Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ πρόκειται να τοποθετηθεί σήμερα αναφορικά με την επανεπιβολή των κυρώσεων κατά του Ιράν, στο πλαίσιο μηχανισμού που ενεργοποίησαν η Γαλλία, η Βρετανία και η Γερμανία. Οι ευρωπαϊκές αυτές χώρες επισημαίνουν την ανάγκη το Ιράν να αναλάβει σαφείς δεσμεύσεις σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα, τονίζοντας πως η Τεχεράνη έχει παραβεί αρκετές από τις δεσμεύσεις που είχε αναλάβει στο παρελθόν.
Όπως υπογράμμισε ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, σε πρόσφατη συνέντευξη σε ισραηλινό τηλεοπτικό δίκτυο: «Δεν υποτιμήσαμε ποτέ τον κίνδυνο το Ιράν να αποκτήσει πυρηνική βόμβα, ούτε τον κίνδυνο που προκύπτει από τις βαλλιστικές του δυνατότητες και τη συνολική αποσταθεροποίηση που προκαλεί στην περιοχή. Η έλλειψη σαφούς δέσμευσης εκ μέρους της ιρανικής πλευράς αποτελεί διαρκή ανησυχία».
Ερωτηθείς αν εκτιμά πως οι κυρώσεις θα επιβληθούν πριν το τέλος Σεπτεμβρίου, ο κ. Μακρόν εμφανίστηκε βέβαιος λέγοντας «ναι», εξηγώντας πως «τα τελευταία νέα που λάβαμε από τους Ιρανούς δεν είναι σοβαρά».
Παράλληλα, η νοτιοκορεατική προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας επιβεβαίωσε ότι έχει προγραμματιστεί σχετική ψηφοφορία στις 10:00 (ώρα Νέας Υόρκης, 17:00 ώρα Ελλάδας).
Η διεθνής κοινότητα και κυρίως οι δυτικές χώρες, μαζί με το Ισραήλ, κατηγορούν το Ιράν ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού οπλοστασίου, με την Τεχεράνη να απορρίπτει κατηγορηματικά τις αιτιάσεις αυτές, υπερασπιζόμενη το δικαίωμά της για πολιτικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Ιστορικό και Μηχανισμός Snapback
Το 2015, οι Γαλλία, Βρετανία, ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα και Γερμανία — η ομάδα που έγινε γνωστή ως «5+1» — επικύρωσαν με την απόφαση 2231 του ΟΗΕ τη συμφωνία για το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (ΚΟΣΔ). Η συμφωνία προέβλεπε περιορισμούς στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα με αντάλλαγμα την άρση κυρώσεων.
Η αμερικανική πλευρά, με τότε πρόεδρο τον Μπαράκ Ομπάμα, εξασφάλισε τη συμπερίληψη μιας «μοναδικής» ρήτρας «snapback», η οποία προβλέπει την άμεση επαναφορά των κυρώσεων σε περίπτωση παραβίασης από το Ιράν, εκτός εάν κάποια από τις άλλες συμβαλλόμενες χώρες ασκούσε βέτο.
Τον Μάιο του 2018, οι ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ αποχώρησαν μονομερώς από τη συμφωνία, χάνοντας έτσι τη δυνατότητα ενεργοποίησης του μηχανισμού snapback. Στα τέλη Αυγούστου 2024, η E3 — Γαλλία, Βρετανία, Γερμανία — προχώρησε τελικά στη σχετική διαδικασία, εκφράζοντας ανησυχίες για τη διακοπή συνεργασίας του Ιράν με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) και για τη διατήρηση αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου υψηλής καθαρότητας από την Τεχεράνη.
Παράλληλα, αφήνεται ανοιχτό το ενδεχόμενο ουσιαστικού διαλόγου: η E3 δίνει περιθώριο 30 ημερών για διαπραγματεύσεις πριν από την οριστική επανεπιβολή κυρώσεων.
Πριν λίγες ημέρες, οι υπουργοί Εξωτερικών της Γερμανίας, της Βρετανίας και της Γαλλίας κάλεσαν τον Ιρανό ομόλογό τους να υποβάλει χειροπιαστές δεσμεύσεις σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας του.
Η συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ Ιράν και ΔΟΑΕ στις 9 Σεπτεμβρίου χαρακτηρίζεται από την E3 ως ανεπαρκής, καθώς δεν οδήγησε σε άμεση επανέναρξη διεθνών επιθεωρήσεων. Οι επιθεωρήσεις είχαν διακοπεί μετά από στρατιωτικά πλήγματα από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ τον περασμένο Ιούνιο, κατά τη διάρκεια πολεμικών επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με την απόφαση 2231, το σχέδιο που τίθεται σήμερα σε ψηφοφορία προβλέπει την συνέχιση της άρσης των κυρώσεων. Για να εγκριθεί, ωστόσο, απαιτούνται 9 θετικές ψήφοι στο 15μελές Συμβούλιο Ασφαλείας — γεγονός που φαντάζει αδύνατο, δεδομένης της αντίθεσης της Ρωσίας και της Κίνας.
Εάν το σχέδιο απορριφθεί, όπως διαφαίνεται, οι κυρώσεις αναμένεται να επανέλθουν αυτόματα σε ισχύ από τα τέλη της επόμενης εβδομάδας, εντείνοντας περαιτέρω το θρίλερ γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην ευρύτερη περιοχή.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
