τα συμφέροντα έναντι των αξιών”.
Οι ΗΠΑ, που πρωτοστάτησαν στη δημιουργία διεθνών θεσμών της μεταπολεμικής περιόδου, όπως ο ΟΗΕ και το ΝΑΤΟ, βλέπουν πλέον τον Τραμπ να τους καταγγέλλει ως άδικους προς τα αμερικανικά συμφέροντα.
Παρότι στο παρελθόν Αμερικανοί ηγέτες έχουν κατηγορηθεί για υποκρισία, όπως το 2003 με την εισβολή στο Ιράκ, η διαφορά, σύμφωνα με παρατηρητές, είναι ότι ο Τραμπ δεν επικαλείται “ευγενείς” παγκόσμιες αρχές, όπως η προώθηση της δημοκρατίας.
Στη Βενεζουέλα, ο Τραμπ επέλεξε να συνεργαστεί με την αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες και όχι με την αντιπολίτευση, εστιάζοντας στον έλεγχο των πετρελαϊκών αποθεμάτων της χώρας και χρησιμοποιώντας την απειλή βίας για να διατηρήσει την επιρροή των ΗΠΑ.
Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, προειδοποίησε ότι αυτή η νέα αμερικανική προσέγγιση ενδέχεται να σηματοδοτεί την αρχή μιας περιόδου “νέας αποικιοκρατίας και ιμπεριαλιστικής πολιτικής”, επισημαίνοντας ότι οι ΗΠΑ απομακρύνονται από συμμάχους και διεθνείς κανόνες που οι ίδιες προώθησαν.
Μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στη διεθνή τάξη
Σύμφωνα με την ερευνήτρια του Brookings Institution, Μέλανι Σίσον, οι ΗΠΑ είχαν παραδοσιακά επιτυγχάνει τους στόχους τους μέσω διεθνών οργανισμών και συμμαχιών, χωρίς να καταφεύγουν σε κατάκτηση ή εισβολές.
Ωστόσο, όπως σημειώνει, και άλλες δυνάμεις πιθανόν να ακολουθήσουν το παράδειγμα του Τραμπ, προωθώντας τα δικά τους συμφέροντα.
Η ίδια εκτιμά ότι δεν θα υπάρξει πλήρης αναδιάταξη της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης, αλλά ο Τραμπ “αναδιαμορφώνει την παγκόσμια πολιτική με τρόπο που θα έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες”.
Διπλωμάτης συμμαχικής χώρας, που επέλεξε την ανωνυμία, παραδέχεται ότι, παρά το σοκ που προκαλούν οι αμερικανικές μέθοδοι, η ανάγκη για αλλαγή είναι εμφανής. Όπως αναφέρει, “ήταν σαφές ότι η παγκόσμια τάξη δεν λειτουργούσε, ακόμα κι αν προσποιούμασταν το αντίθετο”.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
